Η αμυντική συμφωνία της Μέκκας ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και την Τουρκία βρέθηκε στο επίκεντρο των δηλώσεων της Τεχεράνης. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Ισμαΐλ Μπαγαΐ, μίλησε γι’ αυτήν κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας συνέντευξης Τύπου. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία δείχνει μια «μεταβολή της αντίληψης» στην ευρύτερη περιοχή απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο ιρανός αξιωματούχος τόνισε παράλληλα ότι «δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας» για την εξέλιξη αυτή.
Τι δήλωσε η Τεχεράνη για τη συμφωνία της Μέκκας
Ο Ισμαΐλ Μπαγαΐ ήταν σαφής στην τοποθέτησή του, επισημαίνοντας ότι «οι χώρες της περιοχής αντιλήφθηκαν ότι η ασφάλεια δεν είναι εμπόρευμα που προμηθεύεσαι από ψεύτες μεσάζοντες». Η φράση αυτή αναφερόταν ευθέως στην Ουάσινγκτον, τον παραδοσιακό σύμμαχο και των τριών χωρών που υπέγραψαν τη συμφωνία την περασμένη εβδομάδα. Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας πρόσθεσε ότι «οι χώρες της περιοχής δεν μπορούν πλέον να υπολογίζουν στις εγγυήσεις ασφαλείας που υπόσχονταν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο παρελθόν». Με τα λόγια αυτά, η Τεχεράνη επιχείρησε να παρουσιάσει τη νέα αμυντική συνεργασία ως απόδειξη ότι οι χώρες του Κόλπου αναζητούν πλέον εναλλακτικές λύσεις για την ασφάλειά τους, πέρα από τον παραδοσιακό αμερικανικό ομπρέλα προστασίας.
Η αναφορά στις «εγγυήσεις ασφαλείας» δεν είναι τυχαία, καθώς οι χώρες του Κόλπου θεωρούνταν κάποτε πυλώνες σταθερότητας στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του πολέμου έγιναν συστηματικά στόχος ιρανικών επιθέσεων, ως αντίποινα για την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Αμερικανικά συμφέροντα, και κυρίως στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ, βρέθηκαν τότε στο στόχαστρο της Τεχεράνης στις χώρες του Κόλπου, γεγονός που ανέδειξε τους κινδύνους που συνεπάγεται η φιλοξενία αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή.
Αντιδράσεις και το πλαίσιο της αμυντικής συμφωνίας
Παρά τον σχολιασμό της νέας συμφωνίας ως ένδειξη απομάκρυνσης από τις ΗΠΑ, ο Ισμαΐλ Μπαγαΐ φρόντισε να καθησυχάσει πως η Τεχεράνη δεν αισθάνεται απειλούμενη από τη συνεργασία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν έχει λόγους «να ανησυχεί ότι η συμφωνία αυτή κατευθύνεται εναντίον της». Για να στηρίξει τη θέση αυτή, επικαλέστηκε «τους βαθείς θρησκευτικούς, ιστορικούς και πολιτισμικούς δεσμούς» που συνδέουν το Ιράν με τις τρεις χώρες που υπέγραψαν τη συμφωνία της Μέκκας.
Η στάση αυτή της ιρανικής διπλωματίας αποκαλύπτει μια προσπάθεια ισορροπίας: από τη μία πλευρά, η Τεχεράνη επιθυμεί να προβάλει τη συμφωνία ως στρατηγική ήττα για την αμερικανική επιρροή στην περιοχή, ενώ από την άλλη επιδιώκει να αποφύγει οποιαδήποτε εντύπωση ότι απειλείται από την ενισχυμένη αμυντική συνεργασία τριών σημαντικών περιφερειακών δυνάμεων. Οι δηλώσεις του Ισμαΐλ Μπαγαΐ έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή παραμένουν ευαίσθητες, με την περιοχή να αναζητά νέα σημεία σταθερότητας μετά τις εντάσεις που προκάλεσε ο πόλεμος του περασμένου Φεβρουαρίου. Η συμφωνία της Μέκκας, σύμφωνα με την ιρανική ανάγνωση, αντανακλά ακριβώς αυτή την αναζήτηση νέων ισορροπιών ασφαλείας εκ μέρους των χωρών της περιοχής.
