Ο Στέλιος Ράμφος, σπουδαίος Έλληνας συγγραφέας και φιλόσοφος, πέθανε σε ηλικία 87 ετών. Ο διανοητής νοσηλευόταν το τελευταίο διάστημα σε κλινική της Αθήνας. Ο θάνατος του Στέλιου Ράμφου σηματοδοτεί την απώλεια μιας από τις πλέον αναγνωρίσιμες φωνές της σύγχρονης ελληνικής διανόησης, με συγγραφικό έργο που ξεπερνά τα 30 βιβλία.
Διαβάστε επίσης: Πέθανε ο φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος σε ηλικία 87 ετών
Η ζωή και οι σπουδές του Στέλιου Ράμφου
Ο Στέλιος Ράμφος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939 και σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1960 βρέθηκε κοντά στη Νεολαία της ΕΔΑ και στο περιοδικό της Πανσπουδαστικής, όμως το 1963 έκοψε τους δεσμούς του με την Αριστερά. Το 1965, πριν ολοκληρώσει τις νομικές του σπουδές, μετέβη στο Παρίσι όπου ξεκίνησε σπουδές Φιλοσοφίας στο Université de Vincennes à Saint-Denis, το σημερινό Université Paris 8. Εκεί γνώρισε τον Κορνήλιο Καστοριάδη, ο οποίος τον επηρέασε βαθιά, ενώ μεταξύ 1969 και 1974 δίδαξε ο ίδιος Φιλοσοφία στο ίδιο πανεπιστήμιο. Το 1975 επέστρεψε οριστικά στην Ελλάδα και συνέχισε το συγγραφικό του έργο.
Με πάνω από 30 βιβλία και μελέτες στο ενεργητικό του, ο Στέλιος Ράμφος ασχολήθηκε συστηματικά με τον μαρξισμό, την οικουμενικότητα του ελληνικού πολιτισμού και τους συσχετισμούς της σύγχρονης πνευματικής δημιουργίας με την ελληνορθόδοξη παράδοση. Στο επίκεντρο της σκέψης του βρέθηκε η ερμηνεία του ελληνισμού και η επίδραση που άσκησαν το Βυζάντιο και η ορθόδοξη παράδοση στη διαμόρφωση της νεοελληνικής συνείδησης. Κατά τη δεκαετία του 1980 χαρακτηρίστηκε ως νεορθόδοξος, ωστόσο μετά τη δεκαετία του 1990 αναδείχθηκε υποστηρικτής του εκσυγχρονισμού. Μεταξύ των έργων του ξεχωρίζουν οι μελέτες «Φιλοσοφία Ποιητική» για τον Πλάτωνα, «Μίμησις εναντίον μορφής» για τον Αριστοτέλη, «Το αίνιγμα και η μοίρα» για τον Οιδίποδα Τύραννο, «Πελεκάνοι ερημικοί» για τους ασκητές της ερήμου, καθώς και η συλλογή δοκιμίων «Μία καλοκαιρινή ευτυχία τρίζει» του 1999. Στη βιβλιογραφία του περιλαμβάνονται επίσης τίτλοι όπως «Γάμος και οικογένεια στην χώρα των θαυμάτων», «Σαν αφθαρσία μέσα μας – Ο χρόνος του Καβάφη», «Η Λογική της Παράνοιας» και «Η Ελλάδα των ονείρων – Σπουδή στο συλλογικό μας φαντασιακό». Δίδαξε επίσης στο Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν και αργότερα στο Ίδρυμα Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη.
Δηλώσεις και δημόσια παρουσία του Στέλιου Ράμφου
Ο Στέλιος Ράμφος είχε έντονη παρουσία στη δημόσια ζωή, με πολυάριθμες συνεντεύξεις στον Τύπο και την τηλεόραση, δημόσιες ομιλίες και άρθρα σε περιοδικά. Σε συνέντευξή του στα «Νέα» το 2021, με αφορμή το βιβλίο του «Η Ελλάδα των ονείρων – Σπουδή στο συλλογικό μας φαντασιακό», είχε μιλήσει για την εμπειρία της πανδημίας του κορονοϊού λέγοντας: «Μια μορφή πολέμου είναι κι αυτή. Ποτέ οι επιδημίες δεν έλειψαν στην ανθρωπότητα. Τώρα όμως μας πολεμάει η φύση και οι κλιματολογικές αλλαγές είναι τέτοιες ώστε μας εκθέτουν περισσότερο σε άγριους και επιθετικούς ιούς».
Σε συνέντευξή του στη Lifo το 2021, ερωτηθείς για την ψυχοσύνθεση του νεοέλληνα, ο Στέλιος Ράμφος είχε απαντήσει: «Ο Έλληνας είναι ανοιχτόκαρδος, ευφυής, καπάτσος αλλά είναι και ματαιόδοξος. Έχει την ανάγκη να παίρνει την εικόνα του από απέναντι και όχι ως απόρροια της δικής του αυτοπεποιθήσεως». Παλαιότερα, σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή» το 2016, είχε σχολιάσει: «Έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ζούμε σε μια κοινωνία με ισχυρά στοιχεία παράνοιας – χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι άνθρωποι είναι τρελοί». Ο θάνατος του Στέλιου Ράμφου αφήνει πίσω ένα εκτεταμένο πνευματικό έργο, το οποίο για δεκαετίες επιδίωξε να θέσει στο επίκεντρο το ζήτημα της ελληνικής αυτογνωσίας.
