Ο Οζγκιούρ Οζέλ, ο καθαιρεθείς πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) της Τουρκίας, ανακοίνωσε ότι εγκαταλείπει το κόμμα και προχωρά στην ίδρυση νέου πολιτικού σχηματισμού. Η ανακοίνωση έγινε την Τρίτη ενώπιον των βουλευτών του CHP στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, δύο μήνες μετά τη δικαστική απόφαση που τον απομάκρυνε από την ηγεσία του κόμματος. Το νέο κόμμα, σύμφωνα με τον ίδιο, αναμένεται να αναδειχθεί «και μακράν» η βασική δύναμη της αντιπολίτευσης στο τουρκικό κοινοβούλιο. Η αίτηση για την ίδρυση του νέου κόμματος αναμένεται να κατατεθεί στο υπουργείο Εσωτερικών τη Δευτέρα 27 Ιουλίου.
Ο αποχαιρετισμός του Οζέλ και η ίδρυση του νέου κόμματος
Ο Οζγκιούρ Οζέλ μίλησε με φορτισμένο τόνο στην κοινοβουλευτική ομάδα του CHP, περιγράφοντας τη στιγμή ως ιστορική καμπή για το κόμμα και για τον ίδιο. «Λαμβάνω σήμερα τον λόγο με διαφορετική διάθεση. Με την θλίψη του αντίο. Βρισκόμαστε σήμερα σε ιστορική καμπή», δήλωσε από το βήμα της Εθνοσυνέλευσης. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η αποχώρησή του δεν αποτελεί υποχώρηση, αλλά συνειδητή επιλογή για μια νέα πολιτική πορεία. «Μόλις ολοκληρωθούν οι αναγκαίες διαδικασίες, το νέο κόμμα που θα ιδρύσουμε θα γίνει, και μακράν, η βασική δύναμη της αντιπολίτευσης της Εθνοσυνέλευσης», πρόσθεσε χαρακτηριστικά. Η ονομασία του νέου κόμματος δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως, ωστόσο το «Yeni Parti», δηλαδή «Νέο Κόμμα», εμφανίζεται ως το επικρατέστερο όνομα σύμφωνα με δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου.
Η κρίση στο CHP ξεκίνησε στις 21 Μαΐου, όταν δικαστική απόφαση ακύρωσε την εσωκομματική εκλογή του 2023 που είχε αναδείξει τον Οζέλ στην ηγεσία, επαναφέροντας στην προεδρία τον προκάτοχό του, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Τρεις ημέρες αργότερα, ειδικές δυνάμεις της τουρκικής αστυνομίας εισέβαλαν στα κεντρικά γραφεία του CHP στην Άγκυρα, κάνοντας χρήση δακρυγόνων και βίας εναντίον στελεχών του κόμματος. Η κλιμάκωση αυτή θεωρείται το σημείο χωρίς επιστροφή που οδήγησε τελικά στη σημερινή διάσπαση του κόμματος.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, περισσότεροι από 80 βουλευτές από το σύνολο των 135 εδρών που διαθέτει σήμερα το CHP στην 600μελή Εθνοσυνέλευση ενδέχεται να ακολουθήσουν τον Οζέλ στον νέο σχηματισμό. Αν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, το νέο κόμμα θα ξεκινήσει αμέσως ως η μεγαλύτερη δύναμη της αντιπολίτευσης, αφήνοντας το ιστορικό κόμμα που ίδρυσε ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ το 1923 με μόλις 50 έως 55 έδρες. Πρόκειται για τη σοβαρότερη εσωτερική κρίση που έχει αντιμετωπίσει το CHP, το οποίο τέθηκε εκτός νόμου μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980 και επανιδρύθηκε το 1992.
Οι αντιδράσεις και το πολιτικό πλαίσιο
Ο Οζγκιούρ Οζέλ κατηγόρησε ανοιχτά την κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι βρίσκεται πίσω από τη δικαστική απόφαση που τον απομάκρυνε, εκτιμώντας ότι στόχος είναι να διευκολυνθεί η νίκη του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) στις εκλογές του 2028. «Το AKP γνωρίζει ότι δεν είναι πλέον σε θέση να νικήσει σε δημοκρατικές εκλογές. Γνωρίζει ότι ο τουρκικός λαός δεν το θέλει πια», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «στόχος δεν είναι το CHP, ο πραγματικός στόχος είναι η αποφασιστικότητα του λαού για την αλλαγή κυβέρνησης».
Οι πρώτες δημοσκοπήσεις καταγράφουν σαφή στήριξη προς το πρόσωπο του Οζέλ. Έρευνα της εταιρείας GENAR δείχνει ότι το 82,7% των ψηφοφόρων του CHP στηρίζει την ομάδα του Οζγκιούρ Οζέλ, ενώ μόλις το 10,9% τάσσεται με την πλευρά του Κιλιτσντάρογλου. Στην πρόθεση ψήφου, η ίδια δημοσκόπηση δίνει προβάδισμα στο AKP με 36,2%, με το CHP να ακολουθεί στο 28,3%, το φιλοκουρδικό DEM Parti στο 9,2%, το εθνικιστικό MHP στο 8,1% και το İYİ Parti στο 7,1%. Παρόμοια εικόνα δείχνει και η δημοσκόπηση της Areda Survey, όπου το CHP υποχωρεί στο 22,2% έναντι 35,1% του AKP.
Πολιτικό σημείο αναφοράς στη νέα φάση της τουρκικής αντιπολίτευσης παραμένει ο φυλακισμένος πρώην δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ο οποίος θεωρείται ο ισχυρότερος πιθανός αντίπαλος του Ερντογάν. Ο Οζέλ επιδιώκει να μεταφέρει στο νέο κόμμα μεγάλο μέρος της κοινοβουλευτικής ομάδας, των τοπικών οργανώσεων και των ψηφοφόρων που στήριξαν το CHP στις νικηφόρες δημοτικές εκλογές του 2024.
Τι ακολουθεί
Η επίσημη αίτηση ίδρυσης του νέου κόμματος αναμένεται να κατατεθεί στο υπουργείο Εσωτερικών τη Δευτέρα 27 Ιουλίου. Στελέχη που συμμετέχουν στις προετοιμασίες έχουν αναφέρει ως στόχο την παρουσία του νέου κόμματος σε τουλάχιστον τα δύο τρίτα των 81 επαρχιών της Τουρκίας μέσα στις πρώτες ημέρες από την επίσημη ίδρυσή του. Το καταστατικό, το πρόγραμμα, η ονομασία και το έμβλημα του νέου κόμματος βρίσκονται ακόμη υπό οριστικοποίηση.
