Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρό πρόβλημα στα αποθέματα φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα, καθώς η πληρότητα των αποθηκευτικών χώρων έφτασε μόλις στο 59% στις 10 Αυγούστου, το χαμηλότερο εποχιακό επίπεδο που έχει καταγραφεί από το 2009. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει δραστικά τη διακίνηση φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, δυσχεραίνοντας την προσπάθεια αναπλήρωσης πριν από την περίοδο αιχμής της κατανάλωσης. Οι υψηλές καλοκαιρινές τιμές αποθαρρύνουν τους εμπόρους από το να αποθηκεύσουν καύσιμο, ενώ οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν σε πλήρες αδιέξοδο. Το ζήτημα απασχολεί πλέον σοβαρά κυβερνήσεις και ενεργειακές αγορές σε ολόκληρη την ήπειρο.
Κρίσιμη πτώση στα αποθέματα φυσικού αερίου
Τα Στενά του Ορμούζ διαχειρίζονται συνήθως το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών υγροποιημένου φυσικού αερίου, ωστόσο η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει σοβαρά τη διακίνηση μέσα από αυτά. Το αποτέλεσμα είναι ένας έντονος ανταγωνισμός ανάμεσα στους αγοραστές για τα εναπομείναντα φορτία, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg. Παράλληλα, οι εξαγωγές από το Κατάρ, τον δεύτερο μεγαλύτερο παραγωγό υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως, έχουν ουσιαστικά διακοπεί εξαιτίας της κρίσης. Οι πιο εκτεθειμένοι ασιατικοί αγοραστές έσπευσαν να αποσύρουν τα δικά τους φορτία από την ευρωπαϊκή αγορά, στερώντας έτσι ποσότητες που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα ευρωπαϊκά αποθέματα.
Η κατάσταση δεν είναι πρωτόγνωρη. Η Ευρώπη μπήκε και στον προηγούμενο χειμώνα με αποθέματα φυσικού αερίου χαμηλότερα του κανονικού, καθώς μια δύσκολη περίοδος αναπλήρωσης το 2025 δεν έδωσε στους εμπόρους αρκετά κίνητρα να αποθηκεύσουν καύσιμο για μελλοντική παράδοση. Τα αποθέματα εξαντλήθηκαν τότε λόγω περιόδων χειμερινού καιρού χωρίς άνεμο, που αύξησαν απότομα την κατανάλωση. Οι εικασίες ότι η Γερμανία θα παρέμβει για να στηρίξει την αποθήκευση, κάτι που τελικά δεν έγινε, προκάλεσαν επιπλέον διακυμάνσεις στις τιμές. Φέτος, το φαινόμενο Ελ Νίνιο και οι διαδοχικοί καύσωνες ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τη ζήτηση για καύσιμα ψύξης, επιβαρύνοντας περαιτέρω μια ήδη τεταμένη αγορά.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Ιταλία και Γερμανία σε διαφορετικό δρόμο
Οι αντιδράσεις των ευρωπαϊκών κρατών διαφέρουν σημαντικά. Η Ιταλία, που αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κατάρ στην Ευρώπη, ανανέωσε άμεσα τα κίνητρα για την ενίσχυση της αποθήκευσης. Αντίθετα, η Γερμανία συνεχίζει να αντιτίθεται σε ανάλογα μέτρα, παρότι τα δικά της επίπεδα αποθεμάτων υστερούν αισθητά σε σχέση με χώρες όπως η Ιταλία και η Γαλλία. Η διαφορετική αυτή στάση αναδεικνύει πόσο δύσκολο είναι να συντονιστεί μια ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση απέναντι σε μια κρίση που επηρεάζει άνισα τα κράτη-μέλη.
Οι αναλυτές δεν αμφισβητούν ότι η Ευρώπη θα καταφέρει τελικά να εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες καυσίμου για τους εμπόρους. Η πραγματική ανησυχία εντοπίζεται στο οικονομικό κόστος αυτής της προσπάθειας και στο αν οι λογαριασμοί των νοικοκυριών θα επιβαρυνθούν εκ νέου, όπως συνέβη όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εκτίναξε τις τιμές ενέργειας στα ύψη. Ο κίνδυνος είναι ότι η περιοχή θα εισέλθει στην περίοδο αιχμής της κατανάλωσης με ελάχιστο απόθεμα ασφαλείας απέναντι σε τυχόν νέες διαταραχές της προσφοράς.
Τι ακολουθεί
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν θα καταλήξουν σε κάποια διπλωματική λύση που θα απελευθέρωνε ξανά την κυκλοφορία μέσα από τα Στενά του Ορμούζ. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία ένδειξη προσέγγισης, ενώ ο χρόνος μέχρι την έναρξη του χειμώνα στενεύει. Αν η προσφορά παραμείνει περιορισμένη, η Ευρώπη ενδέχεται να εισέλθει στον χειμώνα με ανεπαρκή αποθέματα φυσικού αερίου και να αντιμετωπίσει νέο κύμα ανατιμήσεων στην ενέργεια, με άμεσο αντίκτυπο στους λογαριασμούς θέρμανσης και ηλεκτρικού ρεύματος για εκατομμύρια νοικοκυριά.
