Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σήμερα στην επίσημη δημοσίευση της πρόσκλησης υποβολής προσφορών για τη δημιουργία έως και επτά «εργοστασίων-γιγάντων» τεχνητής νοημοσύνης, των λεγόμενων AI Gigafactories, σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρόκειται για ένα από τα πιο φιλόδοξα τεχνολογικά εγχειρήματα των Βρυξελλών, με στόχο η Ευρώπη να καταστεί η «Ήπειρος της Τεχνητής Νοημοσύνης». Στην πρωτοβουλία συμμετέχει και η Ελλάδα, ένα από τα δεκαοκτώ κράτη-μέλη που έχουν ήδη υπογράψει σχετική συμφωνία. Η πρόσκληση παραμένει ανοιχτή έως τις 12 Νοεμβρίου 2026.
Δέκα δισ. ευρώ δημόσια στήριξη και οι στόχοι του σχεδίου
Η δημόσια στήριξη για τα AI Gigafactories φτάνει τα 10 δισ. ευρώ, προερχόμενη από ενωσιακούς και εθνικούς πόρους. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Επιτροπής, το ποσό αυτό αναμένεται να κινητοποιήσει επιπλέον 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών επενδύσεων, διαμορφώνοντας ένα από τα μεγαλύτερα δημόσια-ιδιωτικά εγχειρήματα στον τομέα της τεχνολογίας που έχει αναλάβει η Ένωση. Στόχος είναι νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες, βιομηχανικές μονάδες, η ακαδημαϊκή κοινότητα και ο δημόσιος τομέας να αποκτήσουν πρόσβαση σε υποδομές ικανές να υποστηρίξουν την εκπαίδευση, την εξαγωγή συμπερασμάτων και την τελειοποίηση προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης αιχμής.
Η πλέον ευαίσθητη πτυχή του σχεδίου αφορά το υλικό που θα στηρίξει τη λειτουργία των μονάδων. Τα Gigafactories θα συνδυάζουν προηγμένους επεξεργαστές, λογισμικό, νεφοϋπολογιστικές στοίβες και ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων. Οι κοινοπραξίες που θα αναλάβουν την υλοποίηση θα μπορούν να προμηθεύονται εξοπλισμό από παρόχους εντός Ευρώπης ή από «ομόφρονες» χώρες. Ως συνέχεια της πρόσφατης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, η Επιτροπή υπέγραψε τρεις επιστολές προθέσεων με τους αμερικανικούς κολοσσούς AMD, NVIDIA και Qualcomm, ώστε να διασφαλιστεί απρόσκοπτη πρόσβαση στα απαραίτητα τσιπ για τη λειτουργία των υποδομών.
Η ελληνική συμμετοχή και το προηγούμενο του Pharos
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα δεκαοκτώ κράτη-μέλη που υπέγραψαν τη συμφωνία κοινών προμηθειών με την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC, μαζί με τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Πολωνία, την Ιρλανδία, τις χώρες της Βαλτικής και τις σκανδιναβικές χώρες. Οι συμμετέχουσες χώρες θα συγχρηματοδοτήσουν το εγχείρημα, με τα κράτη-μέλη να καλύπτουν ποσό αντίστοιχο με εκείνο της ενωσιακής χρηματοδότησης. Η ελληνική συμμετοχή στηρίζεται σε προϋπάρχουσα τεχνική βάση, καθώς η Ελλάδα φιλοξενεί ήδη το «Pharos», ένα από τα νέα AI Factories του EuroHPC. Η εμπειρία αυτή αναμένεται να διευκολύνει την ένταξη της χώρας στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική υπερυπολογιστικής.
Το χρονοδιάγραμμα και οι δηλώσεις Βίρκουνεν
Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τεχνολογική Κυριαρχία, Χένα Βίρκουνεν, χαρακτήρισε την έναρξη της πρόσκλησης ορόσημο για τη φιλοδοξία της Ένωσης να καταστεί η Ήπειρος της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η ίδια περιέγραψε την πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ μεγάλης κλίμακας ως στρατηγική αναγκαιότητα για την Ευρώπη, τονίζοντας τη σημασία των Gigafactories για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας τεχνητής νοημοσύνης απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα.
Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα, η πρόσκληση υποβολής προσφορών κλείνει στις 12 Νοεμβρίου 2026. Οι αποφάσεις ανάθεσης των έργων αναμένονται στις αρχές του 2027, με την κατασκευή των πρώτων μονάδων να ξεκινά εντός του ίδιου έτους. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Επιτροπής, τα επιλεγέντα Gigafactories θα πρέπει να τεθούν σε πλήρη λειτουργία το αργότερο δεκαοκτώ μήνες μετά την υπογραφή των σχετικών συμβάσεων, χρονικό πλαίσιο που αποτυπώνει τη σπουδή των Βρυξελλών να μειώσουν την τεχνολογική απόσταση από τους διεθνείς ανταγωνιστές.
