Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Πέμπτη 13 Αυγούστου, την Απόδοση της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, ολοκληρώνοντας την εννιαήμερη εορταστική περίοδο που ξεκίνησε στις 6 Αυγούστου. Παράλληλα, η Εκκλησία τιμά την Ανακομιδή και Μετάθεση των ιερών λειψάνων του Οσίου Μαξίμου του Ομολογητή, μιας από τις πιο δραματικές μορφές της βυζαντινής θεολογίας. Στο εορτολόγιο της ημέρας συμπεριλαμβάνονται επίσης η Αγία Ευδοκία η Βασίλισσα, ο Όσιος Δωρόθεος, η Αγία Ειρήνη η Βασίλισσα και ο Μάρτυς Κορωνάτος.
Η Απόδοση της Μεταμορφώσεως και το γεγονός στο όρος Θαβώρ
Στην ορθόδοξη λειτουργική παράδοση, οι μεγάλες δεσποτικές εορτές δεν περιορίζονται σε μία ημέρα εορτασμού αλλά επεκτείνονται για αρκετές ημέρες, ολοκληρώνοντας τον κύκλο τους με την τελετή της «Απόδοσης». Κατά την Απόδοση επαναλαμβάνονται πολλά από τα τροπάρια και τους ύμνους που ψάλθηκαν την κυρίως ημέρα της εορτής. Έτσι, σήμερα η Εκκλησία στρέφει και πάλι το βλέμμα της στο όρος Θαβώρ, όπου σύμφωνα με τη διήγηση των Ευαγγελιστών ο Χριστός ανέβηκε μαζί με τους μαθητές Του Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη για να προσευχηθεί.
Οι τρεις μαθητές, κουρασμένοι από τη δύσκολη ανάβαση, αποκοιμήθηκαν και όταν ξύπνησαν αντίκρισαν ένα εξαίσιο θέαμα: το πρόσωπο του Χριστού άστραφτε σαν τον ήλιο και τα ενδύματά Του έγιναν λευκά σαν το φως. Δίπλα Του εμφανίστηκαν ο Μωυσής και ο Ηλίας, ενώ ακούστηκε ουράνια φωνή που τον αποκάλυπτε ως τον αγαπητό Υιό. Η Μεταμόρφωση θεωρείται από την Εκκλησία αποκάλυψη της θείας φύσης του Χριστού και ταυτόχρονα προαναγγελία της Ανάστασης.
Ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής και η σύγκρουση με την αυτοκρατορική εξουσία
Ο Μάξιμος ο Ομολογητής γεννήθηκε στα τέλη του 6ου αιώνα και εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες θεολογικές μορφές του Βυζαντίου. Σύμφωνα με την παράδοση, διέθετε μεγάλη μόρφωση και υπηρέτησε αρχικά στην αυτοκρατορική αυλή, προτού εγκαταλείψει την κοσμική σταδιοδρομία για να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο. Η εποχή του σημαδεύτηκε από μια μεγάλη θεολογική διαμάχη γύρω από το ερώτημα αν ο Χριστός, έχοντας δύο φύσεις, διαθέτει και δύο φυσικά θελήματα. Ο Μάξιμος υποστήριξε με απόλυτη σταθερότητα ότι στον Χριστό συνυπάρχουν δύο φυσικά θελήματα και δύο ενέργειες, θεία και ανθρώπινη, χωρίς διαίρεση ή σύγχυση, θέση που τον έφερε σε ευθεία αντιπαράθεση με την αυτοκρατορική εξουσία.
Η σύγκρουση αυτή απέκτησε δραματικές διαστάσεις. Ο Μάξιμος συνελήφθη, δικάστηκε και εξορίστηκε, ενώ οι αρχές απαίτησαν να αποδεχθεί τη θεολογική γραμμή που υποστήριζε η εξουσία. Εκείνος αρνήθηκε, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει νέα δίκη και ακόμη σκληρότερη καταδίκη. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, του έκοψαν τη γλώσσα ώστε να μην μπορεί πλέον να διδάσκει και το δεξί χέρι ώστε να μην μπορεί να γράφει, πριν τον εξορίσουν στη Λαζική, στην περιοχή του σημερινού Καυκάσου, όπου πέθανε το 662 έπειτα από τεράστιες κακουχίες.
Η δικαίωση της διδασκαλίας του
Λίγα χρόνια μετά τον θάνατό του, η ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδος, που συνήλθε στην Κωνσταντινούπολη το 680-681, καταδίκασε τον Μονοθελητισμό και επιβεβαίωσε ουσιαστικά τη θεολογική θέση για την οποία ο Μάξιμος είχε διωχθεί, βασανιστεί και ακρωτηριαστεί. Ο άνθρωπος που είχε τιμωρηθεί για να σωπάσει αναδείχθηκε τελικά ως Ομολογητής της πίστης, χωρίς ποτέ να ανακαλέσει όσα πίστευε.
Πέρα από το θρησκευτικό εορτολόγιο, η σημερινή ημέρα συμπίπτει με την Παγκόσμια Ημέρα Αριστερόχειρων. Η ανατολή του ηλίου σημειώθηκε στις 06:38 και η δύση αναμένεται στις 20:21, ενώ η Σελήνη βρίσκεται στην ηλικία των 0,7 ημερών.
