Σε μοναστήρι της Φλωρεντίας εντοπίστηκε μια συνταγή κόλα που χρονολογείται περίπου στα μέσα του 19ου αιώνα, αρκετές δεκαετίες πριν από τη δημιουργία της Coca-Cola. Η ανακάλυψη ανακοινώθηκε από μοναχούς του μοναστηριού του Αγίου Μάρκου, στην ιταλική πόλη. Το ξεθωριασμένο έγγραφο περιγράφει ένα τονωτικό ελιξίριο φτιαγμένο από φύλλα κόκας και ξηρούς καρπούς κόλα. Οι μοναχοί διευκρινίζουν πάντως ότι δεν υπάρχει αποδεδειγμένη σχέση ανάμεσα σε αυτή τη συνταγή κόλα και τα σύγχρονα αναψυκτικά τύπου κόλα.
Η ανακάλυψη στο μοναστήρι του Αγίου Μάρκου
Η καταγραφή της παλιάς συνταγής κόλα εντοπίστηκε στη διάρκεια εργασιών αρχειοθέτησης στο μοναστήρι. Σύμφωνα με τον Δομινικανό μοναχό Μανουέλ Ρούσο, το έγγραφο αναφέρεται σε ένα τονωτικό ελιξίριο που περιείχε φύλλα κόκας και ξηρούς καρπούς κόλα και ήταν μάλιστα από τα πιο δημοφιλή σκευάσματα της εποχής του. Η καταχώρηση περιγράφει το ελιξίριο ως ουσία που προοριζόταν για ανακούφιση από τη σωματική και πνευματική εξάντληση, από πονοκεφάλους, αλλά και από την αδυναμία που σχετίζεται με το γήρας ή με την υπερπροσπάθεια.
Η Coca-Cola δημιουργήθηκε το 1886 από τον Αμερικανό φαρμακοποιό Τζον Στιθ Πέμπερτον, αρχικά ως αλκοολούχο ποτό με φύλλα κόκας και ξηρούς καρπούς κόλα. Αργότερα ο Πέμπερτον αντικατέστησε το αλκοόλ με σιρόπι ζάχαρης, δημιουργώντας το αναψυκτικό που εξελίχθηκε στη σύγχρονη μορφή του. Η συνταγή κόλα της Τοσκάνης είναι αρκετές δεκαετίες παλαιότερη από την έμπνευση του Πέμπερτον, γεγονός που κάνει την ανακάλυψη ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για τους ερευνητές του μοναστηριού.
Καμία άμεση σύνδεση με τη σύγχρονη Coca-Cola
Ο Ρούσο υπογράμμισε ότι, παρά τη χρονολογική προτεραιότητα του τοσκανικού ελιξιρίου, δεν υπάρχει καμία τεκμηριωμένη σύνδεση ανάμεσα στο ποτό που περιγράφεται στα αρχεία του μοναστηριού και στα σύγχρονα αναψυκτικά τύπου κόλα. Το ελιξίριο δεν φαίνεται να παρασκευαζόταν με σκοπό την ευρεία κατανάλωση ως αναψυκτικό, αλλά ως θεραπευτικό ή τονωτικό σκεύασμα για συγκεκριμένες παθήσεις και ενοχλήσεις. Παράλληλα, τα αρχεία του μοναστηριού αναφέρουν ότι ιεραπόστολοι ήταν εκείνοι που έφεραν στην Τοσκάνη τα φύλλα κόκας και τους ξηρούς καρπούς κόλα από τη Νότια Αμερική, στοιχείο που δείχνει τους εμπορικούς και ιεραποστολικούς δρόμους της εποχής.
Η συνταγή και τα συστατικά
Σύμφωνα με το έγγραφο του μοναστηριού, η συνταγή κόλα περιλάμβανε 30 γραμμάρια ξηρών καρπών κόλα, 10 γραμμάρια φύλλων κόκας προερχόμενων από τη Βολιβία, καθώς και ένα λίτρο αλκοολούχου μείγματος. Τα συγκεκριμένα συστατικά συνδυάζονται και στη μεταγενέστερη αμερικανική συνταγή του Πέμπερτον, χωρίς όμως αυτό να αποδεικνύει άμεση σχέση ή επιρροή ανάμεσα στις δύο συνταγές. Η ανακάλυψη στο μοναστήρι του Αγίου Μάρκου προσθέτει ένα ακόμη ενδιαφέρον κεφάλαιο στην ιστορία των τονωτικών σκευασμάτων που βασίζονταν σε φύλλα κόκας και ξηρούς καρπούς κόλα κατά τον 19ο αιώνα, πριν αυτά τα συστατικά συνδεθούν παγκοσμίως με τη βιομηχανία των αναψυκτικών.
