Οι πυρκαγιές και οι καύσωνες εξελίσσονται σε σοβαρό δημοσιονομικό κίνδυνο για την Ελλάδα, τόσο σε μεσοπρόθεσμο όσο και σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η κλιματική κρίση αυξάνει το κόστος για το κράτος και δημιουργεί νέες ανάγκες για επενδύσεις σε υποδομές, ασφάλιση και προστασία της οικονομίας. Ο Μιχάλης Αργυρού, επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, μίλησε στο Reuters για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία εξαιτίας των ακραίων καιρικών φαινομένων. Όπως τόνισε, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η Ελλάδα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό.
Ο τουρισμός στο επίκεντρο των επενδύσεων
Σύμφωνα με τον Μιχάλη Αργυρού, τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται πιο συχνά και πιο σοβαρά όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για ολόκληρη τη Μεσόγειο. Η κυβέρνηση προωθεί επενδύσεις σε υποδομές ύδρευσης και ενέργειας σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, από τη Μύκονο και τη Σαντορίνη έως την Κρήτη, τη Ρόδο, την Πελοπόννησο, τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, την Ήπειρο και τη Θεσσαλονίκη. Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο επιδιώκει την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση των απαιτούμενων έργων, ώστε το βάρος να μην πέσει αποκλειστικά στον κρατικό προϋπολογισμό.
Προς το παρόν, οι πυρκαγιές δεν αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά την οικονομική ανάπτυξη ή τα τουριστικά έσοδα του 2026. Αντίθετα, η άνοδος της θερμοκρασίας έχει οδηγήσει σε επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, με περισσότερους επισκέπτες να ταξιδεύουν στην Ελλάδα από τον Απρίλιο έως και τον Νοέμβριο, ενισχύοντας έτσι τα έσοδα του κλάδου. Ωστόσο, ο Μιχάλης Αργυρού προειδοποίησε ότι η εικόνα μπορεί να αλλάξει σε βάθος χρόνου, καθώς αυξάνονται οι ανάγκες για ανθεκτικές υποδομές, αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και αποκατάσταση ζημιών.
Φοροδιαφυγή, ασφάλιση και ομόλογα καταστροφών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει μέρος των πρόσθετων επενδύσεων. Ο οικονομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού τόνισε ότι η χρηματοδότηση θα προέλθει σε μεγάλο βαθμό από υψηλότερα φορολογικά έσοδα, τα οποία θα προκύψουν από την αντιμετώπιση της παραοικονομίας. Δεν προσδιόρισε το ακριβές ύψος των δημόσιων πόρων που θα διατεθούν, ωστόσο ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση συνδέει την πάταξη της φοροδιαφυγής με τη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου για τις επενδύσεις που απαιτεί η κλιματική κρίση.
Παράλληλα, εξετάζεται η ενίσχυση της ασφαλιστικής κάλυψης νοικοκυριών και επιχειρήσεων έναντι ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα. Η κυβέρνηση θα επιδιώξει να ενθαρρύνει τις ασφαλιστικές εταιρείες να προσφέρουν οικονομικά προσιτά συμβόλαια, ώστε περισσότεροι πολίτες να έχουν πρόσβαση σε κάλυψη. Ο Μιχάλης Αργυρού διευκρίνισε πάντως ότι η Ελλάδα δεν σχεδιάζει προς το παρόν την έκδοση ομολόγων καταστροφών, δηλαδή ειδικών τίτλων που παρέχουν χρηματοδότηση μετά από μεγάλες φυσικές καταστροφές, αν και το ενδεχόμενο δεν αποκλείεται για το μέλλον.
Τι ακολουθεί
Το επόμενο διάστημα, το οικονομικό επιτελείο αναμένεται να εξειδικεύσει τόσο το ύψος των πόρων που θα διατεθούν για τις υποδομές, όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα ενθαρρυνθούν οι ασφαλιστικές εταιρείες να προσφέρουν προσιτά συμβόλαια. Η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να συνδέσει την πάταξη της φοροδιαφυγής με τη χρηματοδότηση της προσαρμογής στην κλιματική κρίση, χωρίς ωστόσο να αποκλείει, σε βάθος χρόνου, την προσφυγή σε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία όπως τα ομόλογα καταστροφών.
