Ποινικό δικαστήριο της Δαμασκού επέβαλε τη θανατική ποινή στον πρώην πρόεδρο της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, ερήμην, την Τρίτη, κρίνοντάς τον ένοχο για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της χώρας. Η απόφαση αποτελεί την πρώτη καταδίκη υπό τις νέες μεταβατικές αρχές της Συρίας, οι οποίες φέτος ξεκίνησαν να δικάζουν πρόσωπα της πρώην κυβέρνησης, τόσο αυτοπροσώπως όσο και ερήμην. Μαζί με τον Άσαντ, το δικαστήριο καταδίκασε σε θάνατο και τον Ατέφ Νατζίμπ, πρώην επικεφαλής της Πολιτικής Ασφάλειας στην επαρχία Ντεράα.
Οι κατηγορίες και η θανατική ποινή
Το ποινικό δικαστήριο έκρινε τον Άσαντ ένοχο για ανθρωποκτονία από πρόθεση, βασανιστήρια, αυθαίρετες κρατήσεις και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, σύμφωνα με τη δικαστική απόφαση. Ο δικαστής αλ Αριάν δήλωσε ότι το δικαστήριο έκρινε τον πρώην πρόεδρο υπεύθυνο για σειρά εγκλημάτων που χαρακτήρισε «βαριά και φρικτά», μεταξύ των οποίων η εκ προμελέτης δολοφονία πολλών ανθρώπων και η σκόπιμη στοχοποίηση παιδιών. Κατά την ανακοίνωση της ετυμηγορίας, ο δικαστής επισήμανε ότι η θανατική ποινή βασίστηκε στη συμμετοχή του Άσαντ σε βασανιστήρια, αυθαίρετες κρατήσεις και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Ο Ατέφ Νατζίμπ, ξάδερφος του εκδιωγμένου ηγέτη και πρώην επικεφαλής της πολιτικής ασφάλειας στη Ντεράα, το λίκνο της εξέγερσης του 2011, καταδικάστηκε για ανθρωποκτονία από πρόθεση και βασανιστήρια. Οι κατηγορίες εναντίον του περιλάμβαναν φόνο, εκ προθέσεως δολοφονία παιδιών κάτω των 15 ετών και βασανιστήρια που οδήγησαν σε θάνατο. Ο Νατζίμπ είχε συλληφθεί τον Ιανουάριο του 2025.
Η πτώση του καθεστώτος και η φυγή στη Μόσχα
Ο Μπασάρ αλ Άσαντ είχε διαδεχθεί τον πατέρα του στην εξουσία το 2000 και κυβέρνησε τη Συρία μέχρι το 2024. Είχε καταστείλει με βίαιο τρόπο το ξέσπασμα της αραβικής άνοιξης στη χώρα, χρησιμοποιώντας τον στρατό και μετατρέποντας τη σύγκρουση σε εμφύλιο πόλεμο, κατά τον οποίο έφτασε να βομβαρδίζει περιοχές της ίδιας του της χώρας. Μετά την ανατροπή του καθεστώτος του αποκαλύφθηκαν, μεταξύ άλλων, ομαδικοί τάφοι.
Ο Άσαντ ανατράπηκε τον Δεκέμβριο του 2024 από ομάδες ανταρτών με ηγέτη τον τζιχαντιστή Τζολανί, γνωστό αργότερα ως αλ Σάρα, καθώς οι δυνάμεις του στρατού πρόβαλαν σχεδόν μηδενική αντίσταση. Κατέφυγε τότε με την οικογένειά του στη Μόσχα, όπου η Ρωσία τον είχε στηρίξει καθ’ όλη τη διάρκεια της παραμονής του στην εξουσία και διατηρούσε στρατιωτικές βάσεις στη Συρία. Κατά το διάστημα της παραμονής του εκεί υπήρξαν φήμες ότι έπεσε θύμα απόπειρας δολοφονίας.
Οι σχέσεις Συρίας και Ρωσίας
Λίγες μέρες πριν από την ανακοίνωση της θανατικής ποινής, η νέα κυβέρνηση της Συρίας είχε ανακοινώσει ότι κατέληξε σε συμφωνία με τη Ρωσία για τις βάσεις της στη χώρα, μετά από 18 μήνες διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με τη συμφωνία, η Συρία θα αναλάβει τη διαχείριση των πολιτικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του αεροδρομίου Χμεϊμίμ και της τέταρτης εμπορικής προβλήτας στο λιμάνι της Ταρτούς. Οι εγκαταστάσεις αυτές θα ενσωματωθούν σταδιακά στην πολιτική διοίκηση της χώρας, ενώ οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επαναπροσδιορίσουν τη λειτουργία των ρωσικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, μετατρέποντάς τις από στρατιωτικές βάσεις σε κοινά κέντρα εκπαίδευσης και αποκατάστασης.
