Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σαουδική Αραβία υπέγραψαν την Τρίτη μια ιστορική πυρηνική συμφωνία συνεργασίας, γνωστή ως «Συμφωνία 123», ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη του σαουδαραβικού προγράμματος πολιτικής πυρηνικής ενέργειας. Την υπογραφή πραγματοποίησαν ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, και ο υπουργός Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν. Παράλληλα με την κύρια πυρηνική συμφωνία συνεργασίας, οι δύο πλευρές υπέγραψαν και ξεχωριστή διμερή συμφωνία διασφαλίσεων, η οποία θέτει αυστηρούς μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου.
Τι προβλέπει η πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ – Σαουδικής Αραβίας
Σύμφωνα με ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας, οι δύο συμφωνίες θέτουν το νομικό πλαίσιο για μια πολυετή συνεργασία αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η «Συμφωνία 123» δίνει στις αμερικανικές εταιρείες ευρύτερη πρόσβαση στο πυρηνικό ενεργειακό πρόγραμμα του Ριάντ, ενισχύοντας την αμερικανική βιομηχανία, την απασχόληση και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Παράλληλα, το βασίλειο επιδιώκει να καλύψει τις αυξανόμενες ενεργειακές του ανάγκες και να μειώσει σταδιακά την εξάρτησή του από το πετρέλαιο.
Η συμφωνία αποσκοπεί επίσης στην ενίσχυση του καθεστώτος μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων, διατηρώντας παράλληλα υψηλά πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας και προστασίας. Οι δύο κυβερνήσεις τονίζουν ότι η συνεργασία θα ενισχύσει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των Ηνωμένων Πολιτειών στην πολιτική πυρηνική τεχνολογία, θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας υψηλών αποδοχών στις ΗΠΑ και θα εμβαθύνει τη στρατηγική σχέση Ουάσιγκτον – Ριάντ. Η συμφωνία θα διαβιβαστεί τώρα στο αμερικανικό Κογκρέσο για εξέταση, πριν τεθεί σε πλήρη ισχύ.
Δηλώσεις και αντιδράσεις για τη νέα πυρηνική συνεργασία
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, δήλωσε ότι «οι συμφωνίες αυτές αντικατοπτρίζουν την κοινή δέσμευση των δύο χωρών μας για την ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων μεταξύ των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας, εξασφαλίζοντας ευημερία στο εσωτερικό και ασφάλεια στους συμμάχους μας στο εξωτερικό». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι συμφωνίες τηρούν τα υψηλότερα πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας και μη διάδοσης, βασιζόμενες στην καλύτερη αμερικανική τεχνολογία και τους καλύτερους επιστήμονες, τονίζοντας ότι χάρη στον πρόεδρο Τραμπ η αμερικανική πυρηνική βιομηχανία βρίσκεται σε ανάκαμψη.
Ωστόσο, η υπογραφή της συμφωνίας δεν έχει περάσει απαρατήρητη από τη διεθνή κοινότητα. Πυρηνικοί εμπειρογνώμονες και πρώην αξιωματούχοι του Ισραήλ, του βασικού συμμάχου των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι το πρόγραμμα θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να οδηγήσει τη Σαουδική Αραβία στην απόκτηση δυνατοτήτων εμπλουτισμού ουρανίου που υπερβαίνουν τις ανάγκες ενός αμιγώς πολιτικού πυρηνικού προγράμματος. Αντίστοιχες ανησυχίες έχουν διατυπώσει και αναλυτές, οι οποίοι επισημαίνουν πως η τεχνογνωσία εμπλουτισμού θα μπορούσε θεωρητικά να αξιοποιηθεί για σκοπούς πέραν της ειρηνικής χρήσης.
Η συμφωνία έρχεται έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Ριάντ και επιβεβαιώνει τη βούληση της κυβέρνησης Τραμπ να εμβαθύνει τη στρατηγική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία. Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσέγγιση των δύο χωρών στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και των επενδύσεων, σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στη Μέση Ανατολή.
Τι ακολουθεί για τη συμφωνία
Το επόμενο βήμα είναι η εξέταση της «Συμφωνίας 123» από το αμερικανικό Κογκρέσο, το οποίο θα κληθεί να την εγκρίνει πριν αυτή τεθεί σε πλήρη εφαρμογή. Η Ουάσιγκτον και το Ριάντ αναμένεται να προχωρήσουν στα επόμενα στάδια της πολυετούς συνεργασίας, με στόχο την ανάπτυξη υποδομών πολιτικής πυρηνικής ενέργειας στη Σαουδική Αραβία υπό αμερικανική εποπτεία και με τη διμερή συμφωνία διασφαλίσεων ως εργαλείο ελέγχου.
