Καταγγελίες για συστηματικά βασανιστήρια αιχμαλώτων πολέμου εις βάρος της Ρωσίας διατύπωσαν πρώην Ουκρανοί κρατούμενοι και αξιωματούχοι του Κιέβου, κατά τη διάρκεια άτυπης συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σύμφωνα με τις καταθέσεις που ακούστηκαν στη Νέα Υόρκη, οι αιχμάλωτοι κρατούνται σε απομόνωση και υφίστανται ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ και σεξουαλική κακοποίηση, ενώ χιλιάδες παραμένουν ακόμη στα ρωσικά κρατητήρια. Η Μόσχα απέρριψε τις κατηγορίες, κάνοντας λόγο για εκστρατεία παραπληροφόρησης και αντιστρέφοντας τις κατηγορίες περί κακομεταχείρισης.
Καταθέσεις φρίκης στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Στο επίκεντρο της συνεδρίασης βρέθηκε η μαρτυρία του Κουάν Αλμπέρτο Λέβια Γκαρσία, ενεργού μέλους των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος παρέμεινε αιχμάλωτος των Ρώσων για 1.183 ημέρες. Μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά τη συνεδρίαση, ο ίδιος περιέγραψε καθημερινούς ξυλοδαρμούς, ηλεκτροπληξία και υπερβολικές σωματικές ασκήσεις σε συνθήκες παγωνιάς, με τη θερμοκρασία να πέφτει κάτω από το μηδέν. Ο Γκαρσία, του οποίου ο πατέρας κατάγεται από την Κούβα, ανέφερε ότι οι φρουροί τον στόχευαν ειδικά λόγω του λατινοαμερικανικού του ονόματος, κατηγορώντας τον ότι ήταν «μισθοφόρος και αμερικανός κατάσκοπος».
Ο ίδιος δήλωσε πως ήταν τυχερός που επέζησε, καθώς δύο φίλοι του ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου σε κέντρα κράτησης στην περιοχή του Ντόνετσκ. Σύμφωνα με την κατάθεσή του, οι κρατούμενοι φυλακίζονταν σε υπερπλήρεις στρατώνες χωρίς κατάλληλες συνθήκες υγιεινής, με αποτέλεσμα σχεδόν όλοι οι αιχμάλωτοι πολέμου να πάσχουν από δυσεντερία, ενώ πολλοί λιμοκτονούσαν. Στη συνεδρίαση κατέθεσε επίσης η Τατάρα ακτιβίστρια από την Κριμαία, Λένιγιε Ουμέροβα, η οποία αφέθηκε ελεύθερη σε ανταλλαγή αιχμαλώτων το 2024. Η ίδια συνελήφθη όταν προσπάθησε να επισκεφθεί τον βαριά άρρωστο πατέρα της στην Κριμαία και πέρασε από επτά διαφορετικές εγκαταστάσεις κράτησης, κάτι που περιέγραψε ως «καρουσέλ δίωξης».
Οι αντιδράσεις Μόσχας και Κιέβου
Η αναπληρώτρια εκπρόσωπος της Ρωσίας στον ΟΗΕ, Μαρία Ζαμπολότσκαγια, χαρακτήρισε τις καταγγελίες «εκστρατεία παραπληροφόρησης» και υποστήριξε ότι είναι οι Ρώσοι κρατούμενοι στην Ουκρανία εκείνοι που υφίστανται «βασανιστήρια, εξευτελισμό, καθώς και ηθική και σωματική κακοποίηση». Η ρωσική πλευρά δεν αναγνώρισε καμία από τις καταγγελίες που διατυπώθηκαν στη συνεδρίαση, επιμένοντας ότι πρόκειται για συντονισμένη προσπάθεια δυσφήμισης της χώρας στο διεθνές προσκήνιο.
Ο επιτετραμμένος της Ουκρανίας, Βολόντιμιρ Παβλιτσένκο, ζήτησε να ασκηθεί μεγαλύτερη διεθνής πίεση στη Ρωσία, καλώντας παράλληλα τη Μόσχα να λογοδοτήσει για τη μεταχείριση των κρατουμένων. Στη συνεδρίαση παρενέβη και ο Ολέγκ Γκούσιν, εκπρόσωπος του Κέντρου Συντονισμού της ουκρανικής κυβέρνησης για τη μεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου, ο οποίος επιβεβαίωσε τις καταγγελίες περί συστηματικών βασανιστηρίων σε βάρος Ουκρανών κρατουμένων. Το ζήτημα της μεταχείρισης αιχμαλώτων παραμένει από τα πλέον ευαίσθητα σημεία τριβής ανάμεσα στις δύο πλευρές, καθώς χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούν να κρατούνται εκατέρωθεν από την έναρξη του πολέμου.
Παράλληλη απελευθέρωση Αμερικανού πρώην πεζοναύτη
Την ίδια περίοδο, το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε την Τρίτη την απελευθέρωση του Ρόμπερτ Γκίλμαν, πρώην πεζοναύτη των ΗΠΑ που κρατούνταν στη Ρωσία. Σύμφωνα με εκπρόσωπο του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, η απελευθέρωση του Γκίλμαν έγινε για «ανθρωπιστικούς λόγους» και δεν αποτέλεσε μέρος ανταλλαγής κρατουμένων, ενώ δεν παραχωρήθηκε κανένα αντάλλαγμα από την αμερικανική πλευρά. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να προστεθεί στη σειρά διπλωματικών κινήσεων γύρω από το ζήτημα των κρατουμένων, την ώρα που οι καταγγελίες για βασανιστήρια αιχμαλώτων συνεχίζουν να απασχολούν το διεθνές προσκήνιο και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
