Η Βουλή ψηφίζει σήμερα το νομοσχέδιο ΕΥΔΑΠ ΕΥΑΘ που καταθέτει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με αντικείμενο την επέκταση της γεωγραφικής αρμοδιότητας των δύο μεγάλων εταιρειών ύδρευσης. Η ρύθμιση προβλέπει την απορρόφηση δεκάδων δημοτικών φορέων από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ σε πολλές περιοχές της χώρας. Το νομοσχέδιο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από επιστήμονες, περιβαλλοντικές οργανώσεις, δημοτικές αρχές και κόμματα της αντιπολίτευσης. Η κυβέρνηση το παρουσιάζει ως κομμάτι μιας ευρύτερης μεταρρύθμισης για τη διαχείριση των υδάτων.
Η συνένωση 68 φορέων ύδρευσης
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, η ΕΥΔΑΠ θα απορροφήσει συνολικά 43 φορείς ύδρευσης που δραστηριοποιούνται στην Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια. Παράλληλα, η ΕΥΑΘ θα αναλάβει άλλους 25 φορείς που λειτουργούν στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική. Η περιουσία των σημερινών παρόχων περνά στις δύο εταιρείες, ενώ το νομοσχέδιο καθορίζει τα βήματα της διαδοχής μέσα σε διάστημα 12 μηνών. Για πρώτη φορά, στην ΕΥΔΑΠ ανατίθεται επιπλέον και η αρμοδιότητα της άρδευσης, αρμοδιότητα που μέχρι σήμερα ασκούσαν οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων.
Το ΥΠΕΝ παρουσιάζει τη ρύθμιση ως τμήμα μιας ευρύτερης μεταρρύθμισης για το νερό, που περιλαμβάνει την πρώτη «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα». Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας έχουν ήδη δρομολογηθεί 103 έργα υποδομής σε 63 Δήμους σε όλη την Ελλάδα, συνολικού προϋπολογισμού 142 εκατομμυρίων ευρώ, με αντικείμενο αφαλατώσεις, επισκευές παλαιών δικτύων και κατασκευή νέων υποδομών. Η κυβέρνηση έχει επίσης νομοθετήσει την οριστική διευθέτηση των χρεών των υπό απορρόφηση ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ενέργειας, ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ, ώστε η μετάβαση να μη βαρύνει τη λειτουργία των νέων ενοποιημένων φορέων.
Ενστάσεις από επιστήμονες και ΠΑΣΟΚ
Η προωθούμενη ρύθμιση έχει συγκεντρώσει σειρά αντιδράσεων από τον χώρο της επιστημονικής κοινότητας. Οι καθηγητές Κ. Βουδούρης και Γ. Μυλόπουλος, καθώς και η Θ. Νάντσου από το WWF, έχουν θέσει δημόσια ερωτήματα για την επέκταση της γεωγραφικής αρμοδιότητας των δύο εταιρειών και για τις ταχείες αναθέσεις έργων που προβλέπει το νομοσχέδιο. Παράλληλα, η ΚΕΔΕ, δημοτικές αρχές και δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης εκφράζουν ανησυχία για την απορρόφηση δημοτικών φορέων από δύο ανώνυμες, εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες, κάτι που θεωρούν ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα δημόσιου συμφέροντος.
Η αντιπολίτευση εξέφρασε την αντίθεσή της με πιο επίσημο τρόπο. Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής κατέθεσε ένσταση αντισυνταγματικότητας για τα άρθρα 3, 4, 6 και 16 του νομοσχεδίου, τα οποία αφορούν τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων των ΟΤΑ. Οι βουλευτές του κόμματος υποστηρίζουν ότι οι διατάξεις αντίκεινται στο άρθρο 102 του Συντάγματος, που κατοχυρώνει τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και στο άρθρο 25 περί αρχής της αναλογικότητας. Σύμφωνα με την ένσταση, η μεταφορά αρμοδιοτήτων στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ αποδυναμώνει ουσιωδώς την εξουσία λήψης αποφάσεων των αιρετών οργάνων των δήμων επί υποθέσεων που αφορούν άμεσα την τοπική κοινωνία.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος, από την πλευρά του, εμμένει στην άποψη ότι η μεταρρύθμιση είναι αναγκαία για την ενιαία διαχείριση των υδάτινων πόρων σε επίπεδο χώρας και για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Η κυβέρνηση προχώρησε στην προώθηση του νομοσχεδίου μέσα στο καλοκαίρι, λίγο πριν από το κλείσιμο των εργασιών της Βουλής, μια επιλογή που δημοτικοί φορείς έχουν χαρακτηρίσει εσπευσμένη.
Τι ακολουθεί μετά την ψήφιση
Εφόσον το νομοσχέδιο ψηφιστεί σήμερα όπως αναμένεται, ξεκινά η διαδικασία ειδικής διαδοχής των 68 φορέων από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, η οποία θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 12 μηνών. Παράλληλα, θα συνεχιστεί η υλοποίηση των 103 έργων υποδομής στους 63 Δήμους που έχουν ήδη δρομολογηθεί από το ΥΠΕΝ. Η ένσταση αντισυνταγματικότητας του ΠΑΣΟΚ αναμένεται να απασχολήσει τη συνέχεια της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, καθώς η αντιπολίτευση επιμένει στα επιχειρήματα περί προσβολής της αυτοτέλειας των ΟΤΑ.
