Σαν σήμερα, στις 15 Σεπτεμβρίου 1909, γεννήθηκε ένας από τους πιο πειστικούς «κακούς» που γνώρισε ποτέ ο ελληνικός κινηματογράφος. Ο Δήμος Σταρένιος δεν υπήρξε ο τυπικός πρωταγωνιστής της μεγάλης οθόνης, όμως οι ερμηνείες του χαράχτηκαν στη μνήμη γενεών θεατών. Κατάφερνε να κάνει το κοινό να «μισεί» τους ήρωές του ακριβώς επειδή τους έδινε μια αληθοφάνεια που σπάνια συναντούσε κανείς στην εποχή του. Πίσω από τον «Γερο-Λαδά», τον τοκογλύφο και τον καταδότη που ενσάρκωσε τόσες φορές, κρυβόταν ένας καλλιτέχνης με εντελώς διαφορετική, βαθιά πολιτική διαδρομή.
Τα πρώτα χρόνια και η θεατρική εκκίνηση
Το 1932 εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα και γράφτηκε στη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, όπου το ταλέντο του ξεχώρισε αμέσως ανάμεσα στους συμφοιτητές του. Ένα χρόνο αργότερα, το 1933, έκανε την πρώτη του εμφάνιση στη σκηνή συνεργαζόμενος με τον θίασο της Αλίκης Θεοδωρίδου, στην κομεντί του Μπέρνσταϊν «Ευτυχία». Η αμεσότητα και η φυσικότητα της ερμηνείας του δεν πέρασαν απαρατήρητες. Σύντομα άρχισαν να του γίνονται προτάσεις από τους σημαντικότερους θιάσους της εποχής, ανοίγοντας τον δρόμο για μια μακρά και πλούσια θεατρική πορεία που θα συνέχιζε παράλληλα με τον κινηματογράφο για δεκαετίες.
Η κινηματογραφική καριέρα και ο θρυλικός «Γερο-Λαδάς»
Η πορεία του στη μεγάλη οθόνη ξεκίνησε το 1943, με έναν μικρό ρόλο στην ταινία «Μάγια η Τσιγγάνα» του Γιάννη Χριστοδούλου. Από εκεί και έπειτα, ο Δήμος Σταρένιος εξελίχθηκε σε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φυσιογνωμίες του ελληνικού σινεμά, συμμετέχοντας μέχρι το 1978 σε περισσότερες από 70 παραγωγές, ελληνικές αλλά και ξένες, καθώς ήταν πολύγλωσσος. Ανάμεσα στις ταινίες που τον καθιέρωσαν ξεχωρίζουν «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» (1957), «Ποτέ την Κυριακή» (1960), «Λέων της Σπάρτης» (1961), «Ο Τεν Τεν και το Χρυσόμαλλο Δέρας» (1961), «Αμέρικα Αμέρικα» (1963) και «Η Ζωή του Ωνάση» (1978). Ο ρόλος που τον έκανε αθάνατο ωστόσο ήταν ο φιλάργυρος «Γερο-Λαδάς», ένας χαρακτήρας τόσο πειστικός που το όνομά του πέρασε στην καθημερινή γλώσσα και χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα για όποιον αγαπά υπερβολικά το χρήμα.
Αξίζει να σημειωθεί πως η ταύτιση του Δήμου Σταρένιου με τον «Γερο-Λαδά» δεν προήλθε μόνο από την τηλεοπτική σειρά του Βασίλη Γεωργιάδη. Ο ηθοποιός είχε ήδη οικοδομήσει τον χαρακτήρα μέσα από το θέατρο και τον κινηματογράφο, δίνοντάς του μια διαχρονικότητα που λίγοι ρόλοι κατάφεραν να αποκτήσουν στην ιστορία του ελληνικού θεάματος.
Ο αριστερός καλλιτέχνης πίσω από τους σκληρούς ρόλους
Πίσω από τους καταδότες, τους τοκογλύφους και τους σκληρούς χαρακτήρες που τον έκαναν διάσημο, κρυβόταν ένας άνθρωπος με εντελώς διαφορετική στάση ζωής. Ο Δήμος Σταρένιος ήταν αριστερός καλλιτέχνης που έζησε την πείνα της Κατοχής, συμμετείχε ενεργά στην Αντίσταση και βρέθηκε αργότερα αντιμέτωπος με διώξεις εξαιτίας των πολιτικών του πεποιθήσεων, ακόμη και στα χρόνια της χούντας. Παρά τις δυσκολίες αυτές, παρέμεινε πιστός στην τέχνη του για περισσότερα από 35 χρόνια, χτίζοντας μια διαδρομή που συνδύαζε την υποκριτική δεινότητα με τη σταθερή του ιδεολογική τοποθέτηση.
Η περίπτωση του Δήμου Σταρένιου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ηθοποιού που, ενώ ταυτίστηκε με αρνητικούς ρόλους στη συνείδηση του κοινού, στην πραγματική του ζωή στάθηκε με συνέπεια απέναντι στις ιδέες του, ακόμη κι όταν αυτό του κόστισε προσωπικά. Σήμερα, σχεδόν πέντε δεκαετίες μετά την τελευταία του εμφάνιση, ο «Γερο-Λαδάς» παραμένει ζωντανός στη λαϊκή μνήμη, αποδεικνύοντας πως η αυθεντικότητα μιας ερμηνείας μπορεί να ξεπεράσει και τον ίδιο τον δημιουργό της.
