Η Ma Rainey, η θρυλική «Μητέρα του Μπλουζ», επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από μια νέα κυκλοφορία που αξιοποιεί σπάνιο αρχειακό υλικό και ντοκουμέντα από ιδιωτικές συλλογές. Η πρωτοπόρος τραγουδίστρια, που έζησε στον αμερικανικό Νότο στα τέλη του 19ου αιώνα, είχε ήδη μπει στο ευρύ κοινό μέσα από το δράμα του Netflix «Ma Rainey’s Black Bottom», μια υποψήφια για Όσκαρ ταινία που ανέδειξε τη ζωή και τον αγώνα της. Η ιστορία της συνδυάζει τη μουσική πρωτοπορία με μια προσωπική μάχη ενάντια στους λευκούς παραγωγούς δίσκων της εποχής της.
Το ερειπωμένο σπίτι που έγινε μουσείο
Η ιστορικός και εκπαιδευτικός Φλόρεν Ντόκινς, 65 ετών, βρέθηκε στο επίκεντρο μιας προσπάθειας διάσωσης που κράτησε τρεις δεκαετίες. Το σπίτι που κάποτε ανήκε στη Ma Rainey, όταν η Ντόκινς ξεκίνησε την προσπάθεια διάσωσής του, ήταν σφραγισμένο με σανίδες, είχε παραβιαστεί από κλέφτες και βρισκόταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης. «Η σκάλα έξω από το κτίριο έπεφτε», περιέγραψε η ίδια μιλώντας στην εφημερίδα Guardian. «Το σπίτι ήταν ουσιαστικά χωρισμένο σε δύο μέρη. Ήταν σαν να είχε γίνει έκρηξη και έπρεπε να έρθουμε να ξανασυναρμολογήσουμε ένα γιγάντιο παζλ».
Μετά από χρόνια συνεχών προσπαθειών συγκέντρωσης χρημάτων, το ερειπωμένο κτίριο μεταμορφώθηκε τελικά σε μουσείο στο Κολόμπους, στις όχθες του ποταμού Τσαταχούτσι, στην Τζόρτζια των ΗΠΑ. Η Ντόκινς είχε ποντάρει στο ότι η κυκλοφορία της κινηματογραφικής μεταφοράς του έργου θα ανέδειχνε οριστικά την ιστορία της Ma Rainey και θα έδινε ώθηση στην αναγνώριση του σπιτιού ως ιστορικού τόπου.
Η κινηματογραφική μεταφορά και το τραύμα μιας γενιάς
Η ταινία «Ma Rainey’s Black Bottom» αποτελεί μεταφορά του θεατρικού έργου του Όγκουστ Γουίλσον, με πρωταγωνίστρια τη Βιόλα Ντέιβις στον ρόλο της Ma Rainey και τον αείμνηστο Τσάντγουικ Μπόσμαν στη διανομή. Η Ντέιβις εμφανίζεται καλυμμένη με θεατρικό μακιγιάζ και ιδρώτα, φορώντας χρυσά δόντια και βαριά κελεμπία, σε μια ερμηνεία που συνδυάζει τη θεατρικότητα μιας παντομίμας με το βάρος μιας τραγικής βασίλισσας. Ο χαρακτήρας που αποδίδει είναι ιδιότροπος και αυταρχικός, αλλά ταυτόχρονα φέρει πάνω του ένα συλλογικό τραύμα ολόκληρης γενιάς.
Μέσα από την ταινία αναδεικνύεται η σχέση της Ma Rainey με τους λευκούς παραγωγούς δίσκων, μια σχέση γεμάτη ένταση και δυσπιστία. «Δεν τους νοιάζει καθόλου για μένα», λέει ο χαρακτήρας της για εκείνους. «Το μόνο που θέλουν είναι η φωνή μου». Η φράση αυτή συμπυκνώνει το βασικό ζήτημα που απασχόλησε τη Ma Rainey σε όλη την καριέρα της: τον έλεγχο πάνω στο ίδιο της το έργο, σε μια βιομηχανία που την αντιμετώπιζε ως εργαλείο παραγωγής κι όχι ως καλλιτέχνη.
Ποια ήταν η Ma Rainey
Η Ma Rainey υπήρξε πρωτοπόρος ως τραγουδίστρια μπλουζ, ως επιχειρηματίας, αλλά και ως ανοιχτά αμφιφυλόφιλη γυναίκα σε μια εποχή που κάτι τέτοιο ήταν εξαιρετικά σπάνιο. Μεγάλωσε στον αμερικανικό Νότο, στην εποχή των νόμων Τζιμ Κρόου, στα τέλη του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με τα δικά της λεγόμενα, γεννήθηκε ως Γερτρούδη Πρίτζετ στο Κολόμπους στις 26 Απριλίου 1886, αν και άλλα αρχεία αναφέρουν ότι γεννήθηκε στην Αλαμπάμα τον Σεπτέμβριο του 1882.
Σε ηλικία 18 ετών παντρεύτηκε τον τραγουδιστή, χορευτή και κωμικό Γουίλιαμ Ρέινι. Το ζευγάρι εμφανιζόταν με το καλλιτεχνικό όνομα «Ma and Pa Rainey» και περιόδευε ως καλλιτεχνικό δίδυμο σε μινστρέλ παραστάσεις που ταξίδευαν από πόλη σε πόλη σε όλο τον Νότο των ΗΠΑ, χτίζοντας σταδιακά τη φήμη που θα την καθιέρωνε ως μία από τις σημαντικότερες φωνές της αμερικανικής μουσικής παράδοσης.
