Οι μισές γυναίκες στο Αφγανιστάν βγαίνουν πλέον από το σπίτι τους μόνο μία ή δύο φορές τον μήνα, σύμφωνα με νέα στοιχεία της υπηρεσίας του ΟΗΕ UN Women. Η καταγραφή έρχεται λίγες ημέρες πριν οι Ταλιμπάν τιμήσουν την πέμπτη επέτειο από την επιστροφή τους στην εξουσία, τον Αύγουστο του 2021. Το Αφγανιστάν παραμένει η μοναδική χώρα στον κόσμο που απαγορεύει στα κορίτσια τη φοίτηση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στις γυναίκες την είσοδο στα πανεπιστήμια. Η κατάσταση των γυναικών στο Αφγανιστάν περιγράφεται από τον ΟΗΕ ως μία από τις πιο σοβαρές κρίσεις δικαιωμάτων παγκοσμίως.
Διαβάστε επίσης: Οι γυναίκες στο Αφγανιστάν βγαίνουν σπάνια από το σπίτι
Πέντε χρόνια περιορισμών για τις γυναίκες στο Αφγανιστάν
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της UN Women, πάνω από τις μισές γυναίκες που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι βγαίνουν από το σπίτι τους δύο ή λιγότερες φορές τον μήνα. Σχεδόν τα τρία τέταρτα από αυτές ανέφεραν ότι δεν αισθάνονται ασφαλείς να κυκλοφορήσουν χωρίς τη συνοδεία ενός άνδρα συγγενή, γνωστού ως mahram. Η υπηρεσία του ΟΗΕ σημειώνει πως οι Ταλιμπάν έχουν εκδώσει πάνω από 100 διατάγματα που στοχεύουν αποκλειστικά τις γυναίκες και τα κορίτσια από το 2021, θεσμοθετώντας έτσι τον αποκλεισμό τους από τη δημόσια ζωή.
Στην ανακοίνωσή της, η UN Women αναφέρει χαρακτηριστικά ότι μισή δεκαετία μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν τον Αύγουστο του 2021, το Αφγανιστάν έχει συστηματικά καταργήσει τα δικαιώματα του μισού πληθυσμού του. Παράλληλα, η UNESCO ανακοίνωσε την περασμένη Τρίτη ότι περίπου 2,4 εκατομμύρια κορίτσια έχουν αποκλειστεί από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στο Αφγανιστάν από το 2021 και μετά. Ο αποκλεισμός αυτός αφορά όχι μόνο την εκπαίδευση, αλλά και την πρόσβαση σε εργασία και δημόσιους χώρους, με αποτέλεσμα εκατομμύρια γυναίκες να βιώνουν έντονη κοινωνική απομόνωση.
Οι αντιδράσεις των Ταλιμπάν και το ζήτημα της ψυχικής υγείας
Ο Σαΐφ-ουλ-Ισλάμ Χαϊμπέρ, εκπρόσωπος του υπουργείου για τη Διάδοση της Αρετής και την Πρόληψη της Κακίας, το οποίο επιβάλλει πολλούς από τους κανόνες της κυβέρνησης στις γυναίκες, δήλωσε στο Reuters ότι οι αναφορές περί ανασφάλειας των γυναικών είναι εσφαλμένες. Υποστήριξε ότι οι γυναίκες στο Αφγανιστάν έχουν πρόσβαση σε όλα τα δικαιώματά τους και ότι είναι η πρώτη φορά εδώ και σχεδόν 50 χρόνια που όλοι οι πολίτες της χώρας αισθάνονται ασφάλεια. Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάσταση των δικαιωμάτων των γυναικών κινείται προς θετική κατεύθυνση, καθώς οι Ταλιμπάν υποστηρίζουν ότι εφαρμόζουν τη δική τους ερμηνεία του ισλαμικού νόμου και της αφγανικής παράδοσης.
Ωστόσο, τα στοιχεία της UN Women δείχνουν διαφορετική εικόνα όσον αφορά τις επιπτώσεις στην καθημερινότητα των γυναικών. Οι περιορισμοί έχουν πυροδοτήσει σοβαρή επιδείνωση της ψυχικής υγείας, με επτά στις δέκα γυναίκες να χαρακτηρίζουν την ψυχική τους κατάσταση κακή ή πολύ κακή. Οι γυναίκες που συμμετείχαν στην έρευνα επικαλέστηκαν την απομόνωση και τον περιορισμένο έλεγχο πάνω στην καθημερινή τους ζωή ως βασικές αιτίες. Η υπηρεσία του ΟΗΕ κάνει λόγο για βαθαινόμενες ανισότητες, καθώς η πρόσβαση σε εκπαίδευση, εργασία και δημόσιους χώρους παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη για το σύνολο του γυναικείου πληθυσμού της χώρας.
Η συνολική εικόνα που σκιαγραφούν τα στοιχεία της UN Women και της UNESCO καταδεικνύει το εύρος των περιορισμών που έχουν επιβληθεί στις γυναίκες στο Αφγανιστάν τα τελευταία πέντε χρόνια. Από την απαγόρευση φοίτησης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και τα πανεπιστήμια, μέχρι τον περιορισμό της ελεύθερης μετακίνησης χωρίς άνδρα συνοδό, οι Ταλιμπάν έχουν διαμορφώσει ένα πλαίσιο που η ίδια η υπηρεσία του ΟΗΕ χαρακτηρίζει ως παγκόσμια εξαίρεση. Οι δύο πλευρές, ωστόσο, διαφωνούν ριζικά ως προς την ερμηνεία αυτής της πραγματικότητας, με τις αρχές του Καμπούλ να επιμένουν ότι τα δικαιώματα των γυναικών γίνονται σεβαστά στο πλαίσιο της αφγανικής κουλτούρας.
