Η κρατική ρουμανική εταιρεία Nuclearelectrica, διαχειρίστρια του πυρηνικού σταθμού της Τσερναβόντα, ανακοίνωσε σήμερα Πέμπτη 13 Αυγούστου 2026 την έναρξη των διαδικασιών για τη διακοπή λειτουργίας και της δεύτερης μονάδας του σταθμού. Η απόφαση οφείλεται στην πτώση της στάθμης των υδάτων του Δούναβη, τα οποία χρησιμοποιούνται για την ψύξη του συστήματος του πυρηνικού σταθμού Τσερναβόντα. Η καθολική διακοπή λειτουργίας, η πρώτη από την ξηρασία του 2003, ήταν προγραμματισμένη για τις 11:00 το πρωί. Ο σταθμός καλύπτει το 20% της πυρηνικής ενέργειας που καταναλώνει η Ρουμανία.
Η πορεία προς την πλήρη διακοπή λειτουργίας
Ο πρώτος από τους δύο αντιδραστήρες του σταθμού είχε ήδη διακόψει τη λειτουργία του στα τέλη Ιουλίου, καθώς η στάθμη του Δούναβη είχε αρχίσει να υποχωρεί επικίνδυνα. Η σημερινή ανακοίνωση της Nuclearelectrica αφορά τη δεύτερη και τελευταία μονάδα, γεγονός που οδηγεί σε πλήρη διακοπή λειτουργίας ολόκληρου του πυρηνικού συγκροτήματος. Πρόκειται για πρωτοφανή εξέλιξη, αφού κάτι αντίστοιχο δεν είχε συμβεί από την ξηρασία του 2003.
Τις τελευταίες ημέρες, οι ρουμανικές αρχές είχαν καταβάλει προσπάθειες να αποτρέψουν αυτή την εξέλιξη, επιχειρώντας να εκτρέψουν τα ύδατα του Δούναβη προς την περιοχή του σταθμού. Οι εργασίες περιελάμβαναν ανατινάξεις βράχων στην κοίτη του ποταμού καθώς και βύθιση φορτηγίδων φορτωμένων με βράχους, ώστε να αλλάξει η ροή του νερού. Τα μέτρα αυτά είχαν ως πρόσκαιρο αποτέλεσμα την άνοδο της στάθμης γύρω από τον αντιδραστήρα κατά 4 εκατοστά, κάτι που επέτρεψε στο υπουργείο Ενέργειας της Ρουμανίας να ανακοινώσει χθες ότι ο δεύτερος αντιδραστήρας θα μπορούσε να συνεχίσει να λειτουργεί για τουλάχιστον εννέα ακόμη ημέρες. Τελικά, η διακοπή προχώρησε όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί.
Ξηρασία, κατάσταση έκτακτης ανάγκης και μέτρα για το ρεύμα
Η πτώση της στάθμης του Δούναβη συνδέεται με την παρατεταμένη ξηρασία που πλήττει τη Ρουμανία, αναγκάζοντας τις αρχές της χώρας να κηρύξουν κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Στο πλαίσιο των μέτρων αυτών, ζητήθηκε από επιχειρήσεις και νοικοκυριά να περιορίσουν την κατανάλωση νερού τις βραδινές ώρες αιχμής, καθ’ όλη τη διάρκεια του Αυγούστου. Παράλληλα, η ρουμανική κυβέρνηση έχει ετοιμάσει σχέδιο για τη σταδιακή διακοπή της ηλεκτροδότησης προς τους βιομηχανικούς καταναλωτές, το οποίο θα ενεργοποιηθεί κατόπιν προειδοποίησης, εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Οι ρουμανικές αρχές υποστηρίζουν ότι εναλλακτικές πηγές ενέργειας, κυρίως η παραγωγή αιολικής ενέργειας αλλά και οι εισαγωγές ηλεκτρικού ρεύματος, θα διασφαλίσουν την ομαλή ηλεκτροδότηση της χώρας παρά την πλήρη διακοπή λειτουργίας της Τσερναβόντα. Ωστόσο, απευθύνουν έκκληση στον πληθυσμό για «υπεύθυνη κατανάλωση ρεύματος». Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία για την επαναλειτουργία του πυρηνικού σταθμού.
Στη γειτονική Ουγγαρία, η κατάσταση εξελίχθηκε διαφορετικά. Ο πυρηνικός σταθμός Paks, ο οποίος επίσης ψύχεται από τα νερά του Δούναβη και του οποίου οι τέσσερις αντιδραστήρες καλύπτουν το ένα τρίτο των αναγκών της Ουγγαρίας σε ηλεκτρικό ρεύμα, βρισκόταν σε κατάσταση μερικής διακοπής λειτουργίας από τα τέλη Ιουλίου, χωρίς όμως να οδηγηθεί σε πλήρες κλείσιμο. Μάλιστα, οι ουγγρικές αρχές έθεσαν εκ νέου σε λειτουργία μία τουρμπίνα του σταθμού Paks, αφού η στάθμη των υδάτων του Δούναβη στην περιοχή ανέβηκε λόγω εισροής ομβρίων υδάτων.
Προειδοποιήσεις για το μέλλον
Ειδικοί προειδοποιούν ότι προβλήματα σαν αυτό που αντιμετωπίζει η Τσερναβόντα αναμένεται να εντείνονται στο μέλλον, καθώς η κλιματική αλλαγή επιτείνει τα φαινόμενα ξηρασίας στην ευρύτερη περιοχή. Σύμφωνα με ανάλυση του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για την κλιματική αλλαγή Copernicus, τον Ιούλιο καταγράφηκαν στα δύο τρίτα του μήκους του Δούναβη οι χαμηλότερες ροές υδάτων εδώ και 34 χρόνια. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τον βαθμό στον οποίο η λειψυδρία επηρεάζει πλέον κρίσιμες υποδομές ενέργειας σε ολόκληρη την περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, με τη Ρουμανία να βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης αυτή τη στιγμή.
