Η ιστορία της Κύπρου το καλοκαίρι του 1974 συνδέεται στενά με το όνομα ενός ανθρώπου που για δεκαετίες παρέμεινε στο περιθώριο των επίσημων αφηγήσεων. Ο Πίτερ Κορομηλάς, γνωστός και ως Πίτερ Κόρομ, υπήρξε ένας από τους πιο σημαντικούς Έλληνες πράκτορες της αμερικανικής CIA, με στενότατη σχέση με τον δικτάτορα Δημήτρη Ιωαννίδη. Η σχέση τους ήταν τόσο βαθιά που ο Κορομηλάς αποκαλούσε τον Ιωαννίδη «Μίμη», ενώ οι δύο άνδρες συνομιλούσαν σχεδόν καθημερινά, ιδιαίτερα τις κρίσιμες ώρες πριν από το πραξικόπημα κατά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στην Κύπρο, το οποίο άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή γνωστή ως «Αττίλας».
Ο «σκιώδης» άνθρωπος του Ιωαννίδη
Παρότι το 1974 ο Κορομηλάς είχε ήδη μετατεθεί σε άλλον σταθμό της CIA, στο Κάιρο, επέστρεψε στην Αθήνα λίγες ημέρες πριν από το πραξικόπημα που οργάνωσε ο φίλος του Ιωαννίδης. Η παρουσία του εκείνες τις δραματικές ώρες θεωρείται ενδεικτική του ρόλου που φέρεται να διαδραμάτισε στα γεγονότα που ακολούθησαν. Ο Κορομηλάς ανήκε στον στενό κύκλο των Ελλήνων αξιωματικών της CIA που είχε συγκροτήσει ο Τομ Καραμεσίνης, ο άνθρωπος που δημιούργησε τη λεγόμενη «ελληνική φατρία» στους κόλπους της αμερικανικής υπηρεσίας. Στην ίδια ομάδα ανήκαν ονόματα όπως ο Γκαστ Αβράκωτος και ο Νίκολας Λεοντίρις, πρόσωπα που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στις αμερικανικές επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή. Ο Κορομηλάς έφτασε μάλιστα να γίνει το νούμερο δύο στον σταθμό της CIA στην Αθήνα, θέση που του επέτρεπε άμεση πρόσβαση στα πιο ευαίσθητα ζητήματα της ελληνικής πολιτικής σκηνής.
Από το Ντόβερ της Αμερικής στην υπηρεσία πληροφοριών
Η ιστορία του ξεκινά μακριά από την Ελλάδα και την Κύπρο, στο Ντόβερ της Πολιτείας του Ντέλαγουερ, όπου είχαν εγκατασταθεί το 1913 οι Έλληνες μετανάστες Σπύρος και Αγγελική Κορομηλά. Ο Πέτρος, που αργότερα έγινε γνωστός ως Πίτερ, γεννήθηκε στις 16 Αυγούστου 1928 και ήταν το δεύτερο παιδί της οικογένειας, μετά τον αδερφό του Τζέιμς, ενώ τέσσερα χρόνια αργότερα η οικογένεια απέκτησε και μια κόρη, τη Μαίρη. Ο μικρός Πίτερ μεγάλωσε σε μια σχετικά αθόρυβη αμερικανική πόλη, χωρίς ιδιαίτερες ανέσεις, αλλά διακρίθηκε από νωρίς ως καλός μαθητής, όπως και ο αδερφός του. Μετά το γυμνάσιο σπούδασε στο Κολέγιο του Αμχερστ και στη συνέχεια συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Νιου Χάμσαϊρ, όπου απέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο στη Χημεία, ένα ακαδημαϊκό υπόβαθρο που δεν προμήνυε τη μετέπειτα πορεία του στον κόσμο της κατασκοπείας.
Η ένταξη στη CIA και η αποστολή στην Αθήνα
Δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο πώς ακριβώς προσλήφθηκε ο Κορομηλάς από την CIA στα μέσα της δεκαετίας του 1950, ωστόσο σύμφωνα με τις πληροφορίες φέρεται να είχε συστηθεί προσωπικά στον Τομ Καραμεσίνη, ο οποίος διέθετε ιδιαίτερα ανεπτυγμένη διαίσθηση όταν επρόκειτο για την αξιολόγηση Ελλήνων υποψηφίων πρακτόρων. Μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής του ως επιχειρησιακός αξιωματικός και τις πρώτες αποστολές του στο εξωτερικό, ο Κορομηλάς τοποθετήθηκε στην πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αθήνα. Εκεί, σύμφωνα με τις μαρτυρίες που έχουν διασωθεί, αποδείχθηκε ιδιαίτερα ικανός στο αντικείμενό του, στοιχείο που του άνοιξε τον δρόμο για ταχεία εξέλιξη μέσα στην ιεραρχία της υπηρεσίας στην ελληνική πρωτεύουσα. Η παρουσία του στην Αθήνα συνέπεσε με μια από τις πλέον ταραγμένες περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, γεγονός που τον έφερε σε άμεση επαφή με τα κέντρα αποφάσεων της χούντας και ιδιαίτερα με τον Δημήτρη Ιωαννίδη, τον άνθρωπο που πολλοί αποκαλούσαν «αόρατο δικτάτορα» λόγω της απροθυμίας του να εμφανίζεται δημόσια.
Η περίπτωση του Πίτερ Κορομηλά αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι του παζλ που συνθέτει τον ρόλο των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών στα γεγονότα που οδήγησαν στη διχοτόμηση της Κύπρου. Η στενή προσωπική σχέση που καλλιέργησε με τον Ιωαννίδη, σε συνδυασμό με τη θέση του στην ιεραρχία της CIA, τον καθιστούν κομβικό πρόσωπο για την κατανόηση όσων διαδραματίστηκαν πίσω από τις επίσημες διπλωματικές διεργασίες της εποχής.
