Η αναθεώρηση του Συντάγματος βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης συζήτησης στην Ολομέλεια της Βουλής, με βουλευτές από όλες τις πτέρυγες να καταθέτουν τις θέσεις τους για κρίσιμα άρθρα του θεμελιώδους νόμου του κράτους. Στο τραπέζι της συζήτησης βρέθηκαν η ποινική ευθύνη των υπουργών, οι σχέσεις της εκτελεστικής εξουσίας με τους θεσμούς και το ζήτημα των υπερπλειοψηφιών που θα απαιτούνται στην επόμενη Βουλή. Η αντιπολίτευση κατέθεσε τις επιφυλάξεις της για επιμέρους διατάξεις, ενώ η κυβέρνηση υπερασπίστηκε το περιεχόμενο των προτεινόμενων αλλαγών.
Οι θέσεις ΠΑΣΟΚ και Πλεύσης Ελευθερίας στην αναθεώρηση του Συντάγματος
Ο γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μπιάγκης, απάντησε στην κριτική που δέχεται το κόμμα του για τη στάση που θα τηρήσει στις ψηφοφορίες για το Σύνταγμα. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο τρόπος με τον οποίο αξιοποιήθηκε από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία η λεγόμενη «λευκή επιταγή» τα προηγούμενα χρόνια είναι αυτός που οδήγησε το κόμμα του στη σημερινή του θέση απέναντι στη διαδικασία. Ο κ. Μπιάγκης τόνισε ότι η κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στους θεσμούς δεν αντιμετωπίζεται με διαβεβαιώσεις, αλλά με κανόνες που δεσμεύουν την εξουσία με πραγματικά αντίβαρα και με διαδικασίες που δεν επιτρέπουν την ταύτιση του κράτους με το κόμμα που κυβερνά. Στη βάση αυτή, το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για τα άρθρα 86, 90 και 101Α, με κεντρικό αίτημα η διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών υπουργών να περάσει σε ειδικό δικαστικό συμβούλιο με πλήρεις εγγυήσεις ανεξαρτησίας, ώστε η διαδικασία να αποσυνδεθεί από τους αριθμητικούς συσχετισμούς της Βουλής.
Διαφορετική κριτική άσκησε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Πλεύσης Ελευθερίας, Αλέξανδρος Καζαμίας, ο οποίος υποστήριξε ότι η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας συγκεντρώνει τελικά περισσότερες εξουσίες στο πρόσωπο του πρωθυπουργού. Ανέφερε ότι οι νέες διατάξεις προβλέπουν τη δυνατότητα διάλυσης της Βουλής από τον πρωθυπουργό χωρίς αιτιολόγηση, εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας με εκλογή από απλή πλειοψηφία, καθώς και σύνδεση του εκλογικού νόμου με την κυβερνησιμότητα. Για το άρθρο 86 ειδικότερα, ο κ. Καζαμίας εκτίμησε πως, παρά την αλλαγή διατύπωσης, η τελική απόφαση για την άρση ασυλίας των υπουργών παραμένει στη Βουλή και εξαρτάται και πάλι από την πλειοψηφία.
Η απάντηση της κυβέρνησης στις αντιδράσεις
Στις αιτιάσεις της αντιπολίτευσης απάντησε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, ο οποίος χαρακτήρισε αβάσιμες τις αναφορές περί συγκεντρωτισμού εξουσίας. Εξήγησε ότι το ισχύον άρθρο 41 του Συντάγματος επιτρέπει σήμερα στην κυβέρνηση, δηλαδή ουσιαστικά στον πρωθυπουργό, να διαλύει τη Βουλή για εθνικό θέμα κρίσιμης σημασίας, ενώ η κυβερνητική πλειοψηφία προτείνει η αρμοδιότητα αυτή να μεταφερθεί από τον πρωθυπουργό στη Βουλή. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, πρόκειται για μεταφορά αρμοδιότητας προς την εθνική αντιπροσωπεία που έχει τη νομιμοποίηση, και όχι για συγκέντρωση εξουσίας, στοιχείο που ενισχύει τον θεσμικό ρόλο του Κοινοβουλίου. Ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε και στο άρθρο 86, διευκρινίζοντας ότι ήδη σήμερα η σχετική αρμοδιότητα ανήκει εξ ολοκλήρου στη Βουλή, στοιχείο που κατά την άποψή του αντικρούει την κριτική περί συρρίκνωσης των κοινοβουλευτικών εξουσιών.
Η συζήτηση στην Ολομέλεια ανέδειξε τις διαφορετικές προσεγγίσεις των κομμάτων απέναντι στην αναθεώρηση του Συντάγματος, με την κυβέρνηση να επιμένει ότι οι προτεινόμενες αλλαγές ενισχύουν τη διαφάνεια, τη σταθερότητα και τον θεσμικό έλεγχο, ενώ η αντιπολίτευση διατηρεί διαφορετικές ερμηνείες για την κατανομή εξουσιών ανάμεσα στην εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία. Το ζήτημα των υπερπλειοψηφιών που θα απαιτούνται στη σύνθεση της επόμενης Βουλής παραμένει ανοιχτό, καθώς οι σχετικές διατάξεις αναμένεται να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία και την έκβαση της αναθεωρητικής διαδικασίας το επόμενο διάστημα.
