Σε απόσταση αναπνοής από μια σημαντική διπλωματική εξέλιξη βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς μεσολαβητές επεξεργάζονται πρόταση για την επανενεργοποίηση του μνημονίου κατανόησης που υπεγράφη τον περασμένο μήνα και αφορά το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ. Η τελική απόφαση αναμένεται από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μετά τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, την Τρίτη. Παράλληλα, η ανώτατη στρατιωτική διοίκηση του Ιράν προειδοποιεί ότι κάθε απόπειρα ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ θα εκληφθεί ως κλιμάκωση της σύγκρουσης στην ευρύτερη περιοχή.
Η πρόταση των μεσολαβητών για τα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με αραβική διπλωματική πηγή και δεύτερη πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων, εκπρόσωποι του Πακιστάν, της Αιγύπτου και του Κατάρ επεξεργάζονται συμβιβαστική πρόταση με στόχο να γεφυρώσουν τις διαφωνίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Η βασική διαφωνία αφορά την ερμηνεία του μνημονίου κατανόησης: το Ιράν υποστηρίζει ότι η συμφωνία του αναγνωρίζει συγκεκριμένο βαθμό ελέγχου επί των Στενών του Ορμούζ, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν αυτή την ερμηνεία. Τόσο το Ιράν όσο και το Ομάν, οι δύο χώρες που βρίσκονται κατά μήκος του στενού περάσματος, έχουν ήδη δώσει το «πράσινο φως» στην πρόταση των μεσολαβητών.
Η πρόταση επιχειρεί να ανοίξει τον δρόμο για επίσημες συνομιλίες στο πλαίσιο του μνημονίου, του οποίου η προθεσμία των 60 ημερών λήγει τον επόμενο μήνα. Ο Λευκός Οίκος, ωστόσο, αποφεύγει προς το παρόν να λάβει οριστική απόφαση, περιμένοντας να ολοκληρωθεί η συνάντηση του Αμερικανού προέδρου με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό. Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Μάικ Βαλτς, δήλωσε στο Fox News ότι «είχαμε τόσο το Ομάν όσο και το Ιράν, καθώς και αρκετούς άλλους διαπραγματευτές μας, σε επαφή σε κάθε επίπεδο, από τα πιο ανώτερα επίπεδα μέχρι και το τεχνικό επίπεδο, τις τελευταίες εβδομάδες και ιδιαίτερα τις τελευταίες ημέρες».
Οι δηλώσεις Τραμπ και η προειδοποίηση της Τεχεράνης
Μιλώντας σε εγκαταστάσεις της General Motors στο Μίσιγκαν, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν επιφέρει σοβαρό πλήγμα στις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν. «Έχουμε καταστρέψει το ναυτικό τους, έχουμε καταστρέψει την αεροπορία τους, έχουμε καταστρέψει την ηγεσία τους, έχουμε καταστρέψει τα αντιαεροπορικά τους συστήματα», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν εξουδετερώσει και το μεγαλύτερο μέρος των δυνατοτήτων του Ιράν να κατασκευάζει μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους. Ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε παράλληλα ότι η Ουάσιγκτον είναι αποφασισμένη να αποτρέψει την Τεχεράνη από την απόκτηση πυρηνικού όπλου, λέγοντας ότι «δεν θα αποκτήσουν ποτέ πυρηνικό όπλο».
Ο Τραμπ συνέδεσε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις με τις διπλωματικές επαφές που βρίσκονται σε εξέλιξη, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική πίεση ανάγκασε το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Αυτή τη στιγμή μιλούν μαζί μας για να επιτευχθεί μια συμφωνία. Αν δεν είχαμε ενεργήσει με τόσο σκληρό τρόπο, δεν θα υπήρχαν συνομιλίες», ανέφερε. Επέκρινε επίσης τον πρώην πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα για την πολιτική του απέναντι στο Ιράν, λέγοντας ότι επιχείρησε να κατευνάσει την Τεχεράνη μέσω οικονομικών κινήτρων: «Δεν μπορείς να τους εξαγοράσεις. Πρέπει να τους νικήσεις και θα τους συντρίψουμε. Αλλά θα δούμε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση. Αυτή τη στιγμή διεξάγονται πολύ φιλικές διαπραγματεύσεις».
Από την πλευρά της, η ανώτατη κοινή στρατιωτική διοίκηση του Ιράν προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε απόπειρα των ΗΠΑ να επιβάλουν ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ θα θεωρηθεί «παράνομη» και θα αποτελέσει περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή. Το αρχηγείο της Δύναμης Κουντς διεμήνυσε, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr, ότι δεν πρόκειται να αφήσει αναπάντητη καμία απειλή ή πράξη επιθετικότητας από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, τις οποίες χαρακτηρίζει «τρομοκρατικό στρατό», προαναγγέλλοντας αντίμετρα σε περίπτωση κλιμάκωσης από την Ουάσιγκτον.
Τι ακολουθεί
Το βλέμμα όλων στρέφεται πλέον στη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου την Τρίτη, η οποία αναμένεται να καθορίσει αν θα δοθεί το «πράσινο φως» για την επανεκκίνηση των επίσημων συνομιλιών στο πλαίσιο του μνημονίου κατανόησης. Με την προθεσμία των 60 ημερών να λήγει τον επόμενο μήνα, οι μεσολαβητές πιέζουν για γρήγορη έγκριση της πρότασης, ώστε να αποφευχθεί τυχόν νέα κλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ, μια από τις πιο κρίσιμες πλωτές οδούς για τις παγκόσμιες μεταφορές πετρελαίου.
