Ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε την οικονομική πίεση απέναντι στο Ιράν αντί για την άμεση επιστροφή σε μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις, παρά τη συνεχιζόμενη αδιαλλαξία της Τεχεράνης. Σε συνέντευξη που παραχώρησε την Κυριακή στον αμερικανικό ιστότοπο Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «κρατάει χαμηλούς τόνους» με το Ιράν, επικαλούμενος τον τεράστιο πληθωρισμό και την έλλειψη χρημάτων που ταλανίζουν το καθεστώς. Η δήλωση έρχεται μόλις μία εβδομάδα αφότου ο ίδιος φαινόταν έτοιμος να διατάξει νέα μεγάλη επίθεση κατά της Τεχεράνης. Η στροφή αυτή σηματοδοτεί αλλαγή στρατηγικής, με την οικονομική πίεση να αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο έναντι του Ιράν.
Χαμηλοί τόνοι μετά από μήνες επιθέσεων
Κατά τη διάρκεια σύντομης τηλεφωνικής επικοινωνίας με το Axios, ο Τραμπ περιέγραψε τη σημερινή αμερικανική προσέγγιση απέναντι στην Τεχεράνη με τη φράση «κρατάμε χαμηλούς τόνους». «Διαπραγματευόμαστε μόνο εν μέρει μαζί τους. Απλώς παρακολουθούμε το Ιράν με τον τεράστιο πληθωρισμό του και το γεγονός ότι δεν έχει χρήματα», τόνισε χαρακτηριστικά. Ο Αμερικανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι το Ιράν βρίσκεται σε «πολύ κακή κατάσταση» οικονομικά και δεν διαθέτει πλέον χρήματα ούτε για να πληρώσει τα στρατεύματά του, ενώ ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός έχει επιδεινώσει περαιτέρω την κρίση του καθεστώτος. Οι δηλώσεις έρχονται έπειτα από μήνες αμερικανικών στρατιωτικών επιθέσεων, κυρώσεων και αποκλεισμού, στο πλαίσιο του πολέμου που ξεκίνησε με το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου.
Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι η τιμή του πετρελαίου, η οποία διαμορφώνεται λίγο πάνω από τα 75 δολάρια το βαρέλι, περιορίζει τις επιπτώσεις που αισθάνονται οι Αμερικανοί καταναλωτές από τον πόλεμο. «Θα λυθεί. Πάντα λύνεται. Είναι σαν μια παρτίδα σκάκι», δήλωσε αναφερόμενος στη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση με την Τεχεράνη. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν εξέφρασε οργή ή απογοήτευση για την καθυστέρηση του Ιράν να εγκρίνει την ανακοίνωση της συμφωνίας με το Ομάν σχετικά με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, παρότι η Τεχεράνη παρουσίασε το Σάββατο νέα σειρά απαιτήσεων.
Το ρήγμα στην Τεχεράνη και η εκκρεμότητα του Ορμούζ
Η συμφωνία για τη ρύθμιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, η οποία αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ Ιράν, Ομάν και ΗΠΑ, παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και ημέρες. Σύμφωνα με το σχέδιο, στο Ιράν θα παραχωρούνταν μερικός έλεγχος της θαλάσσιας κυκλοφορίας στα Στενά, κάτι που δεν διέθετε πριν από τον πόλεμο. Το Σάββατο, ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγαντρ, έθεσε νέους όρους, ζητώντας την άρση του ναυτικού αποκλεισμού και των κυρώσεων. Μεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν εμφανίζονταν αρχικά αισιόδοξοι ότι η συμφωνία θα ανακοινωνόταν την Τετάρτη, ωστόσο οι προοπτικές φαίνεται έκτοτε να έχουν αποδυναμωθεί.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αποδίδουν την καθυστέρηση σε αυξανόμενες εσωτερικές διαφωνίες στο ιρανικό καθεστώς. Η πτέρυγα του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν ανησυχεί έντονα για ενδεχόμενη οικονομική κατάρρευση και θεωρεί αναγκαία τη συμφωνία με τις ΗΠΑ, ενώ η πτέρυγα του διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, Αχμάντ Βαχίντι, διατηρεί σκληρή στάση και απορρίπτει κάθε υποχώρηση. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι όσο οι ΗΠΑ συνεχίζουν να ασκούν πίεση, το Ιράν αναγκάζεται να αντιμετωπίσει μια δύσκολη πραγματικότητα χωρίς πραγματικές λύσεις στη διάθεσή του. Αξιοσημείωτο είναι πως ο Τραμπ απέφυγε να σχολιάσει και την απόρριψη από τον Νετανιάχου του δικού του σχεδίου για τη Γάζα, κρατώντας γενικότερα χαμηλό προφίλ στη συνέντευξή του.
Τι ακολουθεί στα Στενά του Ορμούζ
Παράλληλα με τις διπλωματικές επαφές, ο αμερικανικός στρατός συντονίζει την εξαγωγή περίπου 8 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου κάθε βράδυ μέσω της νότιας διαδρομής των Στενών του Ορμούζ, ακολουθώντας την ακτή του Ομάν. Σύμφωνα με αμερικανικό αξιωματούχο, οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν να αυξήσουν περαιτέρω τις εξαγωγές πετρελαίου εφόσον δεν επιτευχθεί τελικά συμφωνία με την Τεχεράνη. Η στάση του Τραμπ δείχνει ότι, προς το παρόν, η Ουάσινγκτον ποντάρει στη σταδιακή οικονομική εξάντληση του Ιράν παρά σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η κρίση να λυθεί διπλωματικά τις επόμενες ημέρες.
