Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε συμφωνία για το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, ύστερα από παρατεταμένες διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες. Το τελευταίο και δυσκολότερο εμπόδιο ήταν η ελληνική αντίσταση στους περιορισμούς μεταφοράς ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς τρίτες χώρες, το οποίο ξεπεράστηκε μέσω μιας χρονικά περιορισμένης εξαίρεσης. Παράλληλα, οι «27» αποφάσισαν να «παγώσουν» για δώδεκα μήνες το ανώτατο όριο τιμής στο ρωσικό αργό πετρέλαιο. Η γραπτή διαδικασία έγκρισης του πακέτου αναμένεται να ξεκινήσει το απόγευμα της Πέμπτης.
Η εξαίρεση για το LNG και το πάγωμα στο πετρέλαιο
Οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι των κρατών μελών, το γνωστό Coreper, βρήκαν τελικά συμβιβασμό που προβλέπει περιορισμένη εξαίρεση για τις μεταφορές ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες, εφόσον αφορούν συμβόλαια που είχαν συναφθεί πριν από τις 24 Φεβρουαρίου 2022. Κάθε επέκταση αυτών των μεταφορών από ευρωπαϊκούς φορείς περιορίζεται αυστηρά, ενώ το Συμβούλιο διατηρεί τη δυνατότητα ετήσιας επανεξέτασης της ρύθμισης, με δυνατότητα αυτόματης ανανέωσης. Ουσιαστικά πρόκειται για πάγωμα στα σημερινά επίπεδα δραστηριότητας, χωρίς περιθώριο για νέες συμφωνίες.
Η Ελλάδα είχε αρχικά εκφράσει έντονες επιφυλάξεις για την προτεινόμενη πλήρη απαγόρευση, υποστηρίζοντας ότι το μέτρο υπερέβαινε όσα είχαν συμφωνήσει προηγουμένως οι ηγέτες της ΕΕ. Η ελληνική πλευρά επιχειρηματολογούσε ότι μια πλήρης απαγόρευση θα ανακατεύθυνε απλώς μερίδια αγοράς εκτός Ευρώπης, χωρίς να μειώσει ουσιαστικά τα ρωσικά έσοδα, καθώς τα πλοία θα μπορούσαν να αλλάξουν σημαία και να επανεγγραφούν σε τρίτες χώρες. Το επιχείρημα είχε ιδιαίτερο βάρος, δεδομένου ότι η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό μέρος του ευρωπαϊκού στόλου μεταφοράς LNG. Η Κομισιόν είχε παρουσιάσει σχετική οικονομική ανάλυση στους πρέσβεις, ενώ η πορεία προς τη συμφωνία υπήρξε επίπονη: στις 15 Ιουλίου το Coreper δεν είχε καταφέρει να καταλήξει σε λύση και μετέθεσε τη συζήτηση για τις 22 Ιουλίου, την τελευταία συνεδρίαση πρέσβεων πριν από τις θερινές διακοπές.
Κεντρικό μέτρο του πακέτου παραμένει η παράταση για δώδεκα μήνες του ανώτατου ορίου τιμής στο ρωσικό πετρέλαιο, στο τρέχον επίπεδο των 44,10 δολαρίων ανά βαρέλι. Το πλαφόν επρόκειτο να αυξηθεί λόγω του πολέμου στο Ιράν και του μηχανισμού αυτόματης αναπροσαρμογής που ενεργοποιείται κάθε έξι μήνες, ωστόσο το πάγωμα το κρατά σταθερό. Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης τον μεγαλύτερο αριθμό μεμονωμένων καταχωρίσεων από κάθε άλλο πακέτο της τελευταίας τετραετίας, με νέους περιορισμούς στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στα κρυπτονομίσματα και στις πλατφόρμες εμπορίας πετρελαίου.
Οι αντιδράσεις και το ευρύτερο πλαίσιο
Την ικανοποίησή της εξέφρασε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Τη στιγμή που η Ουκρανία έχει αποκτήσει στρατιωτική δυναμική, οι κυρώσεις μας συνεχίζουν να αποδυναμώνουν τα οικονομικά θεμέλια της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η πρόεδρος της Κομισιόν επισήμανε ότι στο νέο πακέτο προστίθενται 32 ακόμη ρωσικές τράπεζες στον κατάλογο απαγόρευσης συναλλαγών, ενώ στο στόχαστρο τίθενται πλέον και εταιρείες κρυπτονομισμάτων.
Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ακόμη ότι, για πρώτη φορά, οι κυρώσεις επεκτείνονται σε πλοία που συνδράμουν τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας, χαρακτηρίζοντας «σημαντικό βήμα» την πρόοδο προς την επίσημη απαγόρευση εισόδου Ρώσων μαχητών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα ευχαρίστησε την ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ για τη συμβολή της στην επίτευξη της συμφωνίας. Ένας διπλωμάτης της ΕΕ σημείωσε ότι «τα κράτη μέλη έδειξαν αλληλεγγύη προς την Ελλάδα και αναμένεται ότι η Ελλάδα θα κάνει το ίδιο και με άλλους στο μέλλον», μια δήλωση που αναδεικνύει τον ρόλο της ελληνικής διπλωματίας στη διαμόρφωση του τελικού συμβιβασμού.
Σύμφωνα με ενωσιακή διπλωματική πηγή, οι διαπραγματεύσεις υπήρξαν δύσκολες, με τα κράτη μέλη ωστόσο να παραμένουν ενωμένα στην αναζήτηση ισχυρών μέτρων για τον περιορισμό της ικανότητας της Ρωσίας να συνεχίσει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Η Αυστρία είχε ήδη άρει τις δικές της αντιρρήσεις, αφού έλαβε πρόταση της Κομισιόν σχετικά με την Raiffeisen Bank, ανοίγοντας τον δρόμο για την τελική συνεννόηση των «27».
Τι ακολουθεί
Οι τεχνικές εργασίες για το πακέτο κυρώσεων αναμένεται να ολοκληρωθούν τις επόμενες ώρες, με τη γραπτή διαδικασία έγκρισης να ξεκινά το απόγευμα της Πέμπτης. Το πακέτο τίθεται τυπικά σε ισχύ μετά την επίσημη έγκριση από το Συμβούλιο της ΕΕ, ολοκληρώνοντας έτσι έναν κύκλο διαπραγματεύσεων που κράτησε αρκετές εβδομάδες και ανέδειξε τον ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
