Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Τουρκίας αποφάσισε την αποζημίωση των οικογενειών των θυμάτων της σφαγής της Σεβάστειας, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για την επανεκδίκαση της υπόθεσης. Η απόφαση αφορά τις οικογένειες 37 ανθρώπων, κυρίως Αλεβιτών διανοουμένων και καλλιτεχνών, που κάηκαν ζωντανοί το 1993 από εξτρεμιστές ισλαμιστές στην ανατολική Τουρκία. Η κρίση του δικαστηρίου, όπως ανέφεραν οι δικηγόροι τριών εκ των εναγόντων, κρίνει ότι παραβιάστηκε το δικαίωμα στη ζωή σε διαδικαστικό επίπεδο. Το ύψος της αποζημίωσης δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη.
Η τραγωδία στο ξενοδοχείο Madimak
Η υπόθεση ανάγεται στις 2 Ιουλίου 1993, όταν 37 διανοούμενοι, στην πλειονότητά τους Αλεβίτες, έχασαν τη ζωή τους στο ξενοδοχείο Madimak της Σεβάστειας. Οι άνθρωποι αυτοί είχαν συγκεντρωθεί εκεί για ένα πολιτιστικό φεστιβάλ, όταν ένα πλήθος εξτρεμιστών ισλαμιστών έβαλε φωτιά στο κτίριο. Ανάμεσα στους συμμετέχοντες του φεστιβάλ ήταν και ο συγγραφέας Αζίζ Νεσίν, ο οποίος κατάφερε να επιβιώσει από την πυρκαγιά, πέθανε όμως δύο χρόνια αργότερα από καρδιακή ανακοπή. Η παρουσία του Νεσίν, γνωστού για τη μετάφραση των «Σατανικών Στίχων» του Σαλμάν Ρούσντι στα τουρκικά, ήταν η αφορμή που κινητοποίησε τα ισλαμιστικά κινήματα της εποχής εναντίον του φεστιβάλ.
Το γεγονός άφησε βαθύ τραύμα στην κοινότητα των Αλεβιτών, τη μεγαλύτερη θρησκευτική μειονότητα της Τουρκίας. Στη δικαστική διαδικασία που ακολούθησε, 33 άνθρωποι καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη για τη συμμετοχή τους στη σφαγή. Ωστόσο, οργανώσεις για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι ορισμένοι υπεύθυνοι δεν οδηγήθηκαν ποτέ ενώπιον της δικαιοσύνης, καθώς επωφελήθηκαν από την παραγραφή των αδικημάτων.
Οι αντιδράσεις και το νομικό πλαίσιο
Ο Γκιουνάλ Κουρσούν, δικηγόρος τριών απογόνων θυμάτων, εξήγησε τη σημασία της απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου. «Το Δικαστήριο αποφάσισε ότι το δικαίωμα στη ζωή παραβιάστηκε σε διαδικαστικό επίπεδο, που σημαίνει ότι το κράτος δεν τήρησε την υποχρέωσή του για τη διεξαγωγή αποτελεσματικής έρευνας στην υπόθεση αυτήν», δήλωσε ο Κουρσούν, προσθέτοντας ότι αυτή η παραβίαση δικαιολογεί την επανεκδίκαση της υπόθεσης. Ο ίδιος διευκρίνισε πάντως ότι η οικονομική αποζημίωση από μόνη της δεν αρκεί για την πλήρη αποκατάσταση των οικογενειών.
«Για να υπάρχει πραγματική αποκατάσταση, όλοι οι υπεύθυνοι, συμπεριλαμβανομένων υψηλόβαθμων κρατικών λειτουργών και πολιτικών, θα πρέπει να οδηγηθούν ενώπιον της δικαιοσύνης. Το κράτος παρέλειψε το καθήκον που είχε να ασκήσει διώξεις στους ίδιους τους λειτουργούς του», τόνισε ο δικηγόρος. Η δήλωση αυτή αναδεικνύει το ευρύτερο ζήτημα της ευθύνης του τουρκικού κράτους απέναντι στην κοινότητα των Αλεβιτών, ένα θέμα που παραμένει ανοιχτό στην τουρκική κοινωνία επί τρεις δεκαετίες. Παράλληλα, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε δώσει χάρη σε δύο από τους καταδικασθέντες ισοβίτες για τη σφαγή της Σεβάστειας, το 2020 και το 2023 αντίστοιχα, αποφάσεις που είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από συγγενείς θυμάτων και ανθρωπιστικές οργανώσεις.
Τι ακολουθεί
Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου ανοίγει επίσημα τον δρόμο για την επανεκδίκαση της υπόθεσης, σύμφωνα με τους δικηγόρους των οικογενειών. Το ακριβές ύψος της αποζημίωσης δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, ενώ αναμένεται να διευκρινιστεί εάν και ποιοι πρόσθετοι υπεύθυνοι θα κληθούν να λογοδοτήσουν ενώπιον της τουρκικής δικαιοσύνης.
