Η πλήρης εφαρμογή του νόμου 5293/2026 φέρνει σημαντική μείωση της γραφειοκρατίας στις συναλλαγές πολιτών και επιχειρήσεων με το Δημόσιο. Η μεταρρύθμιση θεσπίστηκε με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη και στοχεύει στη διαμόρφωση ενός πιο φιλικού και ευέλικτου κράτους. Η βασική αλλαγή αφορά την κατάργηση της πολυδιάσπασης χαρτιών και πιστοποιητικών μέσω του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών «ΜΙΤΟΣ». Τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα καταγράφονται ήδη από τους πρώτους μήνες εφαρμογής της.
Διαβάστε επίσης: Ο νόμος 5293/2026 καταργεί 25 δικαιολογητικά στο Δημόσιο
Τι αλλάζει με τον νόμο 5293/2026
Η βασική τομή του νέου θεσμικού πλαισίου εστιάζει στην αντικατάσταση των 25 πιο συνηθισμένων δικαιολογητικών που απαιτούσαν έως τώρα οι δημόσιες υπηρεσίες με μία απλή υπεύθυνη δήλωση. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία από το ΜΙΤΟΣ, η αλλαγή οδηγεί στην άμεση απλοποίηση 1.007 διοικητικών διαδικασιών από τις 2.500 συνολικά που απαιτούν δικαιολογητικά, δηλαδή το 40% του Μητρώου. Η εξοικονόμηση υπολογίζεται σε 42,5 εκατομμύρια δικαιολογητικά ετησίως για πολίτες και επιχειρήσεις. Η μεταρρύθμιση έχει οριζόντιο χαρακτήρα, καθώς αφορά 32 φορείς του Δημοσίου, με 622 διαδικασίες να αφορούν πολίτες και 385 να αφορούν επιχειρήσεις.
Με το νέο σύστημα, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις δεν χρειάζεται πλέον να προσκομίζουν δικαιολογητικά τα οποία το Δημόσιο ήδη διαθέτει στις βάσεις δεδομένων του. Αντί για πιστοποιητικά όπως το αντίγραφο ποινικού μητρώου, ο τίτλος σπουδών, η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα ή η βεβαίωση μόνιμης κατοικίας, θα αρκεί πλέον μία υπεύθυνη δήλωση. Η αναζήτηση, η επαλήθευση και η διασταύρωση των στοιχείων θα πραγματοποιείται πλέον αυτεπάγγελτα από τις ίδιες τις δημόσιες υπηρεσίες, χωρίς να επιβαρύνεται ο πολίτης. Ανάμεσα στα δικαιολογητικά που καταργούνται είναι επίσης η ληξιαρχική πράξη γέννησης, η ληξιαρχική πράξη γάμου, το πιστοποιητικό ιθαγένειας και η βεβαίωση προϋπηρεσίας από τον e-ΕΦΚΑ. Το αντίγραφο ποινικού μητρώου, που απαιτείται σε 293 διαφορετικές διαδικασίες, και ο τίτλος σπουδών, που ζητείται σε 275 διαδικασίες, ήταν από τα πιο συχνά αιτήματα προς τους πολίτες.
Οι δηλώσεις Χατζηδάκη και το ευρωπαϊκό πρότυπο
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «πολύ σημαντική μεταρρυθμιστική τομή» και τόνισε ότι ο νόμος «απλοποιεί το 40% των διαδικασιών, που είναι καταγεγραμμένες στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ΜΙΤΟΣ και αφορούν στις σχέσεις κράτους και πολίτη». Σύμφωνα με τον ίδιο, «1.000 από τις 2.500 περίπου διαδικασίες, που είναι καταγεγραμμένες εκεί, απλοποιούνται» και «οι πολίτες θα μπορούν πια με μια υπεύθυνη δήλωση να απαλλάσσονται από αναζήτηση πιστοποιητικών, που τα κατέχει το Δημόσιο και για διαφόρους λόγους δεν μπορεί ακόμα να τους τα δώσει». Ο Χατζηδάκης ανέφερε ότι η κυβέρνηση «ακολουθεί τον δρόμο της Γαλλίας και της Ισπανίας» σε αυτή τη μεταρρύθμιση, τοποθετώντας την ελληνική προσπάθεια στο πλαίσιο αντίστοιχων ευρωπαϊκών πρακτικών απλοποίησης της γραφειοκρατίας.
Η μεταρρύθμιση εντάσσεται στη διυπουργική πρωτοβουλία για την απλοποίηση των διαδικασιών του ΜΙΤΟΣ, με τον συντονισμό να γίνεται σε επίπεδο κυβέρνησης ώστε η αλλαγή να έχει οριζόντια εφαρμογή σε πολλαπλούς φορείς. Ο οριζόντιος χαρακτήρας της μεταρρύθμισης, που αγγίζει 32 φορείς του Δημοσίου, δείχνει την πρόθεση να μην περιοριστεί η απλοποίηση σε μεμονωμένες υπηρεσίες αλλά να καλύψει ένα ευρύ φάσμα συναλλαγών. Η εξοικονόμηση των 42,5 εκατομμυρίων δικαιολογητικών ετησίως αποτυπώνει το μέγεθος του διοικητικού βάρους που μέχρι σήμερα επωμίζονταν πολίτες και επιχειρήσεις.
