Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, υπέβαλε στο Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό αναστολής ασύλου. Η πρωτοβουλία αναπτύχθηκε σε άρθρο του πρωθυπουργού στο περιοδικό Politico και αφορά τη δυνατότητα άμεσων επιστροφών σε ακραίες περιπτώσεις εργαλειοποίησης μεταναστευτικών ροών. Αφορμή στάθηκε η πρόσφατη κρίση στη Θέουτα, όπου η Ισπανία βρέθηκε αντιμέτωπη με μαζικές αφίξεις. Ο κ. Πλεύρης παρουσίασε την ελληνική εμπειρία από τον Έβρο το 2020 ως παράδειγμα επιτυχημένης αντιμετώπισης ανάλογης κατάστασης.
Διαβάστε επίσης: Ο Μητσοτάκης κατά της εργαλειοποίησης της μετανάστευσης
Η πρόταση Μητσοτάκη για αναστολή ασύλου
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στο άρθρο του στο Politico, ανέλυσε την ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού αναστολής ασύλου και άμεσων επιστροφών, πάντα εντός του ευρωπαϊκού δικαίου. Η πρόταση αφορά αποκλειστικά ακραίες περιπτώσεις εργαλειοποίησης μαζικών μεταναστευτικών ροών, όπως αυτή που εκτυλίχθηκε στη Θέουτα, αλλά και όπως είχε επιχειρηθεί στον Έβρο το 2020, όταν η Ελλάδα κατάφερε να αποτρέψει την είσοδο δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στα ευρωπαϊκά σύνορα. Ο κ. Πλεύρης μετέφερε επίσημα την πρόταση στο Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της ΕΕ, ζητώντας να αξιοποιηθεί η ελληνική εμπειρία ως οδηγός για ανάλογες κρίσεις στο μέλλον.
Κατά την ομιλία του, ο Έλληνας υπουργός εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς την Ισπανία, τονίζοντας ότι η χώρα, ως κράτος πρώτης υποδοχής, κατανοεί τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ισπανική κυβέρνηση. Υπενθύμισε ότι η Ελλάδα βρέθηκε το 2020 σε παρόμοια θέση στον Έβρο και διαθέτει πλέον εμπειρία στη διαχείριση τέτοιων κρίσεων. Ο κ. Πλεύρης ξεκαθάρισε πως ο προτεινόμενος μηχανισμός δεν αποτελεί υποβάθμιση των ευρωπαϊκών αξιών, αλλά αντίθετα διασφαλίζει την ίδια τη διαδικασία ασύλου από κατάρρευση σε συνθήκες μαζικής και οργανωμένης πίεσης στα σύνορα.
Ο υπουργός επεσήμανε ότι η προστασία των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί προτεραιότητα, ζητώντας την περαιτέρω ενίσχυση της παρουσίας της Frontex. Διευκρίνισε ότι η φύλαξη των συνόρων δεν περιορίζεται στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, αλλά περιλαμβάνει εξίσου την αποτροπή παράνομων αφίξεων, πάντοτε εντός του διεθνούς δικαίου. Παράλληλα, τόνισε τη σημασία της συνεργασίας με τρίτες χώρες για τον περιορισμό των ροών, αναφέροντας ως παράδειγμα τη μείωση άνω του 60% στις αφίξεις στα νησιά του Αιγαίου το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Οι δηλώσεις Πλεύρη και το ευρύτερο πλαίσιο
Ο Θάνος Πλεύρης επισήμανε ότι ορισμένες εθνικές πολιτικές, όπως οι μαζικές νομιμοποιήσεις μεταναστών, λειτουργούν ως μαγνήτης για τα κυκλώματα διακίνησης και τους παράνομους μετανάστες. «Αυτές οι πολιτικές εμάς μας βρίσκουν αντίθετους», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας πως η Ελλάδα διαφωνεί με τέτοιες προσεγγίσεις. Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η στενή συνεργασία με τις τρίτες χώρες που συνορεύουν με την ΕΕ αποδίδει αποτελέσματα στη μείωση των ροών, φέρνοντας ως παράδειγμα τη σταδιακή βελτίωση της συνεργασίας με τη Λιβύη.
Αναφερόμενος σε στοιχεία που παρουσίασε ο Ευρωπαίος επίτροπος Μπρούνερ, ο κ. Πλεύρης σημείωσε πως όσοι μετανάστες έμπαιναν σε μία εβδομάδα στα ελληνικά νησιά το 2015 αντιστοιχούν πλέον στο σύνολο των αφίξεων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση για το πρώτο εξάμηνο του 2026, περίπου 50.000 άτομα. Πρόσθεσε ότι το πρώτο επτάμηνο του έτους η Ελλάδα κατέγραψε μείωση των θαλάσσιων ροών άνω του 35%, αποτέλεσμα, όπως είπε, σκληρής αλλά δίκαιης μεταναστευτικής πολιτικής. Ο υπουργός εκτίμησε πως οι τρίτες χώρες που λαμβάνουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση οφείλουν να επιδεικνύουν αντίστοιχη συνέπεια, τόσο στη μείωση των ροών όσο και στην αύξηση των επιστροφών.
Τι ακολουθεί για τον ευρωπαϊκό μηχανισμό
Ο κ. Πλεύρης ανέφερε ότι θα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω η συνεργασία με το Μαρόκο σε όλα τα επίπεδα, λόγω της κρίσης στη Θέουτα. Η συζήτηση για καινοτόμες λύσεις, όπως ανέφερε, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, με τη δημιουργία κέντρων επιστροφής σε ασφαλείς τρίτες χώρες να τίθεται πλέον στο τραπέζι των ευρωπαϊκών συζητήσεων. Ο υπουργός υπενθύμισε ότι το Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου αποτελεί σημαντικό επίτευγμα και μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε συνθήκες κανονικών ή αυξημένων ροών, δεν επαρκεί όμως σε συνθήκες εργαλειοποίησης ή μαζικής εισβολής, όπως αυτή που επιχειρήθηκε στη Θέουτα. Η ελληνική πλευρά αναμένεται να συνεχίσει να προωθεί την πρόταση Μητσοτάκη στα επόμενα ευρωπαϊκά fora, με στόχο τη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής στάσης απέναντι σε ανάλογες κρίσεις.
