Η Ελλάδα μαζί με οκτώ ακόμη κράτη-μέλη του ΟΗΕ απέρριψαν επίσημα τον ισχυρισμό της Ρωσίας ότι ο Διεθνής Υπολειμματικός Μηχανισμός για τα Ποινικά Δικαστήρια έπαψε να λειτουργεί από την 1η Ιουλίου. Με κοινή επιστολή που φέρει ημερομηνία 28 Ιουλίου, οι εννέα χώρες υποστηρίζουν ότι ο Μηχανισμός εξακολουθεί να λειτουργεί κανονικά, βάσει του καταστατικού του και των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η επιστολή απευθύνεται στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και στον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, και αποτελεί ξεκάθαρη αντίδραση στις ρωσικές θέσεις που είχαν διατυπωθεί τις προηγούμενες εβδομάδες.
Τι αναφέρει η κοινή επιστολή για τον Μηχανισμό Ποινικών Δικαστηρίων
Την επιστολή προς τον Γκουτέρες υπέγραψαν οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι του Μπαχρέιν, της Κολομβίας, της Δανίας, της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Λετονίας, του Παναμά, του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι εννέα χώρες αναφέρονται συγκεκριμένα σε δύο ρωσικές επιστολές, της 2ας και της 21ης Ιουλίου, στις οποίες η Μόσχα υποστήριζε ότι ο Μηχανισμός Ποινικών Δικαστηρίων έπαψε να υφίσταται. «Η ανάλυση που περιέχεται στις επιστολές αυτές και τα συμπεράσματά τους είναι εσφαλμένα», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι εννέα χώρες στο κοινό τους κείμενο.
Το βασικό επιχείρημα των εννέα κρατών στηρίζεται στην παράγραφο 17 του ψηφίσματος 1966 (2010) του Συμβουλίου Ασφαλείας. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, ο Μηχανισμός συνεχίζει να λειτουργεί για περιόδους δύο ετών μετά από κάθε επανεξέταση του έργου του από το Συμβούλιο, «εκτός εάν το Συμβούλιο αποφασίσει διαφορετικά». Οι υπογράφουσες χώρες τονίζουν ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας συζητούσε επί μήνες την πρόοδο του έργου του Μηχανισμού και ότι πραγματοποιήθηκε η προβλεπόμενη επανεξέταση, βάσει του αναγκαίου υλικού και σύμφωνα με την πάγια πρακτική του οργάνου.
Η θέση του ΟΗΕ και οι επόμενες προκλήσεις για το Συμβούλιο Ασφαλείας
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο σημείο της επιστολής όπου διευκρινίζεται ότι «η απουσία συναινετικής κατάληξης αυτής της επανεξέτασης δεν αναιρεί το γεγονός ότι η επανεξέταση πραγματοποιήθηκε». Οι εννέα χώρες παραδέχονται ότι είναι «λυπηρό» το γεγονός πως το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν κατόρθωσε να υιοθετήσει σχετικό ψήφισμα, ωστόσο υποστηρίζουν ότι η υιοθέτηση ενός τέτοιου ψηφίσματος δεν αποτελεί προϋπόθεση για τη συνέχιση της λειτουργίας του Μηχανισμού. «Το Συμβούλιο δεν έλαβε θετική απόφαση για το κλείσιμο του Μηχανισμού και, ως εκ τούτου, αυτός εξακολουθεί να λειτουργεί σύμφωνα με το καταστατικό του», τονίζουν στην επιστολή τους.
Η επιστολή σημειώνει ότι η ίδια θέση εκφράζεται και από τη Γραμματεία του ΟΗΕ, όπως διευκρινίστηκε σε επιστολή του Γενικού Γραμματέα προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, με ημερομηνία 1η Ιουλίου 2026. Με το ίδιο έγγραφο, ο Γκουτέρες ενημέρωσε το Συμβούλιο για τον επαναδιορισμό των δικαστών του Μηχανισμού, καθώς και για την ανάληψη καθηκόντων της δικαστού Γκάτι Σαντάνα ως Προέδρου του οργανισμού. Παράλληλα, οι εννέα χώρες υπογραμμίζουν ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας φέρει σημαντική ευθύνη να λάβει εντός του έτους τις αναγκαίες αποφάσεις, ώστε να επιτευχθεί «σημαντική εξοικονόμηση κόστους» και να προωθηθούν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις στη λειτουργία του Μηχανισμού.
Τι ακολουθεί για τον Μηχανισμό Ποινικών Δικαστηρίων
Μεταξύ των ζητημάτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν από το Συμβούλιο Ασφαλείας περιλαμβάνονται το κλείσιμο των δύο μεγάλων εγκαταστάσεων του Μηχανισμού, η μεταφορά των αρχείων του, καθώς και η μεταφορά ή ο τερματισμός σειράς άλλων λειτουργιών του οργανισμού. Οι εννέα χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, δηλώνουν έτοιμες να συμμετάσχουν στις σχετικές διαβουλεύσεις, προκειμένου να επιτευχθούν ουσιαστικές και υπεύθυνες μεταρρυθμίσεις. Η στάση αυτή επιβεβαιώνει τη σταθερή προσήλωση της ελληνικής διπλωματίας στην τήρηση του διεθνούς δικαίου και στην ομαλή λειτουργία των θεσμών του ΟΗΕ, σε μια περίοδο όπου η νομιμότητα διεθνών οργανισμών αμφισβητείται από τη Ρωσία σε περισσότερα από ένα μέτωπα.
