Ένας λάθος χάρτης της Αφρικής προκάλεσε γενική αναστάτωση κατά τη διάρκεια επίσημης παρουσίασης του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών σε διεθνές συνέδριο στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παρουσίασε χάρτη της ηπείρου με σχεδόν όλα τα ονόματα των χωρών τοποθετημένα σε λάθος σημεία, με αποτέλεσμα οι παρευρισκόμενοι να τραβήξουν φωτογραφίες και να τις αναρτήσουν στο διαδίκτυο. Το περιστατικό σημειώθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου «AIDS 2026» και προκάλεσε κύμα σχολιασμού διεθνώς.
Τι έδειξε ο λάθος χάρτης της Αφρικής
Σύμφωνα με βίντεο που είδε το πρακτορείο Reuters, ο προβληματικός χάρτης προβλήθηκε στα μισά μιας παρουσίασης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχετικά με νέες συμφωνίες υγείας. Η ανάλυση του πρακτορείου εντόπισε στην εικόνα ένα υδατογράφημα που υποδήλωνε ότι ο χάρτης είχε δημιουργηθεί με εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI, εταιρεία που δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα για σχολιασμό. Τα λάθη ήταν εντυπωσιακά σε έκταση: η Νιγηρία, χώρα όπου οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει εκατοντάδες στρατιώτες, εμφανιζόταν ως περίκλειστη χώρα σχεδόν στο κέντρο της Σαχάρας.
Παράλληλα, η Μοζαμβίκη από τη νοτιοανατολική Αφρική είχε μεταφερθεί στο Κέρας της Αφρικής, ενώ η Ακτή Ελεφαντοστού από τη Δυτική Αφρική είχε μετακινηθεί στην Ανατολική, χάνοντας μάλιστα την πρόσβασή της στη θάλασσα. Τα στιγμιότυπα οθόνης του χάρτη εμφανίστηκαν αρχικά σε ανάρτηση στο Substack από την ειδική σε θέματα AIDS, Έμιλι Μπας, και στη συνέχεια κοινοποιήθηκαν ευρέως στο LinkedIn, με μία σχετική ανάρτηση να συγκεντρώνει περίπου 40.000 προβολές.
Η ανάληψη ευθύνης και οι αντιδράσεις
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έσπευσε να αναλάβει «πλήρως την ευθύνη» για τη σύγχυση, αποδίδοντας το λάθος σε μέλος της ομάδας του που άλλαξε βιαστικά τις διαφάνειες λίγο πριν από την παρουσίαση. Με επίσημη ανακοίνωσή του, το υπουργείο ανέφερε ότι αναλαμβάνει την ευθύνη «για τη σύγχυση και την παραπληροφόρηση που προκάλεσε ο χάρτης στους παριστάμενους, συμπεριλαμβανομένων των Αφρικανών εταίρων μας». Το περιστατικό, ωστόσο, δεν πέρασε απαρατήρητο από ειδικούς του κλάδου.
Ο Ματ Πέτιτ, αναλυτής που επικεντρώνεται στην τεχνητή νοημοσύνη και τη γεωπολιτική στο Atlantic Council, σχολίασε με σκληρά λόγια το γεγονός, γράφοντας ότι όποιος δημιούργησε και ενέκρινε τη συγκεκριμένη διαφάνεια δεν γνώριζε πού βρίσκονται οι χώρες στην Αφρική και δεν φρόντισε να ελέγξει τη δουλειά του. Ομιλητής στο συνέδριο εκ μέρους των ΗΠΑ ήταν ο Τζεφ Γκράχαμ, ειδικός απεσταλμένος σε θέματα υγείας που επιβλέπει την πρωτοβουλία PEPFAR, το «Κατεπείγον Προεδρικό Σχέδιο για την Ανακούφιση από το AIDS».
Το πλαίσιο του προγράμματος PEPFAR
Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ διαβεβαίωσε ότι, παρά τον λάθος χάρτη, οι συζητήσεις στο συνέδριο ήταν ουσιαστικές και εποικοδομητικές, τονίζοντας ότι η Ουάσιγκτον παραμένει προσηλωμένη στην καταπολέμηση του AIDS με πραγματικά αποτελέσματα. Πέρυσι, η κυβέρνηση Τραμπ είχε διακόψει προσωρινά τη χρηματοδότηση προγραμμάτων βοήθειας ανά τον κόσμο, ωστόσο το βασικό έργο του PEPFAR, δηλαδή η παροχή φαρμάκων που σώζουν ζωές, συνεχίστηκε κανονικά. Οι ΗΠΑ περιορίζουν άλλες δαπάνες, όπως τα προγράμματα πρόληψης, και σχεδιάζουν να καταργήσουν πλήρως το αντίστοιχο πρόγραμμα στη Νότια Αφρική, μια εξέλιξη που ήδη απασχολεί τους εταίρους της αμερικανικής κυβέρνησης στην ήπειρο.
