Οι τιμές πετρελαίου κατέγραψαν εβδομαδιαία άνοδο άνω του 8% και παρέμειναν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή εντείνει τους φόβους για διαταραχές στην προσφορά. Οι Χούθι της Υεμένης, γνωστοί και ως κίνημα Ανσαραλά, κατέλαβαν την Παρασκευή τις ακτές της χώρας στην Ερυθρά Θάλασσα και τα νησιά στο στρατηγικό στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ, ενισχύοντας τον έλεγχό τους σε μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη. Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία αναγκάστηκε να διακόψει προσωρινά τη λειτουργία του πετρελαιαγωγού Ανατολής-Δύσης μετά από επιθέσεις εναντίον της υποδομής της, γεγονός που τροφοδότησε ακόμη περισσότερο την ανησυχία των αγορών.
Η αστραπιαία προέλαση των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα
Οι δυνάμεις των Χούθι, που πρόσκεινται στο Ιράν, έλεγχαν έως τώρα το μεγαλύτερο μέρος του βόρειου τμήματος της Υεμένης, συμπεριλαμβανομένων της πρωτεύουσας Σανάα και της Χοντάιντα. Μέσα σε μόλις μερικά 24ωρα, προωθήθηκαν προς τον νότο και κατέλαβαν το σύνολο της δυτικής ακτής της χώρας. «Όλα όσα βρίσκονταν υπό τον έλεγχό μας στη δυτική ακτή έπεσαν», παραδέχτηκε στο Γαλλικό Πρακτορείο αξιωματικός του στρατού της υεμενίτικης κυβέρνησης που αναγνωρίζεται από τη διεθνή κοινότητα και υποστηρίζεται από το Ριάντ. Η Τεχεράνη έσπευσε να εξάρει την εξέλιξη, ενώ ο εκπρόσωπος του κινήματος για στρατιωτικές υποθέσεις, Γιαχία Σάρια, επιδίωξε να καθησυχάσει τη διεθνή κοινότητα διαβεβαιώνοντας ότι «η ναυσιπλοΐα είναι ασφαλής για όλες τις εταιρείες, με μόνη εξαίρεση τα σαουδαραβικά πλοία», στα οποία είχε ήδη απαγορευτεί η πρόσβαση.
Η επίθεση της Ανσαραλά ξεκίνησε την προηγούμενη εβδομάδα, με τους μαχητές να κυριεύουν την Πέμπτη την πόλη Μόκα, όπου βρίσκεται λιμάνι στρατηγικής σημασίας, καθώς και το νησί Ζουγκάρ. Στη συνέχεια πέρασαν στον έλεγχό τους το νησί Μαγιούν (γνωστό και ως Περίμ), στην καρδιά του στενού, καθώς και τα νησιά Μεγάλο και Μικρό Χανίς, σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση. Σε προσπάθεια ανακατάληψης χαμένων εδαφών, η πολεμική αεροπορία της Σαουδικής Αραβίας προχώρησε σε βομβαρδισμούς στην περιοχή. Ανώτερος εκπρόσωπος των Ηνωμένων Εθνών, ο Φαρχάν Χακ, ανέφερε ότι οι Χούθι κατέλαβαν και εγκατάσταση ανθρωπιστικής βοήθειας στη Μόχα, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι όλο το προσωπικό του ΟΗΕ είχε αποχωρήσει έγκαιρα προς το Άντεν, την Τουρμπάχ και την Ταΐζ, με οκτώ Υεμενίτες εργαζόμενους να μετακινούνται πριν από την προέλαση.
