Η Πολιτική Προστασία έχει περάσει τα τελευταία χρόνια από μια σειρά θεσμικών και επιχειρησιακών αλλαγών, με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης και της άμεσης απόκρισης σε φυσικές καταστροφές. Η μεταρρύθμιση ξεκίνησε το 2019 και επισημοποιήθηκε το 2021 με τη δημιουργία αυτοτελούς υπουργείου. Παράλληλα, στη Δυτική Αττική και συγκεκριμένα στο Πόρτο Γερμενό, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης, ζήτησε άμεση στήριξη των πληγέντων από πρόσφατη μεγάλη πυρκαγιά. Η επίσκεψή του ανέδειξε ξανά το ζήτημα της αποτελεσματικότητας του μηχανισμού.
Το νέο δόγμα της Πολιτικής Προστασίας
Μέχρι το 2019 η Πολιτική Προστασία λειτουργούσε ως Γενική Γραμματεία ενταγμένη σε άλλο υπουργείο. Η πρώτη μεγάλη αλλαγή ήρθε το 2021, με την ίδρυση του αυτοτελούς Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Για πρώτη φορά, πυρήνας του σχεδιασμού έγιναν η πρόληψη, η ετοιμότητα και η άμεση απόκριση, και όχι μόνο η διαχείριση της καταστροφής μετά το γεγονός.
Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής διατέθηκαν πάνω από 650 εκατομμύρια ευρώ μέσω του προγράμματος «Αντίνερο» για καθαρισμούς δασών, δημιουργία και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών και δασικών δρόμων. Οι δήμοι της χώρας χρηματοδοτούνται πλέον με 50 εκατομμύρια ευρώ για δράσεις προληπτικής πυροπροστασίας, ποσό σημαντικά αυξημένο σε σχέση με τα 18,5 εκατομμύρια ευρώ που διατίθεντο έως το 2019. Παράλληλα ψηφιοποιήθηκε η διαδικασία καθαρισμού οικοπέδων, ενώ ο μέσος όρος ηλικίας των στελεχών της πυροσβεστικής μειώθηκε από τα 50 στα 43 έτη.
Σημαντική τομή αποτέλεσε και η δημιουργία 21 Ειδικών Μονάδων Δασικών Επιχειρήσεων (ΕΜΟΔΕ), στελεχωμένων με περίπου 1.600 δασοκομάντος που έχουν δυνατότητα αερομεταφοράς και επιχειρούν σε δύσβατες περιοχές όπου τα πυροσβεστικά οχήματα δεν μπορούν να φτάσουν. Στον μηχανισμό συμμετέχουν επίσης 4.604 εθελοντές πυροσβέστες και περισσότεροι από 5.000 εθελοντές της Πολιτικής Προστασίας, ενταγμένοι σε 234 εθελοντικές οργανώσεις. Μέσω του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ», συνολικού προϋπολογισμού άνω των 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, βρίσκεται σε εξέλιξη η μεγαλύτερη ανανέωση στόλου στην ιστορία της χώρας, με νέα αεροσκάφη επιτήρησης, ελικόπτερα πολλαπλών αποστολών, νέα Canadair DHC-515, αναβάθμιση των CL-415 και συνολικά 1.400 νέα οχήματα, από τα οποία έχουν ήδη παραδοθεί περισσότερα από 350.
Οι επισημάνσεις του Νίκου Ανδρουλάκη
Ο Νίκος Ανδρουλάκης μετέβη στο Πόρτο Γερμενό, συνοδευόμενος από τον υπεύθυνο του Κ.Τ.Ε. Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας του κόμματος, Ανδρέα Πουλά, όπου ενημερώθηκε από κατοίκους, πυροσβέστες και τον πρόεδρο της κοινότητας για τις καταστροφές που άφησε πίσω της η μεγάλη φωτιά. Ζήτησε την άμεση στήριξη των πληγέντων, με την καταβολή της πρώτης αρωγής και του συνόλου των αποζημιώσεων που δικαιούνται. Εξέφρασε τη στήριξή του στους κατοίκους της Δυτικής Αττικής, σημειώνοντας ότι δοκιμάστηκαν επί πέντε ημέρες από την πυρκαγιά, με αποτελέσματα που χαρακτήρισε καταστροφικά: χάθηκε ένας «πνεύμονας» πρασίνου, περιουσίες, σπίτια, ενώ θρηνήθηκαν και ανθρώπινες ζωές.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής τόνισε ότι το κόμμα του «δεν δίνει μάχες οπισθοφυλακής» πάνω σε τέτοιες καταστροφές, θέτοντας ωστόσο ερωτήματα σχετικά με την αξιοποίηση των κονδυλίων που δαπανώνται για τους καθαρισμούς δασών. Αναρωτήθηκε αν αξιοποιήθηκε σωστά το πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ, αν οι δήμοι διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα και αν απεντάχθηκαν κρίσιμα έργα πολιτικής προστασίας από το Ταμείο Ανάκαμψης. Υποστήριξε πως η Πολιτική Προστασία πρέπει να αποκτήσει ένα νέο δόγμα, «ώστε να μη μένουν στα λόγια η ετοιμότητα και στα χαρτιά η πρόληψη».
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας καταγράφει, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, σημαντική αύξηση πόρων, προσωπικού και εξοπλισμού σε σχέση με το παρελθόν. Η αντιπαράθεση γύρω από την αποτελεσματικότητα των επενδύσεων αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς η αναβάθμιση του στόλου μέσω του προγράμματος ΑΙΓΙΣ βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, με εκατοντάδες οχήματα να αναμένεται να παραδοθούν τα επόμενα χρόνια.
