Η κρίση στη Θέουτα εξελίσσεται στη μεγαλύτερη μεμονωμένη εισροή παράτυπων μεταναστών που έχει καταγραφεί ποτέ στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την Πέμπτη, χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν κολυμπώντας από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα, με την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ να κάνει λόγο για έως και 50.000 άτομα. Το φαινόμενο προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις σε ολόκληρη την ήπειρο, με την Πορτογαλία να ανακοινώνει ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων στα νότια σύνορά της. Η έκταση της εισροής αναζωπύρωσε τη συζήτηση για την ευθραυστότητα των ευρωπαϊκών συνόρων, φέρνοντας στο προσκήνιο παλαιότερα επεισόδια σε χώρες όπως η Ουγγαρία και η Ελλάδα.
Διαβάστε επίσης: Η Γερμανία παρατείνει τους συνοριακούς ελέγχους μετά τη Θέουτα
Πενήντα χιλιάδες αφίξεις και δεκάδες νεκροί
Οι περισσότεροι μετανάστες έφτασαν στη Θέουτα δια θαλάσσης, κολυμπώντας από τη μαροκινή παραμεθόρια πόλη Φνιντέκ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η ισπανική κυβέρνηση, πάνω από το 90% των ανθρώπων που πέρασαν τα σύνορα έχει ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο, ωστόσο το μέγεθος του φαινομένου παραμένει πρωτοφανές για τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Η ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης αποδείχθηκε τραγική, καθώς τουλάχιστον 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της προσπάθειας διέλευσης, πολλοί από αυτούς λόγω συνωστισμού ενώ επιχειρούσαν να περάσουν τα φράγματα του κυματοθραύστη.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ μίλησε δημόσια για το περιστατικό, χαρακτηρίζοντάς το «επίθεση κατά της εδαφικής ακεραιότητας» της χώρας του, μια εξέλιξη που κατά τα λεγόμενά του «αξίζει την πιο κατηγορηματική και έντονη καταδίκη». Ο ίδιος απέδωσε την ευθύνη σε κυκλώματα διακίνησης μεταναστών, τα οποία φέρεται να εκμεταλλεύτηκαν μια απόφαση του ισπανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου από τον Ιούλιο. Οι συμμορίες, όπως υποστήριξε ο Σάντσεθ, παρερμήνευσαν την απόφαση αυτή ως απαγόρευση της απέλασης μεταναστών που φτάνουν δια θαλάσσης χωρίς προηγούμενη δίκη, γεγονός που φέρεται να πυροδότησε το κύμα των αφίξεων.
Ιστορικό προηγούμενο και ευρωπαϊκή σύγκριση
Η Θέουτα δεν είναι άγνωστη σε τέτοιες καταστάσεις. Το 2021, ο ισπανικός θύλακας είχε δεχθεί περίπου 10.000 μετανάστες μέσα σε μόλις 48 ώρες, στις 17 και 18 Μαΐου. Εκείνη η έξαρση συνδέθηκε τότε με μια αναφερόμενη χαλάρωση των συνοριακών ελέγχων από το Μαρόκο, η οποία ερμηνεύτηκε ευρέως ως πολιτικά αντίποινα προς την Ισπανία, μετά την απόφασή της να επιτρέψει την είσοδο στη χώρα, για ιατρική περίθαλψη, του Μπραχίμ Γκάλι, ηγέτη του μετώπου Πολισάριο υπέρ της ανεξαρτησίας της Δυτικής Σαχάρας.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η τελευταία μεγάλη μεταναστευτική κρίση είχε ξεσπάσει το 2015 και το 2016, με αφορμή τον πόλεμο στη Συρία, μια περίοδο που βίωσε έντονα και η Ελλάδα. Τότε, η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν είχε καταστεί μία από τις κύριες χώρες διέλευσης, με σχεδόν 400.000 παράνομες διελεύσεις να καταγράφονται μέσα στο 2015, κυρίως μέσω της διαδρομής των Δυτικών Βαλκανίων, εξέλιξη που ώθησε τη Βουδαπέστη να ανεγείρει φράχτη ύψους τεσσάρων μέτρων στα νότια σύνορά της με τη Σερβία. Ακόμη και στο αποκορύφωμα εκείνης της εξόδου, ωστόσο, οι καθημερινές αφίξεις κυμαίνονταν από 4.000 έως λίγο πάνω από 8.000, αριθμοί που δεν πλησιάζουν καν την ένταση όσων καταγράφηκαν στη Θέουτα. Στην ίδια περίοδο, το ελληνικό νησί της Λέσβου είχε βρεθεί υπό εξαιρετική πίεση, υποδεχόμενο σχεδόν μισό εκατομμύριο αφίξεις μέσα στο 2015.
Η Πορτογαλία ενισχύει τα σύνορα
Η κρίση στη Θέουτα προκάλεσε άμεση αντίδραση και από τη γειτονική Πορτογαλία. Ο πρωθυπουργός της χώρας, Λουίς Μοντενέγκρο, ανακοίνωσε ότι επιθυμεί την ενίσχυση των ελέγχων στα χερσαία και τα θαλάσσια σύνορα του νότιου τμήματος της χώρας. «Υπάρχουν λόγοι να ενισχύσουμε την παρουσία των δυνάμεων της τάξης στον έλεγχο των συνόρων», δήλωσε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος ιδίως στη νότια Πορτογαλία. Η δήλωση έγινε με αφορμή την εισροή περίπου 60.000 μεταναστών στη Θέουτα τις τελευταίες ημέρες, μετά την παράτυπη διέλευσή τους από τα σύνορα με το Μαρόκο.
Παρά την ένταση της κατάστασης, ο Μοντενέγκρο απέφυγε να μιλήσει για ακραία μέτρα. «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει λόγος να λάβουμε μέτρα όπως είναι η αναστολή των κανόνων του Χώρου Σένγκεν», σχολίασε, προσθέτοντας πως «η κατάσταση είναι σοβαρή, όμως υπάρχουν μηχανισμοί για να την αποκαταστήσουμε με ελεγχόμενους τρόπους». Η πορτογαλική κυβέρνηση διευκρίνισε ότι οι δυνάμεις της τάξης θα δρουν σε συντονισμό με τις αντίστοιχες ισπανικές υπηρεσίες, επιλέγοντας τη διπλωματική και συντονισμένη προσέγγιση αντί για μονομερείς κινήσεις. Παράλληλα, η κοινοβουλευτική ομάδα του ακροδεξιού κόμματος Chega ανακοίνωσε ότι θα καταθέσει πρόταση για την επαναφορά ελέγχων στα χερσαία σύνορα της Πορτογαλίας με την Ισπανία, μια πρωτοβουλία που αναμένεται να πυροδοτήσει πολιτική συζήτηση στη Λισαβόνα τις επόμενες ημέρες.
