Η ΛΔ Κονγκό βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις ταχύτερα εξαπλούμενες επιδημίες Έμπολα στην ιστορία της, με τις αρχές στην Κινσάσα να ανακοινώνουν πάνω από 3.500 κρούσματα μέσα σε λίγους μήνες. Η έξαρση Έμπολα ΛΔ Κονγκό έχει ήδη ξεπεράσει σε αριθμό κρουσμάτων την πιο φονική επιδημία στην ιστορία της χώρας, εκείνη του 2018-2020. Η κατάσταση περιπλέκεται από τις ένοπλες συγκρούσεις που μαίνονται στο ανατολικό τμήμα της χώρας εδώ και πάνω από 30 χρόνια. Πρόκειται για τη 17η επιδημία Έμπολα που καταγράφεται στη ΛΔ Κονγκό.
Ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων στο ανατολικό Κονγκό
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσιοποίησαν οι αρχές της χώρας, μέσα σε μόλις δυόμισι μήνες έχουν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά 3.532 κρούσματα, εκ των οποίων τα 1.556 αποδείχθηκαν θανατηφόρα. Για σύγκριση, η προηγούμενη χειρότερη επιδημία στη χώρα, μεταξύ 2018 και 2020, είχε προκαλέσει 2.300 θανάτους σε σύνολο 3.500 καταγεγραμμένων κρουσμάτων, ωστόσο σε πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η τρέχουσα επιδημία κηρύχθηκε επίσημα στις 15 Μαΐου, αν και ειδικοί εκτιμούν πως η ανακοίνωση καθυστέρησε αρκετές εβδομάδες σε σχέση με την πραγματική έναρξη της εξάπλωσης. Υπεύθυνο για τη νέα έξαρση είναι το στέλεχος Μπουντιμπουγκιό του ιού, για το οποίο δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ούτε εγκεκριμένο εμβόλιο ούτε ειδική θεραπεία.
Ο Έμπολα μεταδίδεται μέσω επαφής με σωματικά υγρά και προκαλεί βαρύ αιμορραγικό πυρετό. Την τελευταία πεντηκονταετία, ο ιός έχει στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 15.000 ανθρώπους σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο. Η εστία της τρέχουσας επιδημίας εντοπίζεται στην επαρχία Ιτουρί, στο βορειοανατολικό τμήμα της ΛΔ Κονγκό, η οποία συνορεύει με το Νότιο Σουδάν και την Ουγκάντα. Εκεί συγκεντρώνεται σχεδόν το 90% των κρουσμάτων, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Ο ιός έχει πλέον εξαπλωθεί και σε τέσσερις ακόμη επαρχίες, μεταξύ αυτών το Βόρειο Κίβου και το Νότιο Κίβου.
Ένοπλες συγκρούσεις και δυσπιστία δυσκολεύουν την αντιμετώπιση
Η καταπολέμηση της επιδημίας γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη λόγω της εύθραυστης κρατικής παρουσίας και των ανεπαρκών υποδομών στις πληγείσες περιοχές. Οργανώσεις που συμμετέχουν στην προσπάθεια περιορισμού του ιού χαρακτηρίζουν εντελώς ανεπαρκή τα μέσα που έχουν διατεθεί στην περιοχή. Παράλληλα, οι πρωτεύουσες του Βόρειου και του Νότιου Κίβου ελέγχονται από το αντικυβερνητικό ένοπλο κίνημα M23, το οποίο υποστηρίζεται από τον στρατό της γειτονικής Ρουάντας. Στην Ιτουρί, πάνω από τριάντα πολίτες σκοτώθηκαν τις τελευταίες ημέρες σε επιθέσεις που διέπραξε η ένοπλη οργάνωση ADF («Συμμαχικές Δημοκρατικές Δυνάμεις»), η οποία έχει ορκιστεί πίστη στο Ισλαμικό Κράτος.
Σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, ο ιός μεταδίδεται συχνά κατά τη διάρκεια κηδειών που οργανώνουν οι οικογένειες των θυμάτων. Οι υγειονομικοί που έχουν αναπτυχθεί στο πεδίο προσπαθούν να επιβάλουν ταφές με αυστηρούς υγειονομικούς κανόνες, ωστόσο προσκρούουν στη μεγάλη δυσπιστία του τοπικού πληθυσμού απέναντι στις αρχές και τους ξένους οργανισμούς. Ειδικοί εκτιμούν ότι η επιδημία θα διαρκέσει ακόμη αρκετούς μήνες πριν τεθεί υπό έλεγχο.
Η Ουγκάντα ανακοίνωσε το τέλος δικής της επιδημίας
Σε αντίθεση με την επιδεινούμενη κατάσταση στη ΛΔ Κονγκό, το υπουργείο Υγείας της Ουγκάντας ανακήρυξε την περασμένη Τρίτη το τέλος της δικής του επιδημίας Έμπολα εντός της επικράτειάς της. Ωστόσο, ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος για την ευρύτερη περιοχή παραμένει, δεδομένης της γειτνίασης με τις πληγείσες επαρχίες της ΛΔ Κονγκό και της συνεχιζόμενης αστάθειας στα σύνορα. Ο Οργανισμός έχει παρουσιάσει εμβόλιο το οποίο χαρακτηρίζεται από επιστήμονες ιδιαίτερα αποτελεσματικό, ωστόσο η διάθεσή του στις πληγείσες περιοχές παραμένει περιορισμένη λόγω των δυσκολιών πρόσβασης που δημιουργεί η ένοπλη βία.
