Το κοινοβούλιο της Τουρκίας ψήφισε χθες, Δευτέρα 10 Αυγούστου, έναν νόμο που χαρακτηρίζεται ήδη ιστορικός και προβλέπει την επανένταξη στην κοινωνία των μαχητών του PKK. Ο νόμος, με επίσημο τίτλο «Νόμος για την ενίσχυση της εθνικής αλληλεγγύης και της κοινωνικής ένταξης», εγκρίθηκε έπειτα από μαραθώνια συζήτηση δώδεκα ωρών. Πρόκειται για κρίσιμο βήμα στη διαδικασία που στοχεύει στον τερματισμό ενός πολέμου που διαρκεί πάνω από τέσσερις δεκαετίες. Η ψήφιση αφορά άμεσα τη μελλοντική θέση χιλιάδων μαχητών του PKK μέσα στην τουρκική κοινωνία.
Ευρεία πλειοψηφία στη Βουλή
Το νομοσχέδιο πέρασε με 468 ψήφους υπέρ, 88 κατά και έξι αποχές, σύμφωνα με επίσημες πηγές του τουρκικού κοινοβουλίου. Την υποστήριξή τους έδωσαν τόσο το κυβερνών Κόμμα ΑΚΡ του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όσο και οι εθνικιστές σύμμαχοί του από το MHP, αλλά και το φιλοκουρδικό κόμμα DEM. Το κείμενο, που αποτελείται από 12 άρθρα, δεν προβλέπει γενική αμνηστία και δεν ξεκαθαρίζει την τύχη του Αμπντουλάχ Οτζαλάν, ιδρυτή και ιστορικού ηγέτη του PKK.
Η ψήφιση αναμένεται να οδηγήσει στην αποφυλάκιση περίπου 3.500 κρατουμένων που συνδέονται με το PKK, δηλαδή περίπου το ένα τρίτο του συνόλου των κρατουμένων αυτής της κατηγορίας στις τουρκικές φυλακές, σε μια πρώτη φάση. Ο νόμος αναστέλλει ποινές φυλάκισης για καταδικασμένα μέλη της οργάνωσης και αναβάλλει τις εν εξελίξει έρευνες και δίκες για πέντε έως δέκα χρόνια, ανάλογα με τη σοβαρότητα των φερόμενων αδικημάτων. Όσοι δεν διαπράξουν νέο αδίκημα εντός αυτής της περιόδου θα βλέπουν τις υποθέσεις τους να τίθενται στο αρχείο. Εξαιρούνται όσοι έχουν καταδικαστεί για εκ προθέσεως ανθρωποκτονία, καθώς και όσοι καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη πριν από το 2005 — διάταξη που αφορά και τον ίδιο τον Οτζαλάν, ο οποίος εκτίει ισόβια ποινή σε απομόνωση στο νησί-φυλακή Ιμράλι, κοντά στην Κωνσταντινούπολη, από το 1999.
Ο νόμος προβλέπει επίσης τη σύσταση υπουργικών και κοινοβουλευτικών επιτροπών που θα παρακολουθούν τη διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης του PKK. Τα μέτρα θα τεθούν σε ισχύ μόνο αφού το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας της Τουρκίας επιβεβαιώσει ότι η οργάνωση έχει διαλυθεί και έχει παραδώσει το σύνολο του οπλισμού της. Όσοι επιθυμούν να επωφεληθούν από τις νέες διατάξεις θα έχουν στη διάθεσή τους έξι μήνες για να υποβάλουν αίτηση, μετά τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Αντιδράσεις και πολιτικό πλαίσιο
Η τουρκική προεδρία χαρακτήρισε την ψήφιση «σημαντικό βήμα» για την απαλλαγή της χώρας από την τρομοκρατία. Ο διευθυντής επικοινωνίας της προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, ανέφερε μέσω X ότι η εξέλιξη θα ενισχύσει «την ειρήνη», «την ενότητα» και την ακεραιότητα της χώρας, ενώ ευχαρίστησε όσους συνέβαλαν στη διαδικασία. Αξιοσημείωτο είναι πως και η αντιπολίτευση τάχθηκε υπέρ του νόμου, ευθυγραμμιζόμενη σε αυτό το ζήτημα με τα κόμματα της συμπολίτευσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η στάση του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, επικεφαλής του MHP και συμμάχου της κυβέρνησης, ο οποίος πιστώνεται με την πρωτοβουλία για την έναρξη της τρέχουσας ειρηνευτικής διαδικασίας στα τέλη του 2024. Μετά την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας, ο Μπαχτσελί απαθανατίστηκε να ανταλλάσσει χειραψίες με στελέχη του κόμματος DEM, εικόνα που αποτυπώνει τη σύγκλιση μεταξύ πολιτικών δυνάμεων που παραδοσιακά βρίσκονταν σε αντίθετες όχθες.
Ο νόμος έρχεται σε μια χώρα όπου η κοινή γνώμη παραμένει επιφυλακτική, καθώς ο πόλεμος μεταξύ τουρκικού κράτους και PKK έχει προκαλέσει, από το 1984, τουλάχιστον 50.000 νεκρούς σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις. Για τον λόγο αυτό, η κυβέρνηση φρόντισε να ξεκαθαρίσει από την αρχή ότι το κείμενο δεν θα περιλάμβανε γενική αμνηστία, προσπαθώντας να διαχειριστεί τις ευαισθησίες της τουρκικής κοινωνίας απέναντι σε μια διαδικασία με βαρύ ιστορικό φορτίο.
Τι ακολουθεί
Η εφαρμογή του νόμου παραμένει συνδεδεμένη με την επιβεβαίωση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας ότι το PKK έχει πράγματι διαλυθεί και έχει παραδώσει τα όπλα του. Μέχρι τότε, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να αναμένουν τη δημοσίευση της απόφασης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, οπότε και θα ενεργοποιηθεί το εξάμηνο διάστημα υποβολής αιτήσεων για όσους επιθυμούν να ενταχθούν στις νέες διατάξεις.
