Η Ουγγαρία προχώρησε για πρώτη φορά στην ιστορία της στο πλήρες κλείσιμο του μοναδικού πυρηνικού σταθμού της χώρας, του Paks, καθώς η στάθμη του Δούναβη έπεσε κάτω από το ελάχιστο όριο που απαιτείται για την ψύξη των αντιδραστήρων. Η απόφαση ανακοινώθηκε το Σαββατοκύριακο, με τον πρωθυπουργό Πίτερ Μαγιάρ να ενημερώνει το κοινό μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ο σταθμός καλύπτει περίπου το 40% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, γεγονός που καθιστά τη διακοπή του ιδιαίτερα κρίσιμη για το ενεργειακό σύστημα της Ουγγαρίας. Η εξέλιξη συνδέεται άμεσα με την παρατεταμένη ξηρασία που πλήττει την Κεντρική Ευρώπη τους τελευταίους μήνες.
Το κλείσιμο του πυρηνικού σταθμού Paks βήμα-βήμα
Ο πυρηνικός σταθμός Paks βρίσκεται περίπου 100 χιλιόμετρα νότια της Βουδαπέστης και λειτουργούσε αδιάλειπτα για 44 χρόνια. Οι τέσσερις αντιδραστήρες του, κατασκευασμένοι με σοβιετική τεχνολογία, χρησιμοποιούν νερό από τον Δούναβη για την ψύξη τους. Ένας από τους δύο αντιδραστήρες που παρέμεναν σε λειτουργία τέθηκε εκτός την Κυριακή 2 Αυγούστου 2026, ενώ ο τελευταίος ακολούθησε αργότερα μέσα στην ίδια ημέρα. Η εταιρεία διαχείρισης του σταθμού είχε προειδοποιήσει ήδη από την Παρασκευή 31 Ιουλίου ότι, αν η στάθμη του ποταμού συνέχιζε να υποχωρεί, η πλήρης αναστολή λειτουργίας θα ήταν αναπόφευκτη μέσα στις επόμενες ημέρες, ακόμη και εντός του Σαββατοκύριακου.
Ο Πίτερ Μαγιάρ ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ ότι «η παραγωγή του σταθμού θα περιοριστεί στα 240 μεγαβάτ και στη συνέχεια ο σταθμός θα σταματήσει πλήρως τη λειτουργία του για πρώτη φορά εδώ και 44 χρόνια». Η διακοπή αφαιρεί πάνω από το 40% της παραγωγικής ικανότητας ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, με αποτέλεσμα η Ουγγαρία να αναγκαστεί να βασιστεί περισσότερο σε ακριβές εισαγωγές ρεύματος από γειτονικές αγορές. Τα επίμονα χαμηλά επίπεδα του ποταμού ενδέχεται να κρατήσουν εκτός λειτουργίας τα 2.000 μεγαβάτ παραγωγικής ικανότητας του Paks για εβδομάδες, παρατείνοντας την πίεση στο ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας.
Προειδοποιήσεις για ενεργειακή κρίση και μέτρα της κυβέρνησης
Ο Ούγγρος πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι η Ουγγαρία αντιμετωπίζει τη χειρότερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών, καθώς προβλέπεται ένα ακόμη κύμα καύσωνα σε όλη την Κεντρική Ευρώπη τις επόμενες ημέρες. Η κυβέρνηση έχει ήδη προτρέψει μεγάλους βιομηχανικούς χρήστες, μεταξύ των οποίων αυτοκινητοβιομηχανίες και μονάδες παραγωγής μπαταριών, να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας ώστε να αποσυμφορηθεί το δίκτυο. Παράλληλα, έχει εγκριθεί σχετική νομοθεσία που επιτρέπει την υποχρεωτική επιβολή μειώσεων κατανάλωσης, σε περίπτωση που οι εθελοντικές αποδειχθούν ανεπαρκείς. Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης που έχουν καταρτιστεί προβλέπουν ευρύτερους περιορισμούς, με στόχο να προστατευθούν βασικές υπηρεσίες, όπως τα νοσοκομεία.
Η ξηρασία δεν επηρεάζει μόνο την ενεργειακή παραγωγή, αλλά αποκαλύπτει και ευρύτερες αδυναμίες στο σύστημα ύδρευσης της χώρας. Η ουγγρική κυβέρνηση επιχειρεί μια καθυστερημένη αναμόρφωση του παλαιωμένου δικτύου άρδευσης, το οποίο έχει καταστεί πλέον απειλή για την αγροτική παραγωγή. Η κατάσταση στην Ουγγαρία αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη τάση που παρατηρείται σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, όπου η παρατεταμένη ξηρασία και η ακραία ζέστη επηρεάζουν όλο και περισσότερο κρίσιμες υποδομές. Η έλλειψη νερού, οι θερμοκρασίες ρεκόρ και οι πυρκαγιές έχουν επιβαρύνει τα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας και έχουν πλήξει καλλιέργειες σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, αναδεικνύοντας το αυξανόμενο οικονομικό κόστος των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Επιπτώσεις στη ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές υποδομές
Η δραματική πτώση της στάθμης του Δούναβη δεν περιορίζεται στο ζήτημα της ψύξης του πυρηνικού σταθμού. Η ιστορικά χαμηλή στάθμη του ποταμού έχει επηρεάσει και τη ναυσιπλοΐα σε αρκετά σημεία της διαδρομής του, καθιστώντας δυσχερή τη μεταφορά εμπορευμάτων. Η παρατεταμένη ανομβρία σε συνδυασμό με τα διαδοχικά κύματα καύσωνα που πλήττουν την περιοχή από την άνοιξη έχουν οδηγήσει τον ποταμό σε πρωτοφανή επίπεδα, με τις συνέπειες να επεκτείνονται πλέον και σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, όπως αποδεικνύει η αναστολή λειτουργίας του Paks.
