Έντονη ανησυχία προκάλεσε στην ιατρική κοινότητα η απότομη αύξηση των αναζητήσεων στο Google για πόνο στα μάτια, αμέσως μετά την πρόσφατη ηλιακή έκλειψη που παρατηρήθηκε σε Ισπανία και Βρετανία. Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των ειδικών να μην κοιτάζει κανείς απευθείας τον ήλιο χωρίς κατάλληλα προστατευτικά γυαλιά, χιλιάδες πολίτες φαίνεται πως αγνόησαν τις οδηγίες, με αποτέλεσμα να στραφούν πανικόβλητοι στις μηχανές αναζήτησης λίγες ώρες αργότερα. Η φράση «πονούν τα μάτια μου» σημείωσε κατακόρυφη άνοδο, γεγονός που έκανε τους οφθαλμιάτρους να μιλούν ανοιχτά για κίνδυνο μόνιμης βλάβης στην όραση εκατοντάδων ανθρώπων.
Σύμφωνα με στοιχεία που μετέδωσε η βρετανική εφημερίδα Mirror, στη Βρετανία οι σχετικές αναζητήσεις εκτοξεύτηκαν κατά 1.500% το βράδυ της Πέμπτης σε σύγκριση με την προηγούμενη ημέρα. Ακόμη εντυπωσιακότερη ήταν η εικόνα στην Ισπανία, όπου η έκλειψη ήταν ολική και ο ουρανός σκοτείνιασε για αρκετά λεπτά· εκεί η αντίστοιχη ισπανική φράση «me duelen los ojos» («πονάνε τα μάτια μου») κατέγραψε άνοδο έως και 5.000%. Οι γιατροί τονίζουν πως ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα άμεσης έκθεσης στον ήλιο, χωρίς ειδικό φίλτρο, αρκούν για να προκληθεί ανεπανόρθωτη βλάβη στον αμφιβληστροειδή.
Μαρτυρίες πανικού στα social media
Στα social media πλήθυναν οι αναρτήσεις χρηστών που περιέγραφαν συμπτώματα αμέσως μετά την παρατήρηση του φαινομένου. «Το κοίταξα κυριολεκτικά για ένα δευτερόλεπτο και τώρα πονάνε τα μάτια μου», έγραψε χαρακτηριστικά ένας χρήστης, ενώ άλλος ανέφερε έντονο πονοκέφαλο λίγο μετά την έκλειψη. Ένας τρίτος περιέγραψε πιο δραματικά την εμπειρία του, σημειώνοντας ότι «κοίταξα κατευθείαν την ηλιακή έκλειψη και νιώθω πραγματικά ότι έχω πάθει ζημιά στα μάτια· το κεφάλι μου πονάει πολύ και η όρασή μου είναι θολή». Σε ανάλογη ανάρτηση στο TikTok, χρήστης έγραψε πως «τα μάτια μου με πεθαίνουν, είναι ένα συναίσθημα που δεν έχω ξαναζήσει και νομίζω ότι θα τυφλωθώ» —μια φράση που αντικατοπτρίζει τον πανικό που επικράτησε σε αρκετούς θεατές της έκλειψης.
Τι είναι η ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια
Ο Άλεξ Ιονίδης, οφθαλμίατρος στο Moorfields Eye Hospital του Λονδίνου, εξήγησε ότι αποτελεί επικίνδυνη παρανόηση η πεποίθηση πως κατά τη διάρκεια μιας μερικής έκλειψης είναι ασφαλές να κοιτάζει κανείς τον ήλιο με γυμνό μάτι. Όπως τόνισε, ακόμη και όταν ο ήλιος καλύπτεται εν μέρει από τη Σελήνη, παραμένει αρκετά φωτεινός ώστε να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στους ευαίσθητους ιστούς του ματιού. Ο αμφιβληστροειδής, το φωτοευαίσθητο στρώμα στο πίσω μέρος του ματιού που καθιστά δυνατή την όραση, μπορεί να υποστεί μόνιμη βλάβη από την έντονη ηλιακή και υπεριώδη ακτινοβολία, μια κατάσταση γνωστή ως ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ότι η βλάβη αυτή μπορεί να προκληθεί ακόμη και από πολύ σύντομη έκθεση, χωρίς να συνοδεύεται απαραίτητα από άμεσο πόνο. Έτσι, πολλοί άνθρωποι ενδέχεται να αντιληφθούν ότι κάτι δεν πάει καλά με την όρασή τους μόνο αρκετές ώρες αργότερα, όπως ακριβώς συνέβη με τους χρήστες που πλημμύρισαν τα social media με ανησυχητικές αναρτήσεις. Οι γιατροί συνιστούν σε όποιον παρουσιάσει συμπτώματα όπως θολή όραση, πόνο ή «τυφλά σημεία» στο οπτικό πεδίο να αναζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια.
