Σε υψηλούς τόνους απάντησε ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραέλ Κατς, στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προειδοποιώντας τον να μην έρθει σε αντιπαράθεση με το Ισραήλ. Σε συνέντευξή του στο ισραηλινό Channel 14, ο Κατς αναφέρθηκε στις εντάσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, με φόντο τόσο την Ιερουσαλήμ όσο και τον ρόλο της Άγκυρας στη μεταπολεμική Συρία. Οι δηλώσεις έγιναν στο περιθώριο συνεδρίου για την ασφάλεια και έρχονται σε μια περίοδο αυξανόμενης ανησυχίας στο Ισραήλ για ενδεχόμενη τουρκική στρατιωτική επέκταση κοντά στα σύνορά του.
Τι είπε ο Κατς για τον Ερντογάν και την Ιερουσαλήμ
Ο Ισραέλ Κατς χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή ιστορική αναφορά απευθυνόμενος προσωπικά στον Ερντογάν. «Δεν είμαστε η παρακμάζουσα χριστιανική αυτοκρατορία. Η Ιερουσαλήμ δεν είναι η Κωνσταντινούπολη, την οποία κατακτήσατε όταν χτίσατε την Οθωμανική Αυτοκρατορία», ανέφερε χαρακτηριστικά. Στη συνέχεια πρόσθεσε ότι το Ισραήλ «θα είναι εδώ για πάντα» και ότι η Ιερουσαλήμ «είναι δική μας για πάντα», τονίζοντας πως η χώρα ξέρει να υπερασπίζεται τον εαυτό της. Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας συμβούλεψε τον Τούρκο πρόεδρο «να μην τα βάζει» με το Ισραήλ και να μη φέρει τον εαυτό του στη θέση που βρέθηκε το Ιράν μετά τη στρατιωτική του αντιπαράθεση με Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, ο Κατς μίλησε για τον «άξονα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας», τον οποίο χαρακτήρισε ενδεχομένως πολύ επικίνδυνο, σημειώνοντας ότι το Ισραήλ είναι υπεύθυνο για την προστασία των δικών του συμφερόντων.
Ο Ισραηλινός υπουργός επεκτάθηκε και στο ζήτημα της Συρίας, καλώντας ουσιαστικά την Τουρκία να μην επεκτείνει τον στρατιωτικό της ρόλο εκεί. Υποστήριξε ακόμη ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατανοεί πως το Ισραήλ δεν πρόκειται να αποσυρθεί από τις ζώνες ασφαλείας που διατηρεί στον Λίβανο, τη Γάζα και τη Συρία, καθώς εκεί εξακολουθούν να υπάρχουν, όπως είπε, εκτεταμένα υπόγεια τούνελ. Οι δηλώσεις αυτές έρχονται λίγο μετά τη δημόσια διαφωνία του Τραμπ με τις επιφυλάξεις του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου σχετικά με ενδεχόμενη πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία, με τον Αμερικανό πρόεδρο να χαρακτηρίζει την Άγκυρα «εξαιρετικό σύμμαχο».
Το ιστορικό της έντασης Ισραήλ – Τουρκίας
Οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ έχουν επιδεινωθεί σημαντικά μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και την έναρξη του πολέμου στη Γάζα. Έκτοτε, Ισραηλινοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο Νετανιάχου, αναφέρονται ολοένα και συχνότερα στην Τουρκία ως περιφερειακό αντίπαλο. Νωρίτερα μέσα στον μήνα, ο Νετανιάχου είχε χαρακτηρίσει την Τουρκία, σε συνέντευξή του στο Fox News, ως καθεστώς επηρεασμένο από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, κατηγορώντας το κίνημα για ακραίες θέσεις. Το ζήτημα της πώλησης των F-35 παραμένει σε εκκρεμότητα, καθώς το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει ενημερώσει το Κογκρέσο ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να μην πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Στο κέντρο της νέας κρίσης βρίσκεται πλέον η Συρία, μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024. Η Τουρκία, που υπήρξε βασικός υποστηρικτής της αντιπολίτευσης κατά του Άσαντ, εμφανίζεται πλέον ως κεντρικός περιφερειακός σύμμαχος της νέας κυβέρνησης υπό τον Άχμεντ αλ Σαράα, πρώην ηγέτη της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ. Η Άγκυρα έχει συζητήσει με τη Δαμασκό το ενδεχόμενο εκπαίδευσης και εξοπλισμού των νέων συριακών ενόπλων δυνάμεων, ενώ ισραηλινά μέσα αναφέρουν ότι τουρκικές ομάδες έχουν εξετάσει συριακές αεροπορικές βάσεις για πιθανές αναπτύξεις, χωρίς όμως η τουρκική πλευρά να έχει επιβεβαιώσει σχέδια για μόνιμες εγκαταστάσεις.
Το ισραηλινό «κόκκινο όριο» στη Συρία
Το Ισραήλ βλέπει με έντονη καχυποψία κάθε διεύρυνση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία, ιδίως κοντά σε αεροπορικές βάσεις της κεντρικής χώρας, εκτιμώντας ότι κάτι τέτοιο θα περιόριζε την ελευθερία δράσης της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας κοντά στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν. Μετά την πτώση του Άσαντ, οι ισραηλινές δυνάμεις κατέλαβαν τη ζώνη ασφαλείας υπό εποπτεία του ΟΗΕ που χωρίζει τη Συρία από το Γκολάν, ενώ έχουν πραγματοποιήσει εκτεταμένα πλήγματα σε συριακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, με το Ισραήλ να υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις αυτές είναι απαραίτητες για να αποτραπεί η μεταφορά όπλων κοντά στα σύνορά του. Ήδη τον Απρίλιο του 2025 το Ισραήλ είχε πλήξει συριακές βάσεις, ενώ Συρία και Τουρκία κατηγορούν αντίστοιχα το Ισραήλ για παραβίαση της συριακής κυριαρχίας.
