Η 4η βιομηχανική επανάσταση φέρνει στο προσκήνιο έναν νέο κίνδυνο πέρα από τον ανταγωνισμό στην τεχνολογία των ρομπότ και της τεχνητής νοημοσύνης. Τα γεγονότα των τελευταίων μηνών αποκαλύπτουν ότι κράτη και επιχειρήσεις δεν κινούνται πλέον στην ίδια κατεύθυνση, με τις εταιρείες να επιδιώκουν συνεργασία πέρα από τα εθνικά σύνορα και τις κυβερνήσεις να χτίζουν νέα εμπόδια. Ο Ρόλαντ Μπους, διευθύνων σύμβουλος και πρόεδρος της Siemens AG, προειδοποιεί ότι αυτή η αντίθετη πορεία μπορεί να οδηγήσει σε ένα ψηφιακό σιδηρούν παραπέτασμα. Το ζήτημα αφορά άμεσα την ανταγωνιστικότητα κρατών και επιχειρήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η απόκλιση μεταξύ επιχειρήσεων και κρατών
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι εταιρικοί ανταγωνιστές διαθέτουν σαφή κίνητρα να αναπτύσσουν την τεχνολογία πέρα από τα εθνικά σύνορα. Αναγνωρίζουν ότι οι ίδιοι κανόνες ισχύουν για όλους από την αρχή και υιοθετούν τη διαλειτουργικότητα, δηλαδή τη δυνατότητα διαφορετικών συστημάτων να συνεργάζονται μεταξύ τους χωρίς να χρειάζεται να είναι πανομοιότυπα. Αυτή η λογική επιτρέπει την ανάπτυξη κοινών τεχνολογικών προτύπων που διευκολύνουν το εμπόριο και τη ροή καινοτομίας ανάμεσα σε αγορές και ηπείρους.
Η γεωπολιτική, ωστόσο, ακολουθεί αντίθετη κατεύθυνση. Αντί να αίρει εμπόδια, χαράσσει περισσότερα σύνορα, με αιχμή τη διαμάχη ΗΠΑ-Κίνας για την κυριαρχία στην τεχνολογία, στα δεδομένα και στις αλυσίδες εφοδιασμού. Αυτή η αναδιαμόρφωση του παγκόσμιου τοπίου δημιουργεί ρήγμα ανάμεσα στην κατεύθυνση που ακολουθούν οι επιχειρήσεις και σε εκείνη που επιλέγουν τα κράτη, με τον Ρόλαντ Μπους να προειδοποιεί ότι, αν η τάση αφεθεί ανεξέλεγκτη, το αποτέλεσμα θα είναι ένα ψηφιακό τείχος που θα επιβραδύνει την πρόοδο, το εμπόριο και την ανταλλαγή ιδεών μεταξύ των κοινωνιών.
Ο φόβος απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη και το διακύβευμα της ταχύτητας
Η ιστορία δείχνει ότι κάθε νέα τεχνολογία αντιμετωπίστηκε αρχικά με σκεπτικισμό, εχθρότητα και δυσπιστία. Η εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης δεν αποτελεί εξαίρεση, καθώς προκαλεί ανάλογες αντιδράσεις και ακόμη και φόβο σε κοινωνίες που δυσκολεύονται να κατανοήσουν ή να προβλέψουν την περαιτέρω εξέλιξή της. Παράλληλα, κάθε μεγάλη καινοτομία στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκε ιστορικά ως εργαλείο κυριαρχίας ανάμεσα σε κράτη και δυνάμεις.
Αυτό που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία, όπως τονίζεται, δεν είναι μόνο η ίδια η γνώση αλλά κυρίως η ταχύτητα με την οποία αυτή αξιοποιείται. Η ταχύτητα μετάδοσης της πληροφορίας σήμερα χαρακτηρίζεται καταιγιστική και αμείλικτη για όσα κράτη ή επιχειρήσεις δεν καταφέρνουν να την ακολουθήσουν. Η ταχύτητα αυτή μεγεθύνει τον κίνδυνο του ψηφιακού σιδηρούν παραπετάσματος που περιγράφει ο Ρόλαντ Μπους, καθώς η καθυστέρηση προσαρμογής μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε στρατηγικό μειονέκτημα για όσους μείνουν πίσω στον παγκόσμιο τεχνολογικό ανταγωνισμό.
Η σύγκρουση ανάμεσα στη λογική των επιχειρήσεων, που επιδιώκουν ανοιχτά συστήματα και διαλειτουργικότητα, και στη λογική των κρατών, που χτίζουν νέα σύνορα γύρω από την τεχνολογία, τα δεδομένα και τις αλυσίδες εφοδιασμού, αναδεικνύεται πλέον ως κεντρικό ζήτημα της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η παγκόσμια κοινότητα θα καταφέρει να αποτρέψει τη δημιουργία ενός νέου ψηφιακού διαχωρισμού πριν αυτός παγιωθεί.
