Το Ιράν δικαιολόγησε τα σχέδιά του να επιβάλει διόδια στα Στενά του Ορμούζ, επικαλούμενο περιβαλλοντική ζημιά από τη ναυσιπλοΐα στον στρατηγικής σημασίας υδάτινο δίαυλο. Η ανακοίνωση έγινε την Τετάρτη από τον εκπρόσωπο του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ. Το ζήτημα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της διένεξης ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσινγκτον, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να απορρίπτουν κατηγορηματικά την ιρανική πρόταση.
Διαβάστε επίσης: Η τιμή πετρελαίου πέφτει λόγω κρίσης στα Στενά Ορμούζ
Τι έγινε στα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με τον Εσμαΐλ Μπαγαΐ, δεκαετίες ρύπανσης στον Περσικό Κόλπο και στον κόλπο του Ομάν έχουν προκαλέσει ζημιές τρισεκατομμυρίων δολαρίων στο Ιράν. Ο ιρανός αξιωματούχος υποστήριξε, μέσω ανάρτησής του στο X, ότι οι χώρες και οι εταιρείες που επωφελούνται από τη διέλευση πλοίων μέσα από τα στενά έχουν νομική και ηθική υποχρέωση να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής ζημιάς. Δεν διευκρινίστηκε ωστόσο ποια συγκεκριμένα μέτρα προτείνει η Τεχεράνη για την προστασία του θαλάσσιου οικοσυστήματος.
Ο Μπαγαΐ αναφέρθηκε επίσης σε πρόσφατη διαρροή πετρελαίου στην ακτή του ιρανικού νησιού Κεσμ, αποδίδοντας την ευθύνη σε ξένο φορτηγό πλοίο, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία της έρευνας. Το Ιράν δηλώνει ότι επιδιώκει να επιβάλει τα διόδια σε συντονισμό με το Ομάν, τη χώρα που βρίσκεται στην απέναντι όχθη των στενών. Το εγχείρημα αυτό, ωστόσο, προσκρούει στην κατηγορηματική άρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες θεωρούν το σχέδιο απαράδεκτο.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ζωτικής σημασίας δίοδο για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και λιπασμάτων. Πριν από τον πόλεμο που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν, η ναυσιπλοΐα στα στενά διεξαγόταν χωρίς προβλήματα. Έκτοτε, το Ιράν έχει αποκλείσει τα στενά, καθιστώντας το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας τους κεντρικό διακύβευμα στις διαπραγματεύσεις με τη Δύση.
Αντιδράσεις και το ευρύτερο πλαίσιο
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε πρόσφατα το Ιράν ότι θα υπάρξουν σοβαρές συνέπειες εάν τα στενά δεν ανοίξουν εκ νέου σύντομα. Η δήλωσή του αντικατοπτρίζει την ανησυχία της Ουάσινγκτον για τις επιπτώσεις που θα έχει ένας παρατεταμένος αποκλεισμός στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Παράλληλα, περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν προειδοποιήσει ότι η συνεχιζόμενη σύγκρουση αυξάνει τον κίνδυνο επιθέσεων εναντίον πλοίων που διέρχονται από την περιοχή.
Η οργάνωση Greenpeace επισημαίνει ότι τα Στενά του Ορμούζ και τα γύρω ύδατα φιλοξενούν ευαίσθητα οικοσυστήματα, όπως κοραλλιογενείς υφάλους, μανγκρόβια δάση και λειβάδια ποσειδωνίας. Μια ενδεχόμενη πετρελαιοκηλίδα θα μπορούσε να απειλήσει την υδροδότηση εκατομμυρίων ανθρώπων, καθώς πολλά κράτη του Κόλπου στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε σταθμούς αφαλάτωσης για την παροχή πόσιμου νερού. Στο ίδιο σκηνικό εντάσσεται και η πρόσφατη προσάραξη δεξαμενόπλοιου στα ανοικτά του Ομάν, το οποίο συνδέεται με τον αποκαλούμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας — πετρέλαιο από το σκάφος αυτό έχει ήδη φτάσει στις ακτές της χώρας.
Η επιχειρηματολογία της Τεχεράνης για περιβαλλοντικά διόδια ερμηνεύεται από αναλυτές ως προσπάθεια να δοθεί νομιμοποίηση σε ένα μέτρο που λειτουργεί ουσιαστικά ως οικονομικό και γεωπολιτικό εργαλείο πίεσης προς τη Δύση. Η στάση των ΗΠΑ παραμένει σταθερή, καθώς η Ουάσινγκτον θεωρεί τα στενά διεθνές ύδωρ που πρέπει να παραμείνει ελεύθερο για τη ναυσιπλοΐα, χωρίς περιορισμούς ή τέλη από καμία πλευρά.
