Οι Ηνωμένες Πολιτείες διέκοψαν απότομα τα πλήγματα στο Ιράν την περασμένη νύχτα, για πρώτη φορά έπειτα από δύο εβδομάδες κλιμακούμενων αεροπορικών επιθέσεων. Η παύση σημειώθηκε την ίδια στιγμή που οι Χούθι, σύμμαχοι της Τεχεράνης, εξαπέλυαν επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας και σε δύο λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας. Η διακοπή των πληγμάτων στο Ιράν έρχεται καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή συνδέεται πλέον στενά με τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων. Η Ουάσιγκτον δεν έδωσε καμία επίσημη εξήγηση για την ξαφνική παύση.
Δεκατρείς μέρες χτυπημάτων και η αιφνίδια παύση
Για 13 συνεχόμενες ημέρες, οι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποιούσαν κλιμακούμενα πλήγματα στο Ιράν, σε αντίποινα για επιθέσεις της Τεχεράνης σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ. Χθες όμως το «σερί» διακόπηκε απροειδοποίητα, χωρίς οι Αμερικανοί αξιωματούχοι να δώσουν κάποια δημόσια εξήγηση. Παράλληλα, δεν καταγράφηκαν σήμερα αναφορές για ιρανικές επιθέσεις στις γειτονικές χώρες του Κόλπου, κάτι που γινόταν σχεδόν καθημερινά τις προηγούμενες εβδομάδες ως απάντηση στα αμερικανικά χτυπήματα. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Υγείας, Χοσεΐν Κερμανπούρ, σχολίασε ειρωνικά μέσω της πλατφόρμας Χ ότι «το αγαπημένο μας Ιράν είχε μια ειρηνική νύχτα χθες».
Σύμφωνα με τον ενημερωτικό ιστότοπο Axios, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έδωσε την Παρασκευή εντολή στον στρατό να μην πραγματοποιήσει νέα πλήγματα στο Ιράν. Ένας υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι ο Τραμπ «ήταν ανέκαθεν σαφής ότι προτιμά τη διπλωματία, αλλά έδειξε στο Ιράν τι θα συμβεί αν δεν προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με σοβαρότητα». Ο ίδιος ο Τραμπ ανέφερε την Παρασκευή ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν συζητούν ήδη μια διαπραγμάτευση για τον τερματισμό της σύγκρουσης, επισημαίνοντας όμως πως η Τεχεράνη δεν είναι ακόμη έτοιμη για συμφωνία.
Ένα ενιαίο γεωστρατηγικό τόξο αστάθειας
Η παύση των πληγμάτων στο Ιράν δεν μπορεί να διαβαστεί μεμονωμένα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατραπεί σε πόλεμο φθοράς υψηλής έντασης, με τη Ρωσία να έχει αναδιαρθρώσει σημαντικό μέρος της οικονομίας της σε πολεμική βάση, αυξάνοντας την παραγωγή πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ταυτόχρονα, στη Μέση Ανατολή, το Ιράν αξιοποιεί το δίκτυο των περιφερειακών του εταίρων, ενώ το Ισραήλ επιχειρεί να διατηρήσει την αποτρεπτική του αξιοπιστία μέσω αεροπορικής ισχύος και επιχειρήσεων ακριβείας. Μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς, κυβερνοεπιθέσεις και επιχειρήσεις γνωστικού πολέμου συνθέτουν πλέον τη νέα μορφή των συγκρούσεων, με τη Μαύρη Θάλασσα, την Ανατολική Μεσόγειο, την Ερυθρά Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ να αποτελούν ένα ενιαίο γεωστρατηγικό τόξο.
Για την Ελλάδα, που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του ΝΑΤΟ και αποτελεί εξωτερικό σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι εξελίξεις αυτές συνθέτουν ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον ασφαλείας. Ο Δρ. Μάριος Π. Ευθυμιόπουλος, Διευθυντής του Strategy International, εκτιμά ότι η εθνική στρατηγική πρέπει να κινηθεί σε πέντε παράλληλους άξονες: ενίσχυση της αποτροπής και των δυνατοτήτων A2/AD, ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, ολοκληρωμένη θαλάσσια ασφάλεια, εμβάθυνση των στρατηγικών συνεργασιών και αξιοποίηση της αξιοπιστίας που στηρίζεται στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.
Τι ακολουθεί
Παρά τη σχετική ηρεμία στον Κόλπο, η σύγκρουση μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας δείχνει ότι ο πόλεμος, ο οποίος έχει ήδη διαταράξει τον ενεργειακό ανεφοδιασμό μέσω του Ορμούζ, ενδέχεται να επεκταθεί σε έναν δεύτερο κρίσιμο θαλάσσιο κόμβο και να αναζωπυρώσει τον εμφύλιο πόλεμο εντός της Υεμένης. Η παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει βασικός παράγοντας ισορροπίας, χωρίς ωστόσο να εξαλείφεται ο κίνδυνος ευρύτερης ανάφλεξης στην περιοχή. Η στρατηγική πρόβλεψη και η εθνική ανθεκτικότητα αναδεικνύονται ως τα κρίσιμα εργαλεία απέναντι σε μια αστάθεια που φαίνεται να αποτελεί πλέον σταθερό χαρακτηριστικό του διεθνούς συστήματος.