Στο μεταξύ, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι ο πετρελαιαγωγός Ανατολής-Δύσης, ζωτικής σημασίας για την παράκαμψη του Ορμούζ, δέχθηκε επιθέσεις στις περιοχές Ριάντ και Μεδίνα το πρωί της Πέμπτης, με αρκετά άτομα να τραυματίζονται. Δορυφορικές εικόνες έδειξαν καπνό κοντά στην υποδομή, ενώ οι επιθέσεις αποδόθηκαν σε μαχητές με δεσμούς με το Ιράν. Το υπουργείο Ενέργειας του βασιλείου προχώρησε σε προσωρινή διακοπή λειτουργίας του αγωγού ως προληπτικό μέτρο ασφαλείας. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε παράλληλα ότι η παραγωγή αργού της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκε τον Αύγουστο κατά 2,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, υποχωρώντας στα 6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και χρόνια.
Οι αγορές πετρελαίου σε συναγερμό
Οι τιμές πετρελαίου υποχώρησαν την Παρασκευή, μετά το ισχυρό ράλι των προηγούμενων ημερών, χωρίς όμως αυτό να αναιρέσει τα υψηλά εβδομαδιαία κέρδη. Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, έκλεισε με απώλειες 2,8% στα 104,61 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI υποχώρησε κατά 2,4% στα 100,05 δολάρια. Η πτώση ήρθε αφού το Brent είχε αγγίξει την Πέμπτη τα 108 δολάρια και το WTI είχε ξεπεράσει τα 104 δολάρια, τερματίζοντας ένα σερί πέντε συνεχόμενων ανοδικών συνεδριάσεων για το Brent και οκτώ ημερών κερδών για το WTI. Σε εβδομαδιαία βάση πάντως, το Brent ενισχύθηκε κατά 8,7% και το WTI κατά 9,4%, ολοκληρώνοντας την εβδομάδα πάνω από το κρίσιμο επίπεδο των 100 δολαρίων.
Η ανησυχία των επενδυτών επικεντρώνεται στο Στενό του Ορμούζ, από όπου πριν τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, και το οποίο παραμένει de facto αποκλεισμένο από το Ιράν. Ωστόσο, ένα στοιχείο διατήρησε ανοιχτό ένα παράθυρο αισιοδοξίας για τις αγορές: σύμφωνα με πληροφορίες, το Ιράν πρόκειται να πραγματοποιήσει συνομιλίες με χώρες του Κόλπου στο Ομάν σχετικά με το Ορμούζ, ένδειξη ότι κάποιοι διπλωματικοί δίαυλοι παραμένουν ανοιχτοί παρά την ένταση. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της παρουσίας των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα αυξάνει τους φόβους για πιθανές επιπτώσεις στις εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας, του μεγαλύτερου εξαγωγέα αργού στον κόσμο, ο οποίος βρίσκεται πλέον σε κλοιό ανάμεσα σε δύο κρίσιμα σημεία συμφόρησης της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας.
Τι ακολουθεί
Το στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ αποτελεί βασικό πέρασμα για τάνκερ και εμπορικά πλοία που συνδέουν την Ερυθρά Θάλασσα με τη Μεσόγειο μέσω του Σουέζ, ενώ σε περίπτωση πλήρους αποκλεισμού η μόνη εναλλακτική διαδρομή θα ήταν ο περίπλους της Αφρικής μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, μια λύση πολύ πιο χρονοβόρα και δαπανηρή για το παγκόσμιο εμπόριο. Οι προγραμματισμένες συνομιλίες Ιράν και χωρών του Κόλπου στο Ομάν για το Ορμούζ αναμένεται να παρακολουθούνται στενά από τις αγορές τις επόμενες ημέρες, καθώς αποτελούν ένδειξη ότι η διπλωματία δεν έχει εγκαταλειφθεί παρά την κλιμάκωση στο πεδίο. Παράλληλα, η πορεία της σαουδαραβικής προσπάθειας ανακατάληψης εδαφών στην Υεμένη, καθώς και η κατάσταση ασφαλείας γύρω από τον πετρελαιαγωγό Ανατολής-Δύσης, θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό αν οι τιμές πετρελαίου θα συνεχίσουν να κινούνται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
