Η τουρκική Βουλή ενέκρινε τη Δευτέρα έναν ιστορικό νόμο αμνηστίας για μαχητές του PKK, θέτοντας τη νομική βάση για τη διαδικασία «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» που προωθούν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί. Το νομοσχέδιο, που στοχεύει στον τερματισμό μιας σύγκρουσης δεκαετιών με το Κουρδικό Εργατικό Κόμμα (PKK), πέρασε από την 600μελή Εθνοσυνέλευση με ευρεία πλειοψηφία. Πρόκειται για το πιο συγκεκριμένο βήμα που έχει γίνει μέχρι σήμερα στην ειρηνευτική διαδικασία με τους Κούρδους.
Τι προβλέπει ο νόμος αμνηστίας για το PKK
Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε με 468 ψήφους υπέρ, 88 κατά και έξι αποχές, εξασφαλίζοντας τη στήριξη τόσο του κυβερνώντος AKP του Ερντογάν όσο και των εθνικιστών συμμάχων του MHP και του φιλοκουρδικού DEM. Αποτελείται από 12 άρθρα και παρέχει νομικές προστασίες σε πρώην μέλη του PKK που δεν έχουν διαπράξει συγκεκριμένα εγκλήματα, ενώ διευκολύνει την αναστολή ποινών φυλάκισης για καταδικασμένους μαχητές. Οι έρευνες και οι εκκρεμείς δίκες θα αναβάλλονται για πέντε έως δέκα χρόνια, ανάλογα με τη σοβαρότητα των αδικημάτων, και αν δεν διαπραχθεί νέο έγκλημα σχετικό με την τρομοκρατία στο διάστημα αυτό, οι υποθέσεις θα τίθενται στο αρχείο.
Σύμφωνα με βουλευτές, η ψήφιση αναμένεται να οδηγήσει σε πρώτη φάση στην αποφυλάκιση περίπου 3.500 κρατουμένων που συνδέονται με το PKK, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των κρατουμένων για την υπόθεση αυτή στις τουρκικές φυλακές. Ωστόσο, ο νόμος δεν προβλέπει γενική αμνηστία. Όσοι έχουν καταδικαστεί για εκ προθέσεως ανθρωποκτονία ή για δολοφονία, καθώς και όσοι καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη πριν από το 2005, εξαιρούνται ρητά από τις διατάξεις. Στην κατηγορία αυτή εντάσσεται και ο ίδιος ο Αμπντουλάχ Οτζαλάν, ο 77χρονος ιδρυτής του PKK, ο οποίος εκτίει ποινή ισόβιας κάθειρξης σε απομόνωση στο νησί-φυλακή Ιμραλί, κοντά στην Κωνσταντινούπολη, από το 1999. Το κείμενο του νόμου δεν κάνει καμία αναφορά στο πρόσωπό του.
Το ιστορικό της διαδικασίας και οι αντιδράσεις
Η διαδικασία είχε ξεκινήσει δημόσια τον Οκτώβριο του 2024, όταν ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, γνωστός για τη σκληρή στάση του απέναντι στο κουρδικό αντάρτικο, πρότεινε αιφνιδιαστικά να απευθυνθεί ο Οτζαλάν στο κοινοβούλιο και να ανακοινώσει τη διάλυση της οργάνωσης. Τον Φεβρουάριο του 2025 ο φυλακισμένος ηγέτης του PKK κάλεσε τους μαχητές σε αφοπλισμό και διάλυση, ενώ τον Μάιο του 2025 το ίδιο το PKK ανακοίνωσε ότι τερματίζει τον ένοπλο αγώνα του. Δύο μήνες αργότερα, μια ομάδα μαχητών έκαψε συμβολικά τα όπλα της σε τελετή στο βόρειο Ιράκ, επισφραγίζοντας συμβολικά τη νέα φάση. Τον Αύγουστο του 2025 συστάθηκε ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή που άκουσε πολιτικούς, κρατικούς αξιωματούχους και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, εισηγούμενη τελικά τη νομοθετική ρύθμιση που ψηφίστηκε τη Δευτέρα.
Η τουρκική κυβέρνηση παρουσιάζει την πρωτοβουλία ως μέρος του στόχου για μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία», τονίζοντας τη σημασία του τερματισμού μιας σύγκρουσης που ξεκίνησε το 1984 και έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 40.000 ανθρώπους. Το PKK θεωρείται τρομοκρατική οργάνωση από την Τουρκία, τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά τη σημασία της ψήφισης, Κούρδοι πολιτικοί επισημαίνουν ότι ο νόμος δεν λύνει από μόνος του τα ευρύτερα αιτήματα για διευρυμένα πολιτικά και πολιτιστικά δικαιώματα, ούτε επιφέρει αλλαγές στην αντιτρομοκρατική νομοθεσία.
Τι ακολουθεί
Τα μέτρα της νέας νομοθεσίας θα τεθούν σε ισχύ μόνο αφότου το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας της Τουρκίας επιβεβαιώσει ότι το PKK έχει διαλυθεί πλήρως και έχει παραδώσει όλα τα όπλα του. Ο νόμος προβλέπει επίσης τη σύσταση ειδικών υπουργικών και κοινοβουλευτικών επιτροπών που θα παρακολουθούν τη διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης. Όσοι επιθυμούν να επωφεληθούν από τις διατάξεις θα έχουν στη διάθεσή τους έξι μήνες για να υποβάλουν σχετική αίτηση, μετά τη δημοσίευση της απόφασης του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Το ζήτημα του καθεστώτος του Οτζαλάν παραμένει ανοιχτό και αναμένεται να απασχολήσει την επόμενη φάση της διαδικασίας.
