Η Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν έχει μετατραπεί σε μία από τις μεγαλύτερες κινηματογραφικές επιτυχίες της χρονιάς στο παγκόσμιο box office, όμως δεν κατάφερε να πείσει τη μεταφράστρια του ομηρικού έπους. Η φιλόλογος Έμιλι Γουίλσον, της οποίας η αγγλική μετάφραση της «Οδύσσειας» το 2017 είχε αναφερθεί από τον ίδιο τον σκηνοθέτη ως βασική πηγή έμπνευσης, δημοσίευσε εκτενές και ιδιαίτερα αυστηρό άρθρο στο London Review of Books. Στο κείμενό της επικρίνει σφοδρά την ταινία, υποστηρίζοντας ότι η κινηματογραφική μεταφορά της Οδύσσειας του Νόλαν αδυνατεί να αποδώσει το βάθος και την πολυπλοκότητα του πρωτότυπου έργου. Παρά τις διθυραμβικές κριτικές που έχει λάβει από πολλούς κριτικούς κινηματογράφου, η ίδια δηλώνει ανοιχτά ότι είναι η πιο δυσαρεστημένη θεατής της.
Μεγαλοπρέπεια χωρίς ουσία στην Οδύσσεια του Νόλαν
Η Γουίλσον περίμενε πολλά περισσότερα από τον σκηνοθέτη, καθώς θεωρούσε ότι η ενασχόλησή του με τα ομηρικά θέματα θα τον οδηγούσε σε νέα δημιουργικά ύψη. Αντί γι’ αυτό, όπως γράφει, η ταινία αναπαράγει τις γνωστές αδυναμίες του Νόλαν, συνδυάζοντας μεγαλοπρέπεια με επιφανειακότητα. Χαρακτηριστικά σημειώνει ότι το όραμα της ταινίας είναι υπερβολικά συγκεχυμένο και οι χαρακτήρες ανεπαρκώς ανεπτυγμένοι, ενώ παραδέχεται πως η υπερπαραγωγή είναι εντυπωσιακή μόνο όταν πρόκειται για μεγάλες εκρήξεις και γιγάντια τέρατα. Η μεταφράστρια φτάνει στο σημείο να δηλώσει πως θα ντρεπόταν αν είχε γράψει έστω και ένα κομμάτι του σεναρίου.
Η πιο σκληρή κριτική της αφορά την ίδια την καρδιά της αφήγησης. Η Γουίλσον υποστηρίζει ότι η Οδύσσεια του Νόλαν δεν καταφέρνει να εξερευνήσει όσα κάνουν σπουδαίο το ομηρικό ποίημα, όπως τον χρόνο, τη μνήμη, τον πόλεμο, την ιστορία και το τίμημα της επιστροφής του πολεμιστή στην οικογένειά του. Κατά τη γνώμη της, η ταινία στερείται ψυχολογικού, συναισθηματικού, πολιτικού και ηθικού βάθους, ενώ η αφηγηματική δομή περιγράφεται ως ένα απλό τέχνασμα. Χαρακτηρίζει το σενάριο απαίσιο, τονίζοντας ότι κανένας χαρακτήρας δεν διαθέτει πειστικά κίνητρα για όσα κάνει ή λέει, ενώ επισημαίνει την απουσία ερωτικών σκηνών και την ανεπιτυχή απεικόνιση ακόμη και του φαγητού στην ταινία.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η Γουίλσον στους γυναικείους χαρακτήρες. Παρότι στην Οδύσσεια του Νόλαν υπάρχουν περισσότερες γυναίκες σε σχέση με τις προηγούμενες ταινίες του σκηνοθέτη, χάρη στο ίδιο το πρωτότυπο έργο του Ομήρου, καμία από αυτές δεν αποκτά ουσιαστικό λόγο ή παρουσία στην πλοκή. Η παρατήρηση αυτή έρχεται να προστεθεί στη γενικότερη κριτική της για την έλλειψη βάθους στους χαρακτήρες της ταινίας.
Αναγνωρίζει τη συμβολή της ταινίας στο ενδιαφέρον για τον Όμηρο
Παρά την αυστηρότητα των σχολίων της, η Γουίλσον δεν αρνείται τη θετική επίδραση που είχε η ταινία στο ευρύ κοινό. Αναγνωρίζει ότι η κυκλοφορία της Οδύσσειας παραμένει γεγονός που αξίζει να γιορτάζεται, καθώς έφερε ξανά τον κόσμο κοντά στον Όμηρο. Σημειώνει μάλιστα ότι οι μεταφράσεις του έπους, συμπεριλαμβανομένης της δικής της, εξαντλούνται από τα βιβλιοπωλεία μετά την προβολή της ταινίας, ενώ εκτιμά πως το φαινόμενο ίσως πείσει ακόμη και πανεπιστημιακούς διοικητές να μην προχωρήσουν σε κατάργηση τμημάτων λογοτεχνίας, γλωσσών και ιστορίας. Όπως γράφει χαρακτηριστικά, ο Νόλαν κάνει ό,τι μπορεί για να οδηγήσει το ευρύ κοινό ξανά στο διάβασμα, κάτι για το οποίο δηλώνει ευγνώμων.
Η ίδια παραδέχεται πως και οι δικοί της έφηβοι γιοι πέρασαν πολύ καλά βλέποντας το τρίωρο κινηματογραφικό έπος στη μεγάλη οθόνη. Παρομοιάζει την εμπειρία με μια περίτεχνη επίδειξη πυροτεχνημάτων της Ημέρας Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, σχολιάζοντας πάντως πως το αφηγηματικό και συναισθηματικό βάθος της ταινίας βρίσκεται περίπου στο ίδιο επίπεδο με ένα τέτοιο θέαμα. Η αντίφαση ανάμεσα στην απόλαυση του θεάματος και την απουσία ουσίας αποτυπώνει συνολικά τη στάση της απέναντι στην Οδύσσεια του Νόλαν, μια ταινία που κατά τη γνώμη της εντυπωσιάζει οπτικά αλλά αποτυγχάνει να αγγίξει τα μεγάλα ερωτήματα του πρωτότυπου έπους.
