Ο φετινός χειμώνας έρχεται με ένα δυσοίωνο προμήνυμα για τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς η ακρίβεια επανεμφανίζεται πριν καν ανάψουν τα πρώτα καλοριφέρ. Η ενέργεια έχει ήδη αρχίσει να επιβαρύνει το πετρέλαιο θέρμανσης και τους λογαριασμούς ρεύματος, με φόβους ότι η ανατίμηση θα περάσει ξανά και στο καλάθι του σούπερ μάρκετ. Παράλληλα, η νέα αύξηση των επιτοκίων προσθέτει ένα ακόμη βάρος στις δόσεις των δανείων, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα για την τσέπη των πολιτών. Το πετρέλαιο αργό πλησιάζει τα 110 δολάρια το βαρέλι, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κινείται γύρω στα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας καταγράφουν διαδοχικά απότομα άλματα.
Η γεωπολιτική αστάθεια δεν βοηθά καθόλου το κλίμα. Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν οι θαλάσσιες μεταφορές και ο παρατεταμένος πόλεμος στην Ουκρανία συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό. Οποιαδήποτε νέα διαταραχή στην προσφορά ενέργειας μπορεί να πυροδοτήσει ένα ακόμη κύμα ανατιμήσεων, σε μια περίοδο που η ακρίβεια έχει ήδη γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό της καθημερινότητας.
Το πετρέλαιο θέρμανσης οδεύει προς τα 2 ευρώ
Το πρώτο μεγάλο τεστ αντοχής για τα νοικοκυριά τοποθετείται στις 15 Οκτωβρίου, ημερομηνία έναρξης διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης. Σύμφωνα με τις τρέχουσες διεθνείς τιμές, η μέση πανελλαδική τιμή εκκίνησης προβλέπεται να ξεπεράσει το 1,90 ευρώ το λίτρο, με το ενδεχόμενο να αγγίξει ακόμη και τα 2 ευρώ αν συνεχιστεί το ανοδικό ράλι του αργού. Μια τυπική παραγγελία 1.000 λίτρων θα μπορούσε έτσι να κοστίσει περίπου 1.900 ευρώ, έναντι μόλις 1.100 ευρώ πέρσι την αντίστοιχη περίοδο.
Ακόμη πιο ζοφερό είναι το σενάριο για το φυσικό αέριο. Στελέχη της αγοράς ενέργειας δεν αποκλείουν το TTF να ανέβει έως και τα 110 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αν η ζήτηση για θέρμανση αυξηθεί χωρίς παράλληλη αποκλιμάκωση στα πολεμικά μέτωπα. Η άνοδος αυτή μεταφέρεται άμεσα στη χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος, η οποία έφτασε ήδη τα 183,60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με τη μέση τιμή του Σεπτεμβρίου να είναι πάνω από 17% υψηλότερη σε σχέση με τον Αύγουστο.
Ο πληθωρισμός έχει ήδη προλάβει τον χειμώνα
Οι ανησυχίες δεν είναι πλέον μόνο θεωρητικές, αφού ο πληθωρισμός στην Ελλάδα επιταχύνθηκε στο 3,8% τον Αύγουστο, από 3,4% τον Ιούλιο. Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται ακριβώς στους τομείς που δύσκολα μπορεί να περιορίσει ένα νοικοκυριό: η στέγαση ακρίβυνε κατά 9,7% σε ετήσια βάση και οι μεταφορές κατά 7,7%. Στην ενέργεια, το φυσικό αέριο κατέγραψε αύξηση 40,2%, το πετρέλαιο θέρμανσης 53,2%, το ντίζελ κίνησης 30,6% και η βενζίνη 15,3%. Μέσα σε έναν μόνο μήνα, από τον Ιούλιο στον Αύγουστο, το φυσικό αέριο ανέβηκε κατά 13,5% και το ρεύμα κατά 1,5%.
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν σταματά εκεί. Η ενέργεια ανεβάζει παράλληλα το κόστος των μεταφορών, της ψύξης, της παραγωγής, της συσκευασίας και της λειτουργίας των καταστημάτων. Αυτό σημαίνει ότι μια ενεργειακή ανατίμηση μπορεί, με κάποια χρονική καθυστέρηση, να επανεμφανιστεί στα τρόφιμα και στα βασικά είδη διαβίωσης, διαιωνίζοντας τον φαύλο κύκλο της ακρίβειας.
Το ανάχωμα στα ράφια και η προειδοποίηση του υπουργού
Απέναντι σε αυτό το σκηνικό, η κυβέρνηση επιχειρεί να θωρακίσει το καλάθι του νοικοκυριού μέσω της Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών, την οποία παρουσίασε ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει 1.740 κωδικούς προϊόντων με μέση μείωση τιμής 9,5% και διάρκεια εφαρμογής έως το τέλος Δεκεμβρίου. Παρά τη θετική της διάσταση, πρόκειται για ένα σχετικά περιορισμένο ανάχωμα, καθώς δεν καλύπτει το σύνολο των αναγκών ενός νοικοκυριού απέναντι στο κύμα ανατιμήσεων που έρχεται από την ενέργεια. Σε αυτό το πλαίσιο, οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να κρίνουν αν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου και αερίου θα αποκλιμακωθούν ή αν ο χειμώνας του 2026 θα μείνει στη μνήμη ως μια ακόμη περίοδος έντονης οικονομικής πίεσης για τα ελληνικά νοικοκυριά.
