Η Ολομέλεια της Βουλής καλείται σήμερα, Δευτέρα, να δώσει το πρώτο μεγάλο «πράσινο φως» στη συνταγματική αναθεώρηση, αποφασίζοντας ποια από τα 33 άρθρα που έχει προτείνει η Νέα Δημοκρατία θα χαρακτηριστούν τελικά αναθεωρητέα. Η ονομαστική και φανερή ψηφοφορία έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί ηλεκτρονικά λίγο μετά τις 18.00 το απόγευμα. Στο τραπέζι βρίσκονται αλλαγές που αγγίζουν σχεδόν ολόκληρη τη θεσμική λειτουργία του κράτους, από την ποινική ευθύνη υπουργών έως την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων. Πρόκειται για το πρώτο κεφάλαιο μιας διαδικασίας που θα ολοκληρωθεί σε δεύτερη φάση, στο τέλος του καλοκαιριού.
Τι ψηφίζεται σήμερα και πώς λειτουργεί η διαδικασία
Η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης προβλέπεται από το άρθρο 110 του Συντάγματος και προχωρά σε δύο στάδια. Η σημερινή ψηφοφορία θα καταγράψει ποιες διατάξεις συγκεντρώνουν την απαιτούμενη πλειοψηφία, ενώ η δεύτερη και τελική ψηφοφορία, για την τρέχουσα Βουλή, έχει προγραμματιστεί για τις 27 Αυγούστου. Η αριθμητική των ψήφων είναι καθοριστική για το τι θα ακολουθήσει. Αν μια διάταξη συγκεντρώσει τουλάχιστον 180 ψήφους, η επόμενη αναθεωρητική Βουλή θα μπορεί να καθορίσει το περιεχόμενό της με απλή πλειοψηφία 151 βουλευτών. Αν όμως συγκεντρώσει από 151 έως 179 ψήφους, τότε η αναθεωρητική Βουλή θα χρειαστεί πλειοψηφία 180 βουλευτών για να την οριστικοποιήσει. Όσες διατάξεις μείνουν κάτω από τους 151 ψήφους θα θεωρηθούν οριστικά απορριφθείσες. Οι βουλευτές έχουν τρεις επιλογές, «ναι», «όχι» ή «παρών», ενώ όποιος δεν καταγράψει καμία από αυτές θεωρείται ότι δεν ψήφισε.
Ανάμεσα στις προτεινόμενες αλλαγές που φαίνεται να συγκεντρώνουν ευρύτερη αποδοχή ξεχωρίζει η τροποποίηση του άρθρου 86, που αφορά την απεμπλοκή της Βουλής από τις διαδικασίες έρευνας ποινικών υποθέσεων υπουργών, καθώς και ο εξορθολογισμός του άρθρου 16 ώστε να επιτρέπεται η λειτουργία μη κρατικών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Στο πακέτο περιλαμβάνεται επίσης η θεσμική κατοχύρωση της αξιολόγησης στο δημόσιο, με προοπτική επιβράβευσης ή απομάκρυνσης υπαλλήλων. Η πρόταση εισάγει ακόμη ένα νέο άρθρο 5Β, το οποίο ορίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας, περιορίζοντας τους κινδύνους της. Στα άρθρα 14 και 15 προβλέπονται η διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης στα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης, η προστασία του δημοσιογράφου έναντι του εργοδότη του, καθώς και κρατική μέριμνα για την ελληνική γλώσσα και τη σημαία.
Οι αντιδράσεις και οι εσωκομματικές αντιπαραθέσεις
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τοποθετήθηκε στη Βουλή την περασμένη Παρασκευή, κατηγορώντας την αντιπολίτευση ότι αντιμετωπίζει την κορυφαία θεσμική διαδικασία της αναθεώρησης με στενά κομματικά κριτήρια. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, το αποτέλεσμα είναι η καταψήφιση ακόμη και διατάξεων με τις οποίες η αντιπολίτευση συμφωνεί επί της ουσίας, προκειμένου να αποφύγει την ταύτιση με την κυβέρνηση. Στη Νέα Δημοκρατία εκτιμούν πως αυτή η στάση θα έχει πολιτικό κόστος, καθώς το ΠΑΣΟΚ ενδέχεται να βρεθεί να πηγαίνει σε εκλογές έχοντας καταψηφίσει ή απόσχει από ρυθμίσεις που τα ίδια στελέχη του υποστηρίζουν προγραμματικά, όπως η αλλαγή του άρθρου 86.
Διαφωνίες έχουν καταγραφεί όμως και εντός της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας Ντόρα Μπακογιάννη, Μπάμπης Αθανασίου και Γιώργος Βλάχος έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για την πρόταση καθιέρωσης μίας εξαετούς θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας, στο πλαίσιο του άρθρου 30, και δεν αποκλείεται να διαφοροποιηθούν στην ψηφοφορία. Παράλληλα, η κυβέρνηση αναγκάστηκε ήδη να υποχωρήσει σε ένα σημείο, καθώς ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωσε στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας την απόσυρση της πρότασης για το άρθρο 81, που θα εισήγαγε ασυμβίβαστο μεταξύ της ιδιότητας του βουλευτή και του υπουργού, μετά τους έντονους προβληματισμούς που είχαν κατατεθεί στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Τι ακολουθεί
Το σημερινό αποτέλεσμα αναμένεται να προδιαγράψει σε μεγάλο βαθμό και την έκβαση της δεύτερης, τελικής ψηφοφορίας της τρέχουσας Βουλής, που έχει οριστεί για τις 27 Αυγούστου. Από εκεί και έπειτα, η οριστική διαμόρφωση του περιεχομένου των αναθεωρητέων διατάξεων θα περάσει στα χέρια της επόμενης, αναθεωρητικής Βουλής, η οποία θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές.
