Η ευγονική μέσω start-up επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς νεοσύστατες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας υπόσχονται στους μελλοντικούς γονείς πιο έξυπνα και πιο υγιή μωρά. Η αμερικανική εταιρεία Nucleus προχώρησε σε διαφημιστική καμπάνια στο μετρό της Νέας Υόρκης, με μηνύματα όπως «Κάντε το μωρό σας το καλύτερο δυνατό». Στον ίδιο χώρο δραστηριοποιούνται πλέον και άλλες επιχειρήσεις, όπως η Orchid και η Herasight, προσφέροντας υπηρεσίες γενετικού ελέγχου εμβρύων με αυξανόμενη ζήτηση. Το φαινόμενο της ευγονικής μέσω start-up συνοδεύεται από έντονο προβληματισμό, τόσο ηθικό όσο και επιστημονικό, καθώς κανείς δεν γνωρίζει πού μπορεί τελικά να οδηγήσει.
Διαφημίσεις στο μετρό και υποσχέσεις για «τέλεια» μωρά
Οι αφίσες της Nucleus στο μετρό της Νέας Υόρκης δεν πέρασαν απαρατήρητες, με φράσεις όπως «Το IQ είναι 50% γενετικά προσδιοριζόμενο» να τραβούν την προσοχή των επιβατών. Ο ιδρυτής της εταιρείας, Κίαν Σαντεγι, εξήγησε ότι στόχος της καμπάνιας ήταν να παρουσιαστεί η υπηρεσία ως προϊόν μαζικής αγοράς. «Ποιος είναι καλύτερος τρόπος να δείξουμε ότι είναι ένα προϊόν μαζικής αγοράς από το μετρό;» ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόκειται για μια αγορά που αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς, καθώς όλο και περισσότερες start-up εισέρχονται στον χώρο της γονιμότητας και του γενετικού ελέγχου εμβρύων, βλέποντας μεγάλη εμπορική προοπτική στον τομέα.
Η Herasight, εταιρεία που δραστηριοποιείται στον κλάδο από το 2025, προσφέρει έλεγχο εμβρύων για διάφορες ασθένειες, αλλά και εκτιμήσεις για χαρακτηριστικά όπως το ύψος, η νοημοσύνη και η μακροζωία του μελλοντικού παιδιού. Το κόστος των υπηρεσιών αυτών μπορεί να φτάσει έως και τα 50.000 δολάρια, ποσό που καθιστά την υπηρεσία προσιτή μόνο σε λίγους. Η Nucleus, από την πλευρά της, προχωρά ένα βήμα παραπέρα, προσφέροντας στους πελάτες της ακόμη και επιλογή χρώματος μαλλιών και ματιών για το μελλοντικό μωρό. Η Νουρ Σιντίκι, στέλεχος της Orchid, συνόψισε τη φιλοσοφία του κλάδου με τη φράση «Το σεξ είναι για διασκέδαση· ο εμβρυϊκός έλεγχος είναι για μωρά».
Ηθικοί προβληματισμοί και αμφιβολίες επιστημόνων
Η ραγδαία ανάπτυξη της βιομηχανίας ευγονικής μέσω start-up δεν αφήνει αδιάφορους τους ειδικούς. Σε πολλές χώρες, ο εμβρυϊκός έλεγχος για χαρακτηριστικά όπως η σεξουαλικότητα, ασθένειες όπως η υπέρταση, ή στοιχεία εμφάνισης όπως το χρώμα ματιών και μαλλιών, απαγορεύεται ρητά από τη νομοθεσία. Παράλληλα, αρκετοί γενετιστές εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες για την πραγματική αποτελεσματικότητα της μεθόδου, ενώ πολλοί από αυτούς θεωρούν την όλη πρακτική ανήθικη. Το περιοδικό Economist περιγράφει τον κλάδο ως μια ακμάζουσα βιομηχανία που φιλοδοξεί να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι άνθρωποι, ανοίγοντας μια συζήτηση με βαθιές κοινωνικές προεκτάσεις.
Παρά τις αντιρρήσεις, τα κεφάλαια που διοχετεύονται στην έρευνα γονιμότητας αυξάνονται συνεχώς τα τελευταία χρόνια. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο πολυγονιδιακός έλεγχος για κοινές ασθένειες έχει ήδη κερδίσει μεγάλη δημοτικότητα ανάμεσα στους μελλοντικούς γονείς. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Economist, σχεδόν τρεις στους τέσσερις ερωτηθέντες δηλώνουν πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν έναν τέτοιο έλεγχο, γεγονός που δείχνει πόσο έχει διευρυνθεί η αποδοχή αυτών των τεχνολογιών στην αμερικανική κοινωνία. Το ζήτημα της ευγονικής δεν είναι καινούργιο, ωστόσο τα κεφάλαια που επενδύονται σήμερα στην έρευνα γονιμότητας έχουν πολλαπλασιαστεί, δίνοντας νέα ώθηση σε μια συζήτηση που κρατά χρόνια και αφορά τα όρια της επιστήμης απέναντι στην ανθρώπινη αναπαραγωγή και τις επιλογές που καλούνται να κάνουν οι μελλοντικοί γονείς.
