Το Ιράν απέρριψε την πρόταση του Ομάν για εθελοντική συνεισφορά σε διόδια από τα Στενά του Ορμούζ και κατέθεσε δική του αντιπρόταση για την επαναλειτουργία του στρατηγικού περάσματος. Την εξέλιξη ανακοίνωσε το βράδυ της Τρίτης ο υφυπουργός Εξωτερικών της Τεχεράνης, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, μιλώντας στην κρατική τηλεόραση της χώρας. Η διαφωνία των δύο πλευρών αφορά τον τρόπο διαχείρισης ενός από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου.
Η αντιπρόταση της Τεχεράνης για τα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με την ιρανική αντιπρόταση, η θαλάσσια κυκλοφορία προς τη μία κατεύθυνση θα πραγματοποιείται μέσω των ιρανικών χωρικών υδάτων, ενώ μέρος της αντίθετης διαδρομής θα περνά επίσης από ιρανικά ύδατα, με το υπόλοιπο τμήμα να βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Μουσκάτ, πρωτεύουσας του Ομάν. Πρόκειται για μια προσωρινή διευθέτηση που στοχεύει στην επαναλειτουργία του περάσματος, το οποίο παραμένει κλειστό λόγω των εντάσεων στην περιοχή. Ο Γαριμπαμπαντί εξήγησε ότι η Τεχεράνη απέρριψε την αρχική πρόταση του Ομάν για ισότιμη κατανομή των διαδρόμων διέλευσης μεταξύ των δύο χωρών, καθώς κατά την άποψή του δεν διασφαλίζει μακροπρόθεσμη περιφερειακή σταθερότητα.
Ο Ιρανός υφυπουργός προειδοποίησε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά σε περίπτωση που το Ομάν απορρίψει τη νέα πρόταση της Τεχεράνης. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι το Ιράν δεν έχει αναγνωρίσει ποτέ τον λεγόμενο «νότιο διάδρομο» ναυσιπλοΐας που διέρχεται κατά μήκος των ακτών του Ομάν. Η Τεχεράνη έχει εκφράσει σταθερά την επιθυμία να διαχειρίζεται τα Στενά από κοινού με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή, καθώς και να επιβάλλει τέλη υπηρεσιών στα πλοία που χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό.
Το σχέδιο του Ομάν και η αντίδραση των ΗΠΑ
Νωρίτερα την ίδια ημέρα, το Ομάν είχε παρουσιάσει δικό του σχέδιο για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, το οποίο απολαμβάνει τη στήριξη άλλων χωρών του Κόλπου. Η πρόταση προέβλεπε την καταβολή τελών από τα πλοία σε εθελοντική βάση, με στόχο τη δημιουργία ενός πλαισίου που θα τερμάτιζε τη διακοπή του εμπορίου η οποία προκλήθηκε από τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο με το Ιράν. Βάσει του σχεδίου αυτού, το Ιράν δεν θα διατηρούσε αποκλειστικό έλεγχο στον στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο διάδρομο, κάτι που φαίνεται να αποτέλεσε βασικό λόγο απόρριψής του από την Τεχεράνη.
Το μοντέλο του Ομάν βασίζεται σε αντίστοιχο σύστημα που εφαρμόζεται στα Στενά της Μαλάκκα, όπου η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη ζητούν από τους χρήστες του διαύλου να συνεισφέρουν εθελοντικά στη χρηματοδότηση υπηρεσιών ναυσιπλοΐας, στην προστασία του περιβάλλοντος και σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ τηρούν διαφορετική στάση, ζητώντας την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης διέλευσης των πλοίων χωρίς καταβολή τελών. Η Ουάσιγκτον χαρακτηρίζει την επιβολή τελών παράνομη, τοποθετούμενη έτσι απέναντι τόσο στην πρόταση του Ομάν όσο και στις απαιτήσεις της Τεχεράνης για επιβολή διοδίων.
Τι σημαίνει η διαφωνία για τη διεθνή ναυσιπλοΐα
Η διαφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν διατηρεί σε εκκρεμότητα το μέλλον ενός περάσματος από το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η ενεργειακή ασφάλεια πολλών χωρών, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Η θέση της Τεχεράνης, που επιμένει σε από κοινού διαχείριση και επιβολή τελών, έρχεται σε αντίθεση τόσο με το σχέδιο του Ομάν όσο και με τις απαιτήσεις των ΗΠΑ για ελεύθερη διέλευση. Μέχρι να βρεθεί κοινά αποδεκτή λύση, το πέρασμα παραμένει κλειστό, με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ να συνεχίζονται.
