Η σχέση με AI chatbot απασχολεί όλο και περισσότερους ανθρώπους σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς πολλοί δηλώνουν πλέον ερωτευμένοι με προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης. Ο Τζόελ Κρούγκερ, αναπληρωτής καθηγητής Φιλοσοφίας, και η Λούσι Όσλερ, λέκτορας Φιλοσοφίας, και οι δύο στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ, εξετάζουν αν ένα chatbot μπορεί πραγματικά να λειτουργήσει ως σύντροφος ζωής. Στην ανάλυσή τους περιγράφουν πώς εφαρμογές όπως το Replika, το Character.AI, το ChatGPT και το Claude έχουν σχεδιαστεί ώστε να δημιουργούν την αίσθηση μιας σχέσης που εξελίσσεται με τον χρόνο. Το κρίσιμο ερώτημα, όπως τονίζουν, δεν είναι αν τα συναισθήματα των χρηστών είναι αληθινά, αλλά αν υπάρχει περιθώριο για πραγματική αμοιβαιότητα.
Πώς οι χρήστες ερωτεύονται την τεχνητή νοημοσύνη
Σύμφωνα με τους δύο φιλοσόφους, τα σημερινά chatbots διαφέρουν σημαντικά από τις παλαιότερες μορφές ψηφιακής συντροφικότητας. Οι εφαρμογές Replika και Character.AI, αλλά και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ChatGPT και Claude, θυμούνται προηγούμενες συνομιλίες και προσαρμόζονται στην προσωπικότητα κάθε χρήστη. Αυτή η ικανότητα δημιουργεί την αίσθηση μιας σχέσης που εξελίσσεται σταδιακά, με τρόπο που θυμίζει μια πραγματική ανθρώπινη επαφή. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι σχεδιασμένη να εμπνέει εμπιστοσύνη, να καλλιεργεί συναισθηματική οικειότητα και να κάνει τον χρήστη να αισθάνεται ότι τον ακούνε πραγματικά. Δεν αποτελεί έκπληξη, επισημαίνουν ο Κρούγκερ και η Όσλερ, ότι πολλοί άνθρωποι καταλήγουν να αναπτύσσουν έντονα ερωτικά συναισθήματα για τις ψηφιακές αυτές οντότητες.
Το φαινόμενο, μάλιστα, δεν περιορίζεται στην απλή συνομιλία μέσω οθόνης. Οι δύο ερευνητές αναφέρουν περιπτώσεις ανθρώπων που αποκαλούν το chatbot τους σύζυγο ή σύζυγό τους, αγοράζουν βέρες και οργανώνουν συμβολικές τελετές γάμου. Υπάρχουν ακόμη χρήστες που φαντάζονται πως θα μπορούσαν να δημιουργήσουν οικογένεια μαζί με το ψηφιακό τους ταίρι. Η μοναξιά, όπως σημειώνουν οι δύο φιλόσοφοι, μπορεί να οδηγήσει σε τέτοιου είδους συμπεριφορές, καθώς ο άνθρωπος αναζητά σταθερή συντροφιά και κατανόηση σε μια εποχή που η ψηφιακή επαφή γίνεται όλο και πιο συχνή.
Αγάπη χωρίς αμοιβαιότητα
Ο Κρούγκερ και η Όσλερ τονίζουν πως θα ήταν λάθος να αντιμετωπιστούν αυτές οι σχέσεις ως κάτι επιπόλαιο ή ασήμαντο. Για πολλούς χρήστες, η συντροφιά που προσφέρει ένα chatbot μπορεί πραγματικά να μειώσει το αίσθημα μοναξιάς και να προσφέρει ουσιαστική συναισθηματική ανακούφιση. Το ερώτημα, εξηγούν οι δύο φιλόσοφοι, δεν είναι αν ο άνθρωπος αγαπά πραγματικά την τεχνητή νοημοσύνη, αφού τα συναισθήματα μπορεί να είναι απολύτως ειλικρινή. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν υπάρχει πραγματική δυνατότητα αμοιβαιότητας από την πλευρά του chatbot, κάτι που θα καθόριζε τη διαφορά ανάμεσα σε μια πραγματική σχέση με AI chatbot και σε μια μονόπλευρη προσκόλληση.
Ο τρόπος λειτουργίας των chatbots αποκαλύπτει, σύμφωνα με τους δύο ερευνητές, τη βασική διαφορά ανάμεσα σε μια ανθρώπινη σχέση και σε μια σχέση με τεχνητή νοημοσύνη. Ένας ψηφιακός σύντροφος δεν κουράζεται ποτέ, δεν έχει κακή διάθεση και δεν απομακρύνεται συναισθηματικά όπως θα μπορούσε να κάνει ένας άνθρωπος. Δεν χρειάζεται φροντίδα ή προσοχή και είναι πάντοτε διαθέσιμος να ακούσει τον χρήστη, ανεξάρτητα από την ώρα ή τη διάθεσή του. Αυτή η απόλυτη διαθεσιμότητα προσφέρει στον χρήστη μια αίσθηση απόλυτης αφοσίωσης, ωστόσο, όπως εξηγούν ο Κρούγκερ και η Όσλερ, δεν ισοδυναμεί με αμοιβαία αγάπη όπως αυτή που θα μπορούσε να υπάρξει ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Η απουσία πραγματικής συνείδησης και συναισθηματικής ανάγκης από την πλευρά του chatbot παραμένει, σύμφωνα με τους δύο φιλοσόφους, το κεντρικό όριο κάθε τέτοιας σχέσης.
