Οι δασικές πυρκαγιές αφήνουν πίσω τους σοβαρές και μακροχρόνιες συνέπειες των πυρκαγιών τόσο για το περιβάλλον όσο και για τη δημόσια υγεία, προειδοποίησε ο καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δημοσθένης Σαρηγιάννης. Μιλώντας την Τρίτη 4 Αυγούστου 2026 στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤNews, ο επιστήμονας ανέλυσε τις επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, στην πανίδα και στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Όπως τόνισε, οι συνέπειες των πυρκαγιών δεν σταματούν όταν σβήσουν οι φλόγες, αλλά συνεχίζονται για μήνες, επηρεάζοντας άμεσα και την ανθρώπινη ζωή.
Η βιοποικιλότητα κινδυνεύει από τις επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές
Ο κ. Σαρηγιάννης εξήγησε ότι οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές στα μεσογειακά οικοσυστήματα υπονομεύουν τη φυσική τους ικανότητα ανάκαμψης. Σύμφωνα με τον καθηγητή, η χαλέπιος πεύκη χρειάζεται από 15 έως 20 χρόνια για να σχηματίσει μια βιώσιμη τράπεζα σπερμάτων μέσα στους κώνους της. Αν το δάσος καεί ξανά πριν συμπληρωθεί αυτό το διάστημα, η φυσική αναγέννηση αποτυγχάνει και η έκταση μετατρέπεται μόνιμα σε θαμνώδη ή φρυγανική βλάστηση. Το φαινόμενο αυτό, όπως ανέφερε, καταγράφεται ήδη σε περιοχές της Αττικής και της Πελοποννήσου. Ξεχωριστή αναφορά έκανε στην κεφαλληνιακή ελάτη, ένα είδος που δεν αναβλαστάνει μετά από πυρκαγιά και δεν διαθέτει στρατηγικούς κώνους, καθιστώντας την απώλειά της ουσιαστικά μη αναστρέψιμη σε βάθος ενός αιώνα.
Οι επιπτώσεις, όπως σημείωσε ο καθηγητής, δεν περιορίζονται στη χλωρίδα αλλά επεκτείνονται και στην πανίδα. Ο κατακερματισμός των βιοτόπων απομονώνει πληθυσμούς ζώων, όπως ερπετά και ασπόνδυλα, διακόπτοντας τη γενετική τους ροή και θέτοντας σε κίνδυνο τη μακροχρόνια επιβίωσή τους. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την πυρκαγιά στη Δαδιά το 2023, κατά την οποία χάθηκαν σημαντικές θέσεις φωλιάσματος του μαυρόγυπα, ενός από τα πιο απειλούμενα είδη της ελληνικής πανίδας.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση απειλεί τη δημόσια υγεία
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης στην ατμοσφαιρική ρύπανση που προκαλούν οι μεγάλες πυρκαγιές. Όπως εξήγησε, οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 έφτασαν τα 190 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, όταν το όριο που θεωρείται ασφαλές είναι μόλις 10 μικρογραμμάρια. Τα σωματίδια που προέρχονται από την καύση βιομάζας εμφανίζουν μεγαλύτερο οξειδωτικό δυναμικό σε σχέση με εκείνα που εκπέμπονται από την κυκλοφορία των οχημάτων, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης αναπνευστικών προβλημάτων στον πληθυσμό.
Ο καθηγητής προειδοποίησε ότι στις πυρκαγιές δεν καίγεται μόνο η φυσική βλάστηση, αλλά και κατοικίες, μονωτικά υλικά, ελαστικά, ηλεκτρονικές συσκευές και φωτοβολταϊκά πάνελ. Η καύση αυτών των τεχνητών υλικών απελευθερώνει στην ατμόσφαιρα διοξίνες, πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες και βαρέα μέταλλα. Για τον λόγο αυτό, όπως τόνισε, η στάχτη που παραμένει μετά την κατάσβεση μπορεί να είναι επικίνδυνη και πρέπει να απομακρύνεται με ιδιαίτερη προσοχή, χρησιμοποιώντας μάσκα, γάντια και νερό χαμηλής πίεσης, ώστε να αποφεύγεται η επαναιώρηση των τοξικών σωματιδίων.
Οι συνέπειες συνεχίζονται μήνες μετά την κατάσβεση
Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο Σαρηγιάννης υπογράμμισε ότι οι συνέπειες μιας πυρκαγιάς δεν σταματούν τη στιγμή που σβήνουν οι φλόγες. Η έκθεση του ανθρώπου στα προϊόντα της καύσης συνεχίζεται για μήνες, μέσω της επαναιώρησης της τέφρας στην ατμόσφαιρα, του νερού που μπορεί να έχει μολυνθεί από τα κατάλοιπα και της τροφικής αλυσίδας. Η ανάλυση του καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αναδεικνύει πως η αποκατάσταση ενός καμένου οικοσυστήματος, αλλά και η προστασία της δημόσιας υγείας, απαιτούν χρόνο πολύ μεγαλύτερο από αυτόν που χρειάζεται για την κατάσβεση μιας πυρκαγιάς.
