Μεγάλη πυρκαγιά μαίνεται τις τελευταίες ώρες στο δάσος της Σίβηρης, στη χερσόνησο της Κασσάνδρας στη Χαλκιδική, καταστρέφοντας τμήματα του μεγαλύτερου πράσινου πνεύμονα της περιοχής. Ο καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Φίλιππος Αραβανόπουλος, εξηγεί ότι η χαλέπιος πεύκη που κυριαρχεί στο δάσος διαθέτει τη φυσική ικανότητα να αναγεννηθεί μετά τη φωτιά. Παράλληλα, χαρακτηρίζει υπερβολικές τις αναφορές περί αρχέγονου δάσους 500 ετών που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες ημέρες.
Εκκενώσεις και καταστροφές στη Σίβηρη
Η πυρκαγιά ξέσπασε στο δάσος της Σίβηρης, το οποίο θεωρείται ο μεγαλύτερος πνεύμονας πρασίνου στο πρώτο πόδι της Χαλκιδικής, με πυκνή μεσογειακή βλάστηση και μεγάλα πεύκα. Στο πέρασμά της η φωτιά έχει προκαλέσει ήδη ζημιές σε παραθεριστικές κατοικίες, ενώ έπληξε και τον βιολογικό καθαρισμό της Σίβηρης. Οι Αρχές αναγκάστηκαν να προχωρήσουν στην απομάκρυνση εκατοντάδων κατοίκων και παραθεριστών από τους παραθαλάσσιους οικισμούς Σίβηρης και Φούρκας, κυρίως διά θαλάσσης λόγω της έντασης του πύρινου μετώπου.
Το συγκεκριμένο δάσος είχε γλυτώσει από τις μεγάλες πυρκαγιές του 2006, οι οποίες κατέκαψαν τότε 77.000 στρέμματα στο νότιο τμήμα της χερσονήσου, φτάνοντας μέχρι τα όρια του οικισμού Κασσανδρινό, λίγα χιλιόμετρα μακριά από το σημερινό μέτωπο. Η αξία του δάσους της Σίβηρης έχει χαρακτηριστεί ανεκτίμητη τόσο για το οικοσύστημα όσο και για τον τουρισμό της περιοχής, ενώ η σημασία του αυξήθηκε ακόμη περισσότερο μετά την καταστροφή του 2006, όταν κάηκε το μισό της νότιας και κεντρικής Κασσάνδρας. Μέσα στο δάσος λειτουργεί από το 1993 το αμφιθέατρο της Σίβηρης, όπου διεξάγεται το Φεστιβάλ Κασσάνδρας, σημείο αναφοράς για τα πολιτιστικά δρώμενα του καλοκαιριού για ντόπιους και τουρίστες.
Τι λέει ο καθηγητής του ΑΠΘ για τη χαλέπιο πεύκη
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Φίλιππος Αραβανόπουλος εξηγεί ότι η χαλέπιος πεύκη είναι είδος χαρακτηριστικό των παραθαλάσσιων περιοχών της Ελλάδας, από τη Χαλκιδική έως τη Μονεμβασιά και το Ιόνιο. Πρόκειται για δάση με ιδιαίτερα αξιόλογους πληθυσμούς και μεγάλα, ψηλά και ευθυτενή δέντρα, τα οποία μπορεί να δίνουν την εντύπωση πολύ παλιού δάσους. Ωστόσο, όπως τονίζει, η ηλικία των συγκεκριμένων δέντρων δεν πρέπει να συγχέεται με την ιστορική παρουσία του ίδιου του δασικού οικοσυστήματος στην περιοχή, καθώς τα δάση χαλεπίου πεύκης υπάρχουν εκεί εδώ και 12.000 έως 15.000 χρόνια, από τότε δηλαδή που εγκαταστάθηκαν μετά το τέλος των παγετώνων.
Ο καθηγητής αποσαφηνίζει ότι οι αναφορές περί αρχέγονου ή παρθένου δάσους με δέντρα ηλικίας 500 ετών δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του. Η ηλικία των περισσότερων δέντρων που καίγονται σήμερα εκτιμάται στα 50 έως 60 χρόνια, καθώς στην ευρύτερη περιοχή είχε προηγηθεί μεγάλη πυρκαγιά που πιθανότατα έκαψε τμήματα του σημερινού δάσους, με αποτέλεσμα η σημερινή γενιά δέντρων να έχει προκύψει από τη φυσική αναγέννηση που ακολούθησε. Δεν αποκλείει να υπάρχουν μεμονωμένα δέντρα μεγαλύτερης ηλικίας που δεν είχαν καεί σε προηγούμενες πυρκαγιές, ωστόσο η γενική εικόνα του δάσους δεν παραπέμπει σε δέντρα ηλικίας εκατοντάδων ετών.
Το κρίσιμο στοιχείο, σύμφωνα με τον κ. Αραβανόπουλο, είναι ότι η χαλέπιος πεύκη είναι πυρόφιλο είδος, δηλαδή έχει εξελιχθεί ώστε να μπορεί να αναγεννάται μετά τη φωτιά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το φαινόμενο των κουκουναριών, τα οποία ανοίγουν με την υψηλή θερμοκρασία της πυρκαγιάς, απελευθερώνοντας τα σπέρματα που διασπείρονται στην περιοχή και δίνουν το έναυσμα για τη φυσική αναγέννηση του δάσους, αρκεί η πληγείσα έκταση να προστατευθεί στη συνέχεια από τη βόσκηση και τις αλλαγές χρήσης γης.
Ο κίνδυνος μετάδοσης προς την Ελάνη
Ο καθηγητής του ΑΠΘ υπογραμμίζει την άμεση ανάγκη να περιοριστεί η πυρκαγιά εντός των ορίων της Σίβηρης, ώστε να μην περάσει προς την περιοχή της Ελάνης. Όπως εξηγεί, εκεί η πυκνή βλάστηση συνδυάζεται επικίνδυνα με εκτεταμένη ζώνη ανάμειξης δάσους και κατοικιών, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για ανθρώπινες ζωές και περιουσίες σε περίπτωση επέκτασης του μετώπου. Η αντιμετώπιση της φωτιάς στη Σίβηρη παραμένει επομένως προτεραιότητα για τις πυροσβεστικές δυνάμεις που επιχειρούν στην περιοχή.
