Το αφήγημα της αδιάκοπης και επιταχυνόμενης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης φαίνεται να χάνει έδαφος, καθώς ηγέτες της τεχνολογίας και της πολιτικής αναγκάζονται πλέον να αναθεωρήσουν τη στρατηγική τους. Το σύνθημα «όσο πιο γρήγορα, τόσο καλύτερα», που κυριάρχησε ανεξέλεγκτο την περίοδο 2023-2025, δέχεται πιέσεις από τρία διαφορετικά μέτωπα: τη γεωπολιτική ασφάλεια, τις κλονισμένες αγορές και τις επιφυλάξεις της οικονομικής επιστήμης. Η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη μετατοπίζεται πλέον από το πότε θα φτάσουμε στην υπερνοημοσύνη στο πώς θα διαχειριστούμε τους κινδύνους μέχρι τότε.
Το σχέδιο «AI 2040» και η συμφωνία ΗΠΑ-Κίνας
Η νέα πρόταση με τίτλο «AI 2040: Plan A», που δημοσιοποιήθηκε από το AI Futures Project, θέτει ένα ριζοσπαστικό αίτημα: τη συνειδητή και ελεγχόμενη επιβράδυνση της πορείας προς την τεχνητή υπερνοημοσύνη (ASI). Αντί για έναν επικίνδυνο αγώνα δρόμου με ορίζοντα το 2030, όπου οι κίνδυνοι απώλειας ελέγχου πολλαπλασιάζονται, οι συντάκτες της πρότασης προτείνουν τη μεταφορά του στόχου δέκα χρόνια αργότερα. Το σχέδιο στηρίζεται σε μια ιστορική, αν και εύθραυστη, συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας, καθώς και οι δύο υπερδυνάμεις φαίνεται να αναγνωρίζουν το αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει.
Η συμφωνία εισάγει επίσης, για πρώτη φορά, την έννοια των διεθνώς επαληθεύσιμων περιορισμών στην υπολογιστική ισχύ, γνωστών ως compute caps, οι οποίοι θα διατίθενται για την εκπαίδευση νέων μοντέλων. Πρόκειται για ένα από τα πρώτα συγκεκριμένα εργαλεία διεθνούς ελέγχου που προτείνονται για τον κλάδο, σε μια περίοδο κατά την οποία η ταχύτητα ανάπτυξης θεωρούνταν μέχρι πρότινος αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Η πτώση της Oracle και οι αμφιβολίες για την τεχνητή νοημοσύνη
Παράλληλα με τη γεωπολιτική συζήτηση, οι χρηματιστηριακές αγορές θέτουν το δικό τους ερώτημα, από την πλευρά του οικονομικού ρίσκου. Η αισιοδοξία για άμεσες αποδόσεις από τις επενδύσεις σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης δοκιμάζεται σκληρά, με τα δεδομένα του τελευταίου έτους να είναι αποκαλυπτικά. Η Oracle, ένας από τους μεγαλύτερους κολοσσούς του cloud, έχει απολέσει σχεδόν το 50% της χρηματιστηριακής της αξίας, καθώς οι επενδυτές συνειδητοποιούν ότι η υποδομή δεν μεταφράζεται αυτόματα σε κέρδη. Ο ιδρυτής της εταιρείας, Λάρι Ελισον, λόγω αυτής της πτώσης διολίσθησε από τη 2η στην 8η θέση της παγκόσμιας λίστας πλουσιότερων ανθρώπων.
Στον ίδιο κύκλο ανησυχιών εντάσσεται και η πορεία της SpaceX, η οποία, στον απόηχο της πρόσφατης εισαγωγής της στο χρηματιστήριο, κατέγραψε ιστορικό χαμηλό. Η αγορά φαίνεται να επανεξετάζει με σκεπτικισμό την αποτελεσματικότητα των επενδυτικών σχεδίων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, ζητώντας πλέον απτά αποδεικτικά στοιχεία απόδοσης και όχι μόνο υποσχέσεις μελλοντικής ανάπτυξης.
Οι προειδοποιήσεις του Πισσαρίδη
Η θεωρητική θεμελίωση του λεγόμενου «AI boom» αμφισβητείται πλέον ανοιχτά και από την ακαδημαϊκή κοινότητα. Ο νομπελίστας οικονομολόγος του LSE, Χριστόφορος Πισσαρίδης, με παρεμβάσεις του στο Bloomberg και στο ετήσιο συνέδριο της Βασιλικής Οικονομικής Εταιρείας, προειδοποιεί ότι η αναμενόμενη εκτόξευση της παραγωγικότητας ενδέχεται να μην υλοποιηθεί ποτέ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται αντιμέτωπη με δομικούς περιορισμούς που περιορίζουν την πραγματική της επίδραση στην οικονομία.
Ο κ. Πισσαρίδης εκτιμά ότι έως και το 40% των θέσεων εργασίας στη Βρετανία, σε κρίσιμους τομείς όπως η νοσηλευτική, η φροντίδα ηλικιωμένων και ο τουρισμός, παραμένουν ουσιαστικά ανεπηρέαστες από την τεχνητή νοημοσύνη. Η παρατήρηση αυτή αμφισβητεί άμεσα τα πιο αισιόδοξα σενάρια που είχαν διατυπωθεί για τον μετασχηματισμό της αγοράς εργασίας, υπενθυμίζοντας ότι μεγάλο μέρος της οικονομίας βασίζεται σε ανθρώπινη εργασία που δύσκολα αντικαθίσταται από αλγόριθμους.
Η σύγκλιση αυτών των τριών μετώπων -γεωπολιτικού, οικονομικού και ακαδημαϊκού- δείχνει ότι η βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η ταχύτητα ανάπτυξης δεν αρκεί πλέον από μόνη της. Η πρόταση για μετάθεση του στόχου στο 2040, σε συνδυασμό με την κρίση εμπιστοσύνης στις αγορές, σηματοδοτεί μια πιο συγκρατημένη προσέγγιση απέναντι σε μια τεχνολογία που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
