Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών έφερε στο φως μια από τις πιο σκοτεινές πλευρές του πολέμου στην Ουκρανία, καταγράφοντας περισσότερες από 1.004 περιπτώσεις σεξουαλικής βίας από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Ο ύπατος αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο Φόλκερ Τουρκ, παρουσίασε νέα έκθεση που βασίζεται σε εμπιστευτικές συνεντεύξεις εκατοντάδων θυμάτων, καθώς και σε δικαστικά έγγραφα και επίσημα στοιχεία. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ένα μοτίβο βασανιστηρίων, εκφοβισμού και σεξουαλικής βίας που πλήττει άνδρες, γυναίκες και παιδιά σε όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης. Ο ίδιος δήλωσε πως ανησυχεί βαθιά για τη συχνότητα αυτών των αποτρόπαιων πράξεων, εκτιμώντας ότι θα συνεχιστούν όσο διαρκεί η αδιάκοπη βία στη χώρα.
Το 89% των περιστατικών αποδίδεται στη Ρωσία
Σύμφωνα με την έκθεση, από τις 24 Φεβρουαρίου 2022 έως τα τέλη Ιουλίου καταγράφηκαν συνολικά 1.004 περιστατικά σεξουαλικής βίας. Το 89% αυτών αποδίδεται στη ρωσική πλευρά, κυρίως σε μέλη των ενόπλων δυνάμεων, της σωφρονιστικής διοίκησης και των υπηρεσιών εθνικής ασφάλειας, ενώ το 11% αποδίδεται σε Ουκρανούς. Η Ντανιέλ Μπελ, επικεφαλής της αποστολής παρακολούθησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην Ουκρανία, τόνισε στη Γενεύη ότι ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό μέρος της πραγματικότητας. Οι ερευνητές κατάφεραν να συνομιλήσουν με μόλις το 10% των κρατουμένων που απελευθερώθηκαν και από τα δύο στρατόπεδα, ενώ δεν έχουν καθόλου πρόσβαση στα εδάφη της Ουκρανίας που ελέγχει η Ρωσία. Αυτό σημαίνει πως ο πραγματικός αριθμός θυμάτων είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερος από όσα έχουν επίσημα καταγραφεί μέχρι σήμερα.
Θύματα από 4 έως 82 ετών
Η πλειονότητα των θυμάτων είναι άνδρες που κρατούνται σε κέντρα κράτησης, ωστόσο στοχοποιήθηκαν επίσης γυναίκες και παιδιά, ιδιαίτερα στα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας. Η Ύπατη Αρμοστεία περιγράφει φρικαλέες πρακτικές, όπως ομαδικούς βιασμούς, ακρωτηριασμούς γεννητικών οργάνων, ηλεκτροσόκ και χτυπήματα στα γεννητικά όργανα, μαζί με άλλες εξευτελιστικές πράξεις σεξουαλικού χαρακτήρα. Η νεότερη επιζήσασα βιασμού που καταγράφηκε ήταν μόλις τεσσάρων ετών, ενώ η μεγαλύτερη σε ηλικία ήταν μια γυναίκα 82 ετών — και στις δύο περιπτώσεις οι δράστες ανήκαν στις ρωσικές αρχές. Παράλληλα, αρκετοί επιζώντες κατέθεσαν ότι υπέστησαν ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα, μια πρακτική που επαναλαμβάνεται σε πολλές μαρτυρίες και αποκαλύπτει τη συστηματική φύση των βασανιστηρίων που καταγράφει η έκθεση.
Απειλές και εκφοβισμός και από τις δύο πλευρές
Η έκθεση του ΟΗΕ σημειώνει ότι σχεδόν οι μισές από τις βιαιότητες που αποδίδονται στις ουκρανικές αρχές, σε βάρος Ρώσων αιχμαλώτων πολέμου ή υπηκόων τρίτων χωρών, αφορούν απειλές για σεξουαλική βία και όχι πάντα την πραγματοποίησή τους. Σε αυτό το πλαίσιο, οι συντάκτες της έκθεσης τονίζουν ότι οι βιαιότητες αυτές δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά εντάσσονται σε ένα ευρύτερο και σοκαριστικό μοτίβο εξαναγκασμού που χαρακτηρίζει τη σύγκρουση από την πρώτη της ημέρα. Ο Φόλκερ Τουρκ κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να παραμείνει σε επαγρύπνηση, καθώς η συνέχιση των εχθροπραξιών στην Ουκρανία αναμένεται να οδηγήσει σε νέα περιστατικά. Η δημοσιοποίηση της έκθεσης στοχεύει στην ενίσχυση της διεθνούς πίεσης για λογοδοσία, αλλά και στην υποστήριξη των θυμάτων που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αόρατα λόγω του στίγματος και της δυσκολίας πρόσβασης σε ανεξάρτητους ερευνητές και οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
