Τη φιλοδοξία η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας να εξελιχθεί από μια τριμερή συνεργασία σε μια πολύ ευρύτερη περιφερειακή συμμαχία αποκαλύπτει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Asharq Al-Awsat, με έδρα το Λονδίνο, ο Τούρκος πρόεδρος ξεκαθαρίζει ότι η συμφωνία ανάμεσα σε Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν δεν σχεδιάστηκε ως κλειστό «κλαμπ» τριών κρατών. Περιγράφει ως μακροπρόθεσμο στόχο τη δημιουργία μιας κοινής «ομπρέλας» ασφαλείας, στην οποία θα μπορούσαν σταδιακά να ενταχθούν όλες οι χώρες της περιοχής.
Το όραμα του Ερντογάν για διεύρυνση της Συμφωνίας της Μέκκας
Ο Ερντογάν συνδέει την πρωτοβουλία με τις νέες συνθήκες ασφαλείας που διαμορφώνονται στην ευρύτερη περιοχή, τονίζοντας την πάγια θέση της Άγκυρας ότι οι περιφερειακές κρίσεις πρέπει πρωτίστως να αντιμετωπίζονται από τα ίδια τα εμπλεκόμενα κράτη. «Πάντα υποστηρίζαμε ότι τα περιφερειακά ζητήματα πρέπει να αναλαμβάνονται και να επιλύονται από τις χώρες της περιοχής», αναφέρει, παρουσιάζοντας τη Συμφωνία της Μέκκας ως πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
«Το όραμά μας δεν είναι να περιοριστούμε σε αυτές τις τρεις χώρες, αλλά να διευρυνθούμε ακόμη περισσότερο και, εάν είναι δυνατόν, μια μέρα να φέρουμε όλες τις χώρες της περιοχής κάτω από αυτή την ομπρέλα», δηλώνει χαρακτηριστικά ο Τούρκος πρόεδρος. Κατά τον ίδιο, μια τέτοια διεύρυνση θα μπορούσε να αποτελέσει «το σημαντικότερο βήμα» για την επίτευξη μόνιμης σταθερότητας στην περιοχή. Ο Ερντογάν επισημαίνει επίσης πως το σχέδιο δεν είναι πρόσφατο, καθώς αποτελούσε εδώ και καιρό αντικείμενο συζητήσεων της Τουρκίας με τους εταίρους της και με άλλες χώρες της περιοχής, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «στρατηγική απόφαση» και όχι συγκυριακή αντίδραση.
«Δεν στοχεύουμε καμία χώρα» – Η ρήτρα συλλογικής ασφάλειας
Ο Τούρκος πρόεδρος επιχειρεί να αποσυνδέσει τη νέα αμυντική συνεργασία από την αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο η συμφωνία να στοχεύει συγκεκριμένη χώρα. Αναγνωρίζει ότι η ένταση Ουάσιγκτον-Τεχεράνης επηρεάζει τις περιφερειακές ισορροπίες, επιμένει όμως ότι «είναι λάθος να περιορίζεται η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας στο να θεωρείται απλώς αντανάκλαση» αυτής της κλιμάκωσης. «Δεν στοχεύουμε καμία χώρα με αυτή τη συμφωνία. Μοναδικός μας στόχος είναι η περιφερειακή ειρήνη, η σταθερότητα και η ευημερία των λαών μας», τονίζει.
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η ρήτρα συλλογικής ασφάλειας, βάσει της οποίας μια απειλή εναντίον ενός συμβαλλόμενου κράτους αντιμετωπίζεται ως κοινό ζήτημα από τους υπόλοιπους εταίρους. Ο Ερντογάν διευκρινίζει ότι η πρόβλεψη αυτή δεν αφορά αποκλειστικά στρατιωτικές δεσμεύσεις, αλλά στοχεύει στην ενίσχυση της αποτροπής και της αμοιβαίας ασφάλειας, καθώς και στην ανάπτυξη συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία, σε κοινά προγράμματα και στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Σημειώνει ότι η συμφωνία επιβεβαιώνει το δικαίωμα στην άμυνα που ορίζεται στο Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και παραμένει ανοιχτή σε όλα τα «αδελφά έθνη» που επιθυμούν να προσχωρήσουν. «Το μήνυμα της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας είναι πολύ σαφές: η ασφάλεια του ενός είναι η ασφάλεια όλων μας», σημειώνει.
Στρατηγικές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία και τα ζητήματα Ορμούζ, Συρίας και Λιβάνου
Στη συνέντευξή του, ο Ερντογάν τόνισε ότι η σχέση της Τουρκίας με το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας είναι «στρατηγική», υποστηρίζοντας ότι σε επόμενη φάση θα ληφθούν μέτρα που θα ανυψώσουν τις διμερείς σχέσεις σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα. Αναφέρθηκε παράλληλα στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία χαρακτήρισε ζωτική αρτηρία της παγκόσμιας οικονομίας, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η τρέχουσα ένταση θα τερματιστεί σύντομα ώστε το πέρασμα να εξυπηρετεί ξανά το διεθνές εμπόριο με ασφαλή και αδιάλειπτο τρόπο.
Ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στη Συρία, λέγοντας ότι η χώρα έχει εισέλθει σε «μια νέα φάση» και εκφράζοντας την επιδίωξη αυτή η φάση να ανοίξει τον δρόμο για διαρκή ειρήνη, σταθερότητα και ανοικοδόμηση. Δεσμεύθηκε ότι η Τουρκία δεν θα επιτρέψει την παρουσία οργανώσεων ή οντοτήτων στη βόρεια Συρία, ή σε οποιοδήποτε άλλο τμήμα της, που θα απειλούσαν την ασφάλεια της χώρας. Παράλληλα, ζήτησε να σταματήσουν άμεσα οι ισραηλινές επιθέσεις εναντίον του Λιβάνου, ολοκληρώνοντας μια συνέντευξη που αποτυπώνει τη στρατηγική στόχευση της Άγκυρας για διεύρυνση συμμαχιών και σταθεροποίηση της ευρύτερης περιοχής μέσα από διπλωματικά κανάλια.
