Με την πλήρη ενεργοποίηση του Κανονισμού (ΕΕ) 2026/131, η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαινιάζει μια νέα εποχή στην ιχνηλασιμότητα ζώων συντροφιάς, βάζοντας τέλος στην εποχή που ένα ευρωπαϊκό διαβατήριο και ένα απλό microchip αρκούσαν για απρόσκοπτη μετακίνηση. Ο νέος κανονισμός στοχεύει στο παράνομο εμπόριο κουταβιών και επιβάλλει αυστηρά ψηφιακά πρότυπα ελέγχου. Για τον Έλληνα ταξιδιώτη, αλλά και για τις ελεγκτικές αρχές σε αεροδρόμια και λιμάνια της χώρας, η αλλαγή σημαίνει απόλυτη ακρίβεια στα έγγραφα και ψηφιακή διασύνδεση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.
Τέλος στο συγκεκαλυμμένο εμπόριο ζώων
Ο πυρήνας του Κανονισμού 2026/131 εστιάζει στον σαφή διαχωρισμό της εμπορικής από τη μη εμπορική μετακίνηση ζώων. Μέχρι σήμερα, το «παράθυρο» που επέτρεπε τη μετακίνηση έως και πέντε ζώων ανά άτομο χρησιμοποιούνταν συχνά ως κάλυψη για παράνομες πωλήσεις κουταβιών. Πλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει υποχρεωτική γραπτή δήλωση μη εμπορικού σκοπού, η οποία συνοδεύεται από ψηφιακή σφραγίδα και πρέπει να αποδεικνύει ότι η μετακίνηση του ζώου συνδέεται άμεσα με τη μετακίνηση του ιδιοκτήτη-κηδεμόνα εντός πέντε ημερών. Οι ελληνικές κτηνιατρικές υπηρεσίες στα σύνορα έχουν ήδη λάβει σαφείς οδηγίες: κάθε ταξιδιώτης με περισσότερα από δύο ζώα μπαίνει αυτόματα σε καθεστώς αυξημένου ελέγχου, ενώ η δήλωση μη εμπορικού σκοπού διασταυρώνεται πλέον με το ευρωπαϊκό σύστημα TRACES (Trade Control and Expert System).
Η μεγαλύτερη καινοτομία του νέου πλαισίου είναι η υποχρεωτική διαλειτουργικότητα των εθνικών βάσεων δεδομένων. Στην Ελλάδα, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (pet.gov.gr) είναι πλέον πλήρως διασυνδεδεμένο με την ευρωπαϊκή ψηφιακή πύλη. Αυτό σημαίνει ότι ένας ελεγκτής στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης ή στο λιμάνι της Πάτρας μπορεί με μία μόνο σάρωση να δει όχι μόνο ποιος είναι ο ιδιοκτήτης-κηδεμόνας, αλλά και αν το microchip έχει καταχωρηθεί από πιστοποιημένο κτηνίατρο στην Ελλάδα. Έτσι, το «μαύρο» εμπόριο microchips που αγοράζονταν online και τοποθετούνταν παράνομα από μη ειδικούς τίθεται ουσιαστικά εκτός νόμου, καθώς τα τσιπ που δεν αντιστοιχούν σε εγκεκριμένες παρτίδες του επίσημου μητρώου εντοπίζονται άμεσα κατά τον έλεγχο.
Αυστηρότεροι έλεγχοι σε αεροδρόμια και λιμάνια
Στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» και στα λιμάνια του Πειραιά και της Ηγουμενίτσας, οι ελληνικές ελεγκτικές αρχές, το ΥΠΑΑΤ και οι τελωνειακές υπηρεσίες, έχουν ήδη αναβαθμίσει τον εξοπλισμό τους. Οι νέοι σαρωτές τελευταίας γενιάς επιτρέπουν την άμεση ανάγνωση των δεδομένων και την αντιπαραβολή τους με το ψηφιακό διαβατήριο που φέρει κωδικό QR, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο ελέγχου αλλά και το περιθώριο για παρακάμψεις. Παράλληλα, δικηγόροι που ειδικεύονται στο ευρωπαϊκό δίκαιο επισημαίνουν ότι οι κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση με τον νέο κανονισμό είναι εξαιρετικά αυστηρές.
Σε περίπτωση που η γραπτή δήλωση κριθεί ψευδής ή το ζώο δεν φέρει την προβλεπόμενη ιχνηλασιμότητα, οι αρχές έχουν το δικαίωμα όχι μόνο να απαγορεύσουν την είσοδο ή την έξοδο του ζώου, αλλά και να το θέσουν σε υποχρεωτική καραντίνα, με τα έξοδα να επιβαρύνουν τον ιδιοκτήτη-κηδεμόνα. Η αυστηροποίηση αυτή έρχεται να καλύψει ένα κενό που για χρόνια εκμεταλλεύονταν κυκλώματα παράνομης εμπορίας κουταβιών, τα οποία χρησιμοποιούσαν τη χαλαρή νομοθεσία για να μεταφέρουν ζώα χωρίς πραγματικό έλεγχο της προέλευσής τους. Για τους νόμιμους ιδιοκτήτες-κηδεμόνες που ταξιδεύουν με το κατοικίδιό τους, η νέα διαδικασία σημαίνει περισσότερη γραφειοκρατία βραχυπρόθεσμα, αλλά και μεγαλύτερη ασφάλεια μακροπρόθεσμα, καθώς η πλήρης ψηφιακή διασύνδεση περιορίζει τα περιθώρια απάτης σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή επικράτεια.
